Reprezentante Bankada FRETILIN, Deputadu Joaquim dos Santos. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão

DILI, 06 agostu 2020 (TATOLI)—Komisaun A (Justisa no Konstitusionál) oras ne’e sei halo ezame nível nian no sei aprezenta pareser jurídika kona-ba petisaun jornalista na’in-31 ba Plenária Parlamentu Nasionál. 

Notísia Relevante: PPN Sei Konsulta ho Asesór Legál Kona-ba Petisaun Jornalista 31

Prezidente Komisaun A, Deputadu Joaquim dos Santos, esplika reprezentasaun órgaun komunikasaun sosiál ba tuur iha Konsellu Imprensa tenke ser reflete prinsípiu imparsialidade, labele halo desizaun ida ho tendénsia atu grupu ida domina fali hodi hili reprezentasaun ba iha Konsellu Imprensa, ne’e labele.

“Ami haree ona petisaun ne’e. Se petisaun ne’e reflete prinsípiu sira-ne’e ita sei husu parlamentu para haree didi’ak no ami sei aprezenta pareser jurídiku ba parlamentu,” Prezidente Komisaun A, Joaquim dos Santos, informa ba jornalista sira, iha resintu Parlamentu Nasionál, kinta ne’e.

Nia fundamenta, se prosesu eleisaun ne’e la tuir lei entaun nulu depois kompatibilidade entre membru sira-ne’ebé halo servisu, ezemplu atu evita imparsialidade ne’e ka parsialidade funsaun ne’e presiza kumpre regra iha Lei Komunikasaun Sosiál.

Deputadu Bankada FRETILIN ne’e hateten, se iha prosesu eleisaun ne’e foti desizaun hili reprezentante sira la tuir lei, ne’e nulu. Nulu ne’e dehan desizaun ne’e la vale tanba ne’e  mak foin lalais parlamentu atu hili membru na’in-rua ba Konsellu Imprensa ita kansela tiha eleisaun ne’e ba proxíma reuniaun mai, bele hili fali para nune’e labele kahur funsaun entre jurista no jornalista tuir lei komunikasaun sosiál.

“Hanesan mós liga ho órgaun komunikasaun sosiál sira seluk kona-ba sira-nia reprezentasaun ba iha Konsellu Imprensa,” nia dehan. 

Prezidente Komisaun A ne’e esplika, oras ne’e komisaun halo hela ezame ba petisaun ne’e bazeia ba Rejmentu Parlamentu Nasionál (RPN) artigu artigu 157, 158 no 159.

RPN artigu artigu 157 (Aprezentasaun no prosesu) alínea 1 dehan petisaun haruka ba Prezidente Parlamentu, ne’ebé haruka ba komisaun kompetente kona-ba matéria.

Alínea 2 hateten, servisu kompetente hosi Sekretariadu Parlamentu nian sei fó númeru no rejista petisaun.

Notísia Relevante: Jornalista Na’in-31 Hatama Petisaun Ba PPN Tanba Kestiona Legalidade Prosesu Eleisaun

Alínea 3 akresenta banhira simu tiha petisaun, komisaun examina hodi verifika, primeiru, buat sira hanesan karik iha kauza ruma ne’ebé lei prevee atu determina indeferimentu liminár  no karik la halo tuir rekizitu sira-ne’ebé prevé iha artigu anteriór.

Alínea 5 hosi RPN ne’e dehan parlamentu bele fixa prazu loron 30, ba interesadu sira atu hadi’a naksalak ruma ne’ebé prevee iha artigu anteriór.

Hafoin ne’e foin tama ba RPN artigu 158 (Ezame husi komisaun) alínea 1 esplika, komisaun tenke apresia petisaun iha loron 90 nia laran, ne’ebé bele hanaruk, sura hahú hosi reuniaun ne’ebé temi iha númeru 3 hosi artigu anteriór, no tenke elabora relatóriu ida ho providénsia sira-ne’ebé hanoin adekuadu.

Alínea 2 hosi artigu ne’e hateten, karik akontese kazu ne’ebé prevee iha númeru 3 hosi artigu ida uluk, prazu ida-ne’e só hahú sura hosi data ne’ebé hadi’a tiha ona naksalak ne’ebé hetan.

Alínea 3 subliña, komisaun bele propoin katak petisaun ne’e submete ba Provedór de Direitos Humanos e Justiça, no iha kazu ne’e Prezidente Parlamentu tenke haruka relatóriu ba efeitu ne’ebé prevé iha númeru 2 hosi artigu 27 Konstituisaun nian.

Entretantu, artigu 159 (Apresiasaun husi Plenáriu) alínea 1 hateten apresiasaun iha Plenáriu depende ba aprovasaun hosi komisaun kompetente kona-ba matéria.

Alínea 2 hatutan, hafoin komisaun elabora tiha relatóriu, relatóriu ne’e haruka ba Prezidente Parlamentu atu halo apresiasaun iha Plenáriu, tuir mai sei intervein reprezentante ida hosi bankada parlamentár ida-idak, durante tempu ne’ebé Konferénsia Reprezentante Bankada Parlamentár sira-nian mak fixa.

Ho regra rejimentál ne’e, Prezidente Komisaun A ne’e fó-sai katak oras ne’e komisaun halo hela ezame hafoin aprezenta pareser jurídika ba plenária Parlamentu Nasionál.

Maski lee ona konteúdu hosi petisaun ne’e, maibé Prezidente Komisaun A seidauk bele foti desizaun ba petisaun ne’e tanba komisaun A sei halo hela ezame ba petisaun ne’ebé lidera hosi Jornalista Timor Post, Noemio Falcão.

Notísia Relevante: AJTL Husu PN Atu Anula Petisaun Jornalista 31

Jornalista : Evaristo Soares

Editór      :  Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here