Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku, Joaquim Amaral, lidera reuniaun interministeriál preparasaun Timor-Leste adere ba OMK, iha City 8, tersa (06/07). Imajen TATOLI/Francisco Sony

DILI, 06 jullu 2021 (TATOLI)—Komisaun interministeriál kompostu hosi Ministru, Sekretáriu Estadu no Reprezentante Ajénsia Autónomu Governu, ne’ebé hanesan Komisaun Interministeriál no Grupu Traballu Tékniku Adezaun ba Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMK) konvoka enkontru hodi halo preparasaun ba adezaun organizasaun.

Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku, Joaquim Amaral. Imajen TATOLI/Francisco Sony

“Ita-nia preparasaun tama organizasaun di’ak tebes, hamutuk ho Sekretariadu World Trade Organization (WTO) no ekipa negosiasaun halo koordenasaun di’ak, ne’ebé Sekretariadu rasik fó roteiru indikativu ida ba Timor-Leste no ita sei liu faze tolu, tanba ne’e bainhira ita kumpre prosesu sira, posivelmente bele sai membru iha tinan ne’e,” Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku (MKAE), Joaquim Amaral, iha salaun City 8, Manleuna, tersa ne’e.

Iha biban ne’e, MKAE aprezenta estratejia, modelu negosiasaun ba no fahe dokumentu relevante ba preparasaun adezaun.

Notísia relevante: MKAE lidera negosiasaun adezaun Timor-Leste ba OMK

Governu Timor-Leste hamutuk ho país 24 seluk, sai nu’udar observadór hodi akompaña prosesu tomak, kona-ba rekezitu atu sai membru OMK hanesan ho nasaun 165 sira seluk.

Objetivu enkontru ne’e atu reafirma kompromisu Timor-Leste hodi sai membru OMK, atualiza prosesu adezaun, aprezenta dokumentu negosiasaun ne’ebé submete ona ba Sekretariadu inklui sirkula ona ba país membru.

Dokumentu hirak ne’e Timor-Leste sei aprezenta, diskute no negosia iha reuniaun altu nível daruak ho país membru sira.

Iha membru Governu sia maka tama iha liña ministeriál, hanaran ekipa negosiasaun ba adezaun.

Enkontru liña ministeriál ba daruak ona, ne’ebé enkontru ba dahuluk realiza ona iha outubru 2020.

“Enkontru dahuluk ita aprezenta polítika rejime externa, hafoin hetan input lubuk ida hosi país membru no ita konsege hatan hodi apresia no aprova iha Konsellu Ministru, hafoin haruka filafali. Ita prepara tama fali ba segundu enkontru altu nível no ita aprezenta faktuál,” nia akresenta.

Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku, Joaquim Amaral, lidera reuniaun interministeriál preparasaun Timor-Leste adere ba OMK, iha City 8, tersa (06/07). Imajen TATOLI/Francisco Sony

Enkontru ne’e ko’alia kona-ba merkadu exportasaun no importasaun bainhira Timor-Leste sai membru.

“Aprezenta saida maka ita iha atu halo negosiasaun iha nível bilaterál ho multilaterál, tanba atu sai membru organizasaun mundiál komérsiu, rekezitu ida tenke hadi’a no reforma  lejizlasaun ne’ebé bele fasilita investimentu iha OMK, nune’e direitu externu sira atubele oferese ambiente ne’ebé di’ak,” nia hatutan.

OMK nu’udar organizasaun ne’ebé trata regra komérsiu entre nasaun, ho objetivu hodi garante atividade komersiál hotu la’o ho livre ho nia predisaun hotu.

Iha loron 13 juñu 2017, Governu liuhosi reuniaun Konsellu Ministru aprova memorandu rejime komérsiu esternu vijente iha Timor-Leste.

Memorandu ne’e, hanesan desizaun ida atu fó biban ba MKAE lori dokumentu ba OMK atu hahú halo negosiasaun ho organizasaun mundiál ne’e.

Hanesan país observadór, Timor-Leste iha ona grupu traballu hanesan komité traballu atu halo negosiasaun.

Iha grupu traballu ne’e, Timor-Leste husu Portugal atu prezide tanba sira iha esperiénsia barak kona-ba kestaun ne’e no fó apoiu bainhira halo negosiasaun atu adere.

Nune’e, bainhira halo negosiasaun presiza lori memorandu free trade agreement kona-ba rejime komérsiu.

Jornalista : Natalino Costa

Editora      : Julia Chatarina  

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here