Xanana 'hama'us' avó Paulina Colobe, iha Covalima, sesta (05/06/2020). Imajen/Eugénio Pereira

COVALIMA, 06 juñu 2020 (TATOLI) – Paulina Colobe, avó-feto ho idade tinan-90, ne’ebé sofre defisiénsia matan, haksolok tebes bele hasoru no hako’ak diretamente  lider karizmátiku Kay Rala Xanana Gusmão.

Notísia Relevante : Kbiit-Laek 193 Simu Apoiu no Agradese ba Xanana

Tinan barak nia laran, dezde tempu rezisténsia nian to’o mai Timor-Leste restaura nia ukun-rasik-aan iha 20 maiu 2002, avó-feto Paulina Colobe, rona de’it Xanana nia naran, maibé nunka hasoru Xanana.

Xanana konversa ho avó Paulina Colobe iha nia horik-fatin iha Munisípiu Covalima, sesta (05/06/2020). Imajen/Eugénio Pereira

Saudades no sente ‘gloriozu’ boot, avó  Paulina Colobe, hako’ak Xanana hodi ko’alia hasoru Xanana, hodi konta nia situasaun moris ba Xanana.

“Xanana, ha’u la haree ó, ha’u nia matan aat ona, maibé ha’u hatene, ó maka lori rai Timor-Lorosa’e ne’e ba ukun-aan.” Avó Paulina Colobe, hateten lia hirak-ne’e bainhira dada-lia ho Komandante Ein-Xefe FALINTIL, Xanana Gusmão, ne’ebé halo vizita surpreza ba haree avó ne’ebé tuur iha hadak-leten iha nia-uma tais  iha Aldeia Talotu, Suku Loro, Postu Administrativu Suai-Vila, Munisípiu Covalima, sesta (05/06/2020).

Avó Paulina Colobe, hateten, maske nia la haree Xanana nia-oin, maibé nia rona iha tempu funu nia-laran, katak Xanana maka hatutan Saudozu Prezidente Nicolau Lobato, nia-mehi hodi organiza povu ain-tanan sira hamutuk asua’in liman kro’at  FALINTIL sira  hodi reziste funu ne’e to’o hetan ukun-rasik-aan.

Notísia Relevante : Iha 3 Marsu 1981, Xanana-Ma’Huno Orienta Reorganiza Luta

Iha hasoru malu badak ne’ebé asiste husi ema atus resin, Avó Paulina orgullu tebes, mezmu matan la haree, maibé hatene Xanana nia lian hodi kaer nia liman, rein reen-toos, no hakuak metin tebes, nu’udar domin ho grasa ida.

“Ha’u kontente tebes Xanana. Rei ne’e ó nian, Xanana” avó  Paulina tenik.

Xanana ho espresaun tanis hakuak metin avó Paulina  ho taka matan kontinua konversa no hatudu nia respeitu no domin boot ba avó Paulina.

 “Ama, ó ferik ona, ha’u mós katuas ona, hahaaa…,hahaaaa, sé ama hatene ha’u, ha’u mak mai duni ne’e,” dehan Xanana koalia ho matanbeen.

Iha konversa kuaze minutu 10 ne’e, avó Paulina kaer metin Xanana nia-liman hodi saran lia dehan, “Ha’u la haree ona, ha’u rona ó nia-lian, ha’u kontente tebes.”

Notísia Relevante : Xanana “Nostalgia” ho Soldadu FALINTIL

Hafoin hasoru avó ne’e, Xanana kontinua hala’o viajen la’o ain asiste husi ema rihun ne’ebé haklalak ho kontente fó apresiasaun hakilar  ‘Viva Xanana’, no balun aproveita movimentu furak ne’e hodi hasai fotografia no hakbesik kaer nia liman. hakuak metin ho tanis tara tais simu hamulak ho matabeen hasoru Xanana.

