Jornalista sira ne'ebeé hamahan-an iha TLPU ho AJTL foó solidariedade ba eis jornalista GMN nain tolu ne'ebeé GMN hasai 'sem justa causa'. Imajen/António Gonçalves

DILI, 08 janeiru 2020 (TATOLI)-Mediasaun ba faze datoluk nian ne’ebé hala’o husi mediadór Sekretaria Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE) ho trio eis jornalista Grupu Media Nasional  (GMN-sigla portugés) no kompañia GMN Holding’s  seidauk bele to’o iha faze final tanba reprezentante GMN Holding’s deklara sira la bele foti desizaun ba ejijénsia trio eis jornalista GMN nian, liuliu kona-ba valor indemnizasaun ho mós sira nia direitu over time.

Notísia Relevante : Jornalista Nain Tolu Keixa GMN Ba SEFOPE

Liuhusi prosesu mediasaun ne’ebé hala’o iha edifísiu SEFOPE, Caicoli, Dili, kuarta (08/01/2020), reprezentante GMN Holding’s ne’ebé kompostu husi Fransedes Suni nu’udar Diretór Informasaun GMN ho Nivio Freitas nu’udar Diretór Rekursu Umanu GMN deklara ba mediadór ho eis jornalista GMN nain tolu katak, kona-ba valor indemnizasaun ho direitu over time iha loron sábadu ho domingu no loron férias nasionál sira sei haree fila fali dokumentu sira no presiza konsulta ho proprietáriu GMN Holding’s, Jorge Manuel da Araújo Serrano, tanba sira nain rua ne’ebé reprezenta GMN Holding’s iha prosesu mediasaun ne’e la bele foti desizaun.

Jornalista GMN nain tolu ne’ebé GMN hapara sira nia servisu. Imajen/Domingos Piedade

Ba deklarasaun ne’e, Julito Ximenes nu’udar portavós ba nia maluk nain rua seluk; Carmelita Isaac ho Evaristo Mariz, konsidera ‘dramatiza’ uitoan tanba karta ‘ezonerasaun’ ba sira nian tolu asina diretamente husi Fransedes Suni ho Nivio Freitas, maibé la bele fali foti desizaun iha mediasaun nia laran.

Notísia Relevante : Eis Jornalista GMN Ejije Direitu Indemnizasaun

“Buat ne’ebé ha’u konsidera la profisionál ne’e mak karta hasai ami ne’e, Fransedes Suni ho Nivio Freitas mak asina, maibé mediasaun sira nain rua dehan la iha kompeténsia atu foti desizaun. Entaun, hasai ami ne’e sira iha fali kompeténsia depois atu rezolve ami nia problema iha SEFOPE sira deklara fali la iha kompeténsia. Ida ne’e mak dehan manobra momoos no tenta dezvia-an,” deklara Julito Ximenes ba jornalista sira liuhusi konferénsia imprensa hafoin mediasaun.

Julito Ximenes lori nia kolega nain rua nia naran afirma tan, bainhira iha mediasaun tuir mai mak la iha tan solusaun no Fransedes Suni ho Nivio Freitas reprezenta GMN Holding’s kontinua manobra, maka nia parte husu apoiu ba asosiasaun jornalista  Timor-Leste Press Union (TLPU) ho Asosiasaun Jornalista Timor-Leste (AJTL), inklui Konsellu Imprensa Timor-Leste  lori kazu ne’e ba rejistu iha Ministériu Públiku hodi kontinua ba Tribunal.

Julito afirma, iha mediasaun daruak nian, nia parte ezije atu  GMN Holding’s aprezenta dokumentu avaliasaun dezempeñu ho lista prezensa durante hala’o servisu iha loron sábadu, domingu ho loron ferias nasionál atu GMN Holding’s bele selu sira nia over time tuir Lei Traballadór. Maibé, iha mediasaun ba datoluk ne’e GMN Holding’s lori fali lista prezensa loron servisu normal nian, segunda to’o sesta.

Notísia Relevante : TLPU Hola Responsabilidade ba Violasaun Hasoru Direitu Jornalista

“Ami hatene GMN Holding’s iha intensaun atu manobra no dada tempu. Maibé, ha’u hakarak afirma katak, iha mediasaun tuir mai mak GMN kontinua manobra maka ami husu SEFOPE halo karta ida hodi dehan, la iha solusaun husi mediasaun ne’e (deadlock), ami kontinua ba Tribunal,” afirma Julito Ximenes.

Nia sujere, sé Nivio Freitas ho Fransedes Suni la iha kompeténsia atu foti desizaun iha mediasaun ne’e, maka dalan di’ak liu  proprietáriu GMN Holding’s, Jorge Manuel de Araújo Serrano mak marka prezensa iha mediasaun tuir mai atu bele fasilita desizaun hotu.

Prezidente TLPU, Manuel Pinto.

