Nee mak kondisaun komunidade sira uma nebe hela besik mota ninin Bidau hetan estragus hafoin iha dia 13 Marsu 2020 udan boot halo ponte merkadu Bekora tuan Intupidu hodi rezulta be subu komunidade sira nia uma. Imajen/Antonio Goncalves

DILI, 16 marsu 2020 (TATOLI)—Rai molik. Kalen restu sira mak namkari ba-mai. Ai-riin uma-nian mak hamriik kleuk, kuda harii hela iha rai-laran, hodi tahan netik kukuluk be la naksobu, kakuluk be satan netik udan-been hodi hamahon netik nia ho ninia oan sira.

Taho dodook be dodook. Iha taho dodook nia laran, inan-feton ida ho otas nakaras ona ne’e, hamriik tun-sa’e iha nia uma-leet, hodi hako’ak hirus-matan ho esperansa laek. Matan hateke tun-sa’e, hateke ho matan-been nakonu.

Nia uma ne’e, kuda-harii iha besik Mota Maufelu nia ibun loloos. Iha loos mota-ninin, dalan atu tama ba Eis-Merkadu Becora ninian. Sorin-sorin naksobu. Nia hamriik tun-sa’e, hateke tuir nia uma no nia sasán sira be bee-mota lori tama to’o iha tasi laran, ho matan-been.

Nia neon tanis. Tanba, udan-boot ne’ebé akontese iha sesta (13/3/2020) lalubur, lori nia esperansa tomak lakon mohu iha bee-mota be lori-lalin ba tasi kle’an ida-nia laran. Lalubur lori terus ba nia. Lalubur halo inan-feton, Avelina Agostinha Freitas, ne’ebé hela iha Aldei Au-Hun, Suku Bcora, Postu Administrativu Cristo Rei, Munisípiu Dili ne’e, agora moris iha terus-ida-nia laran.

“Inundasaun (lalubur) ida ne’e primeira vez akontese iha ha’u-nia moris ne’e. Lori susar mai. Lori terus no triste ba ha’u-nia família ida ne’e,” dehan vítima inundasaun, Avelina Agostinha Freitas, ba Ajénsia TATOLI iha Becora ho matan-been, Segunda (16/3/2020).

Nia hamoos matan-been ho liman tanan. Nia tanis. Nia matan-been atu merak hanesan bee-mota restu be daudaun ne’e suli tuir Mota Maufelu ne’eba ne’e. Bee-mota restu be sei merak hela, lori nia hanoin be hanoin.

Tanbasá? Tanba, ninia uma be sai palásiu ba nia no ninia oan sira ne’e, la hanoin hetan, bee-mota hosi Ponte Maufelu nian sobu rahun tiha no ninia sasán uma-laran tomak la konsege salva hodi Bee-mota nia si’ak ne’e.

“Uma bee sobu rahun. Sasán uma laran hanesan armáriu, sasan kioske nian, ha’u-nia oan nia diploma universidade no sekundáriu nian no mós osan bee-mota lori-nauk hodi lalin tama ba tasi laran. To’o agora, ami laiha buat ida mak garantia ami hodi moris. Tanba, osan $1.400 be iha ha’u mós, bee-mota lori hotu ne’e. Ne’ebé, agora la hatene, ha’u ho ha’u-nia oan sira atu han saida ne’e, ha’u lahatene ona,” nia dehan hodi liman-kuana hamoos hela nia matan-been.

Nia tabnis be tanis. Nia hateke tuun-sa’e, hateke ba lalehan, hateke ho matan mamuk. Iha hakmatek ida-nia ninin, nia hato’o halerik wa’in-wa’in. Katak, hori sesta to’o mai ohin loron (segunda) ne’e, autoridade lokál ho parte Governu nunka marka prezensa iha sira-nia fatin afetadu ba lalubur ne’e (Aldeia Au-Hun, Suku Becora).

“Ha’u triste tanba autoridade lokál seidauk mai haree ami sira afetadu ba inundasaun ida ne’e. To’o agora, Governu seidauk fó apoiu, hodi fó foos kopu ida ba ami atu konsumu netik. Ha’u sente, Governu la konsidera ami nu’udar nia povu no nu’udar timoroan,” nia dehan ho laran triste.

Ho liman no ain nakonu ho taho, nia dehan, nia parte hatene hela regulamentu hosi Governu bandu atu komunidade tenke hela dook husi mota ka tasi husi metru 50-100, maibé nia la iha kbiit atu halo uma ketak ida.

“Ha’u la iha kbiit atu balo uma ketak ida. Tanba ha’u feto-faluk ida ho ha’u-nia oan na’in lima mesak kiik oan de’it ne’e. Ha’u foti osan husi ne’ebé para halo uma dook hosi mota ibun ne’e,” nia haktuir.

Tanba, feto-faluk ne’e hateten, nia hela tinan barak ona dezde hosi okupasaun Indonézia nian, buat inundasaun ida laiha maibé foin to’o sesta liubá ne’e mak akontese inundasaun iha fatin Becora ne’e oin seluk tiha.

Sá mak nia tenke halo iha situasaun ida ne’ebé ba oin la di’ak no ba kotuk hetok susar liután ne’e? Ho pasiénsia, nia hakat ba oin, hodi hamoos taho sira iha nia-uma laran. Hakat ba-mai, taho de’it mak satan ninia hakat.

“To’o agora, parte kompetente seidauk fó ajuda ba ami,” nia dehan hodi hakat sees no hamoos dadaun taho no fo’er sira iha ninia uma laran ne’e.

Notísia Relevante: Lalehan Tanis, Bee-Mota Sobu Eis-Merkadu Becora

Jornalista : Osória Marques

Editór       : Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here