Eis Adjuntu Rejiaun Kruzeiru nian, Adriano da Câmara “LINTIL”. Imajen/Dokumentasaun privadu hosi família.

DILI, 03 marsu 2021 (TATOLI)—Eis Adjuntu Rejiaun Kruzeiru nian, Adriano da Câmara “LINTIL”, ohin, hateten bainhira loron 03 fulan marsu ne’e laiha mak ukun rasik aan mós laiha tanba loron ida-ne’e hanesan loron importante ida ba Rezisténsia Nasionál no iha duni loron ida-ne’e mak Timor-Leste re-estrutura fila-fali funu.

Notísia Relevante: Komemora Loron Nasionál Veteranu, hametin foinsa’e sira-nia patriotizmu-nasionalizmu

Imajen/Espesiál.

“Antes ne’e, ita-nia baze apoiu eziste tinan tolu no inimigu destroi totalmente no ita nia lideransa sira barak mak ema kaer no ema oho. Sobrevivente na’in tolu mak hela maibé ikus fali mai, ema oho tan tiha adjuntu Txai entaun hela mesak sira na’in-rua de’it mak Komandante Xanana no Komandante Mau-Honu Builerek Karakatayana. Ho ida ne’e, katuas Xanana mak toma inisiativa hodi reuni fila-fali forsa FALINTIL sira hotu-hotu, liuliu forsa hosi Matebian ninian no setór ponta leste mak kaer metin hela baze de apoiu,” Adriano da Cámara “Lintil” hateten ba Agência TATOLI hodi relembra fali ninia memória kona-ba loron 3 marsu nu’udar loron ba veteranu, liuhosi telefónika, kuarta ne’e.

Lintil hatutan, hafoin ne’e mak reorganiza fila-fali sira-ne’ebé iha sentru, hosi sentru ba fronteira norte no fronteira súl, hirak ne’e reorganiza hotu hodi ikus mai halo fila-fali reorganizasaun funu iha Timor-Leste, iha parte Maubai nian.

“Ami halibur malu kuaze loron sanulu (10), hosi loron 1 to’o loron 11 fulan marsu, hodi fó orientasaun no fó fila-fali tarefa ba kada rejiaun para hala’o fila-fali funu iha fatin-fatin. Hosi Konferénsia Maubai ne’e duni mós mak nomeia fila-fali membru Komité Sentral foun ne’ebé hamutuk ema na’in sia (9). Hosi membru Komité Sentral foun ne’e kuaze mate hotu ona no hela mesak de’it mak atuál Tenente Jenerál Lere Anan Timur hamutuk ho Xanana Gusmão no maun Mau-Honu. Entaun, nu’udar veteranu, loron 3 marsu ne’e hanesan loron reflesaun ida ba ami hotu-hotu tanba sofrimentu boot ba rezisténsia armada,” nia haktuir.

Nia esplika, loron 3 marsu ne’e hanesan pontu de vista prinsipál la’ós atu hametin fila-fali rezisténsia de’it maibé atu opta oinsá mak halo moris fila-fali funu iha Timor-Leste. Tanba, iha momentu ne’ebá ne’e bele dehan funu laiha ona no soldadu barak kuaze hanoin liu atu rende ba inimigu, balun hanoin ninia família ne’ebé inimigu kaptura tiha ona.

Imajen/Espesiál.

“Momentu ne’e, forsa balun frustradu hela tanba lideransa laiha. Katak, ema ne’ebé atu lidera funu ne’e laiha tiha ona. Tanba ne’e mak Komandante Xanana Gusmão toma inisiativa hodi konsentra fila-fali kuadru superiór na’in rua, kuadru médiu hotu-hotu, kuadru inferiór sira no soldadu hotu-hotu konsentra fila-fali para hametin fila-fali funu ne’e,” nia dehan.

Kona ba tratamentu hosi Estadu ba veteranu sira-nia moris dignu, atuál prezidente Konsellu Veteranu Munisipiu Viqueque ne’e hateten, daudaun ne’e veteranu kuaze ema na’in-60-resin mak hetan ona pensaun espesiál ba abitasaun (uma) ho montante osan rihun haat-nulu ($ 40.000) maske veteranu barak liu mak seidauk hetan. 

Veteranu halo to’os

Iha parte seluk, veteranu Lintil hateten, hafoin sira harii tiha Konsellu Veteranu, nia define kedas sira-nia programa no entre progarama barbarak ne’ebé sira iha ne’e ida mak agrikultura. Nia informa, daudaun ne’e Konsellu Veteranu Munisipiu Viqueque ne’ebé nia xefia halibur malu hodi halo to’os no natar.

Veteranu sira, bainhira partisipa loron desmobilizasaun iha komemorasaun loron FALINTIL iha 2011. Foto António Gonçalves

“Konsellu Veteranu Munisípiu Viqueque ne’ebé ha’u rasik xefia, ha’u halibur veteranu sira hodi halo to’os no iha posibilidade atu halo mós natar. Ida ne’e ami halo tanba embora ita independente ona maibé ita nafatin dependente ba ai-han sira hosi rai-li’ur mai. Hahan sira hosi li’ur mai ne’e kontaminadu ona hosi produtu kímika barbarak no ida-ne’e la’ós hahan ne’ebé saudavel ba ita-nia isin. Realidade agora ita haree, moras oioin de’it mak afeta ema-nia isin hanesan tensaun, stroke, kurasaun no selseluk tan. Afinál uluk katuas sira-nia tempu ne’e moras sira hanesan ne’e laiha, iha karik mós la barak hanesan agora,” nia hateten.

Atu evita buat sira-ne’e, nia hatutan, sira organiza malu no kumpre duni orientasaun hosi Konsellu Veteranu nian hodi hahú kuda hahan lokál sira hotu ne’ebé mak ema bele han hodi fó isin di’ak ba ema-nia isin no hamoris fila-fali ekonomia veteranu sira-nian liuliu veteranu hotu-hotu iha Munisipiu Viqueque (kuaze ema na’in 3203).

“Entaun, ami aproveita hela rai balu iha Ossú no iha parte súl nian atu ami bele utiliza ba halo to’os no natar duké abandona de’it. Purtantu, veteranu hotu-hotu tenke la’o tuir planu nasionál ne’ebé difine ona hosi Konsellu Veteranu nian,” nia dehan.

Tanba ne’e, veteranu Lintil hato’o ninia reflesaun ba loron nasionál veteranu ne’e hanesan loron ida atu hanoin fila-fali sira-nia terus durante tinan 24 iha ai-laran bainhira sira luta no halo gerrillia. 

“Se loron 3 marsu mak laiha, independénsia laiha. Se momentu ne’ebá mak lideransa ida ne’ebé iha hanoin atu konsentra forsa hotu-hotu atu reorganiza fali rezisténsia ida ne’e mak laiha mós ukun-aan ne’e laiha. Biar ita hatene katak ukun-aan ne’e mai hosi prinsipiu polítika FRETILIN nian, maibé, kuandu la iha lideransa ida mak fó aan hodi orienta funu ida-ne’e mak ita sei labele alkansa ita-nia objetivu,” nia haktuir

Kontribuidór: Memensio Sequeira Freitas 

Editór: Cancio Ximenes

 

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here