Prezidente TLPU, Manuel Pinto, ne’ebé akompaña mós husi reprezentante AJTL, Zevonia Viera, deklara katak, TLPU ho AJTL kontinua fó advokasia ba jornalista timor-oan hotu ne’ebé enfrenta kazu demisaun “sem justa causa” hanesan kolega nain tolu ne’e atu bele dignifika jornalista nia direitu profisionál no dignidade umana.

Manuel Pinto lori TLPU ho AJTL nia naran konsidera atus ne’ebé mak GMN halo ne’e iha buat rua. Ida, GMN halo ho intensionál no rua GMN halo hanesan organizasaun ka kompañia ne’ebé mak lahatene jere administrasaun no jestaun institusionál.

Manuel Pinto hateten, faktu no dadus ne’ebé hatudu kazu hanesan hasai jornalista “sem justa causa” hatudu GMN Holding’s nia erru rasik. Tanba kazu hanesan mós GMN komete tiha ona bainhira hasai nia eis Xefe Redasaun Francisco Belo Simões da Costa, atuál konselleiru Konsellu Imprensa Timor-Leste nian.

Ba dala ida ne’e, Manuel afirma tan, hasai jornalista nain tolu mós ho natureza hanesan “sem justa causa”  no sei iha tentativa atu hasai tan jornalista balu iha loron balun nia laran tuir mai nee.

Solidariedade husi jornalista ba eis jornalista GMN nain tolu ne’ebé GMN hasai. Imajen/Espesiál

Relasiona ho asaun GMN nian ne’e, prezidente TLPU dehan, GMN halo asaun hanesan ne’e hodi jornalista sira labele hetan permanente no seluk tan mak jestaun administrasaun GMN laiha balansu ona. Tanba ne’e mak informasaun balun TLPU rona katak, jornalista sira atu ba kobre atividade ka eventu ruma ne’ebé públiku konvida tenke selu $75.00. Se ba setór privadu sira nian tenke selu entre $500.00-$1000.00.

“Buat notísia ne’e ita nunka bele kobra osan husi fontes se de’it. Maibé, GMN iha nia desizaun polítika internu kobra osan. Ne’e atu hatudu katak husi aspetu finanseira nian GMN iha problema ona no halo violasaun momoos prinsípiu jornalizmu no Kode Étika Jornalistika,” hateten Manuel Pinto.

“Ultima rekursu mak demisaun. Maibé, molok to’o iha prosesu ne’e tenke iha nia andamentu sira. Ezemplu, fó xamada atensaun verbal no eskrita no akompaña kedas ho nia avaliasaun dezempeñu hodi haree nia muda ona nia ritmu servisu k lae. Sé la muda, maka ita hasai nia. La’ós lori akuzasaun falsu sira hodi hasai ema arbiru no “sem justa causa”,” afirma Manuel Pinto.

TLPU ho AJTL ezije nain GMN Holding’s, Jorge Manuel de Araújo Serrano, atu toma responsabilidade ba asaun hirak ne’e no labele husik kompañia ba ema ida halo tuir nia hakarak de’it no husu nafatin ba GMN atu kumpre promesa tanba mediasaun ohin ne’e mosu ona mal jestaun.

TLPU ho AJTL husu mós ba SEFOPE, Sekretária Estadu Komunikasaun Sosiál (SEKOMS), Konsellu Imprensa (KI) atu buka polítika ida oinsá bele solusiona asaun sira injustisa husi GMN ba jornalista sira.

Biban ne’e, Konselleiru KI, Francisco Belo Simões da Costa, ne’ebé reprezenta jornalista sira iha KI espresa ninia sentimentu triste tebes ba desizaun ne’ebé GMN halo ba jornalista nain tolu la profisionál tebes  no nia konsidera GMN nia jestaun administrasaun sabraut tebes. Nune’e, nia husu ba GMN atu hadi’a sira nia jestaun administrasaun atu desizaun sira ne’ebé kabe dezempeñu servisu tenke liuhusi avaliasaun dezempeñu.

“Admira tebes akompaña kazu ne’e, tanba la’ós proprietária mak halo demisaun, maibé traballadór ho traballadór mak halo demisaun ba malu. Diretór Informasaun, Fransedes Suni no Diretór Rekursu Umanu, Nivio Freitas mós traballadór ida, maibé sira nain rua mak hola fali desizaun hasai nia maluk traballadór seluk. Agora mai fali iha mediasaun, sira nain rua deklara fali dehan, sira nain rua la iha kompeténsia atu hola desizaun,” hateten Francisco Simões.

Mediadór SEFOPE, Nunes Gaspar Araújo hateten, mediasaun ohin laiha solusaun entre parte rua, nune’e sira sei halo aproximasaun ho nain kompañia. Maibé, semana oin mak laiha solusaun nafatin maka parte rua hili opsaun mak arbitrajen ka kontinua ba tribunal.

Hafoin mediasaun, jornalista sira hakbesik ba halo entrevista ho Fransedes Suni no Nivio Freitas kona-ba prosesu demisaun, maibé sira nain rua dezmente atu fó komentáriu no klarifikasaun hodi dehan de’it, sira nain rua la iha kompeténsia.

Jornalista : Osória Marques

Editór       : Francisco Simões

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here