“Ami triste mak ami tanis, ami hetan ó iha televizaun mós ami tanis, avó ami la presiza ó atu lori apoiu mai ami, ó nia vizita hanesan ne’e kontente liu bele haree direita no hakuak ó. Ami hatene ó mak na’in ba rai ne’e, ó mak lidera funu ne’e no ó mak liberta povu ida-ne’e,” hateten Maria Tereza iha ámbitu  hasoru malu no konversa ho Xanana.

Maria Tereza rekoñese nia foin primeira vés hasoru Xanana, no durante ne’e nia haree de’it Xanana liu husi televizaun.

Parte seluk, Xanana haksolok hakuak ferik no katuas sira ho tanis, tanba nia koñese saida mak povu sente durante prosesu luta too ukun-aan.

“Ba joven sira, imi haree ha’u ho ferik no katuas sira ne’ebé la’o la di’ak ona, ami hakuak malu, sira tanis, tanba sá! Ba imi foin-sa’e sira, ohin, ita ukun-aan no atu hetan ukun-aan, avó sira ne’e, imi nia inan ho aman sira ne’e mak terus, hodi imi bele moris iha ukun-aan nia laran, tanba ne’e husu ba imi hadi’a imi nia hahalok labele halo arbiru, se la’e katuas sira nia fuuk mutin, imi bele sama de’it,” Xanana ko’alia hodi haree ba foin-sa’e feto-mane ne’ebé halibur malu akompaña Xanana nia vizita iha Covalima.

Ba foin-sa’e, Suai-oan tomak, Xanana husu atu nunka bele haluha katak, mezmu agora ferik-katuas sira moris iha iha susar nia-laran, maibé bainhira joven sira hetan servisu tenke ajuda ferik no katuas sira nu’udar aman no inan.

Xanana akompaña husi intelektuál Suai-oan, Rui Lopes durante fahe apoia ai-han ba povu iha Aldeia Tarutu, Suku Suai Loro, Postu Administrativu Suai-Vila, Munisípiu Covalima, sesta (05/06/2020). Imajen/Eugénio Pereira

Husi sorin seluk, intelektuál Covalima-oan, Rui Lopes dehan, povu Suai simu Xanana hanesan aman ba nasaun, no povu Suai Loro ne’ebé pertense ba uma-lisan Na’I Talobo, Faululik hatene no akompaña iha tempu rezisténsia nia laran, kuku sempre halo rituál hamulak ba rai lulik Timór akompaña Xanana iha prosesu luta too ukun-aan.

“Rai Talutu ne’e kultura ida boot, uluk ita nia bei sira ukun ho kultura, maka ita-nia adat hodi ukun rasik-aan ne’e ita fiar ba  lulik, ne’e duni, ohin loron di’ak ida ita obrigadu barak ba maun Xanana mai iha fatin ne’e,” Rui Lopes lia tun-tan.

Rui Lopes dehan, rai Timór ne’e lulik, bainhira lider sira kaer-ukun, la halo tuir promesa ba povu, sira sei selu rai ne’e ho sira-nia vida.

“Ami tenke hadi’a, bainhira ami mate, tusan ne’e ami tenke selu, maun boot Xanana, ami Suai-oan la haluha ita boot nia domin  hotu ne’ebé fó ba ami Suai-oan,” hateten Rui Lopes.

Prezensa Xanana nian iha Covalima simu ho tanis no lelir husi avó-feto ho inan-feton lubun, ho konsiderasaun ida katak, sira presiza tebes Xanana nia prezensa iha sira nia moris, liuliu iha tempu susar ne’e.

Ferik, katuas, foin-sa’e feto ho mane no labarik sira ho entuziazmu boot simu prezensa Xanana no halibur malu ho Xanana hodi hola parte iha oráriu hotu durante Xanana nia prezensa iha Covalima.

Jornalista   : Eugénio Pereira

Editór        : Francisco Simões

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here