Diretór Nasionál Estrada, Ponte no Kontrolu Cheia, João Mario Gama de Sousa. Imajen/Florencio Miranda Ximenes

DILI, 24 fevereiru 2020 (TATOLI) – Governu liuhosi Ministériu Obra Públika (MOP) halo ona pagamentu ba projetu ho pakote 94, ho kustu $114.295.645,69, husi projetu emerjénsia 142, kompostu husi projetu estrada 72, kontrolu cheia ka kontrui barrajen iha mota hamutuk 22 no projetu ponte haat.

Projetu ne’ebé iha kontratu hamutuk 98, maibé projetu estrada tolu maka seidauk hatama ba kontratu dezempeñu, tanba ne’e projetu estrada ne’ebé halo ona pagamentu hamutuk 69, barrajen hamutuk 22 no ponte tolu tanba ponte ida muda ona kontratu, nune’e totál pagamentu ba projetu hamutuk 94.

Diretór Nasionál Estrada, Ponte no Kontrolu Cheia, João Mário Gama de Sousa, informa  projetu emerjénsia ne’e la’ós 143, maibé loloos ho pakote 142, ho tipu projetu estrada, ponte no kontrolu cheia.

“Konserteza husi projetu 142, balun emerjénsia duni no presiza atu halo tanba udan sobu estrada no mota inklui ponte, no balun presiza duni reabilita nune’e iha tempu ne’ebá bele hetan aprova iha Konsellu Administrasaun Fundu Infraestrutura (KAFI) atu implementa”, tenik Dirijente ne’e ba Agência TATOLI iha knaar fatin iha Rai-Kotu, Comoro, segunda ne’e.

Notísia Relevante: Projetu 143, PM: Governu Asume Responsabilidade Hodi Regulariza

Bankada FRETILIN Hato’o Relatóriu KIP ba MP ho Karakter Sijilu Justisa

Nia refere liután, husi projetu ho pakote 142 ne’e, iha projetu 98 mak iha kontratu, maibé pakote tolu mak empreza seidauk hatama garantia dezempeñu no pakote ida asina kontratu desde 2013, maibé bainhira husu fali KAFI atu halo aprovasaun, muda husi ponte konkretu ba fali ponte de aço.

Ho nune’e, nia haktuir, MOP no Ajénsia Dezenvolvimentu Nasionál (ADN) hala’o verfikasaun ba projetu 94, ne’ebé pakote 36 mak konstrusaun fíziku atinje ona porsentu 100 no pakote 58 hahú porsentu 4 to’o 85.

MOP Hahú Halo Pagamentu iha 2018

Iha tinan 2018, MOP hahú halo pagamentu ba projetu 94 ne’ebé iha progresu ho kustu $40.130.374,24.

Nune’e, iha 2019 kontinua halo pagamentu ho montante $67.947.639,30 no iha 2020, uza orsamentu duodésimu halo pagamentu $6.217.632,15.

“Projetu emerjénsia 142 ne’e, ita selu ona 94 ho totál orsamentu $114.295.645,69, ho persentajen pagamentu porsentu 46,50 husi totál orsamentu iha kontratu ba pakote 94 ho kustu $245.811.682”, nia akresenta.

MOP halo pagamentu bazeia ba kontratu hodi ba halo verifikasaun projetu, liuliu haree ba projetu fíziku ne’ebé iha kualidade no tuir dezeñu no Bill of Quantity (BOQ). Nune’e MOP mós rekruta tan supervizóriu na’in-50 atu ajuda ekipa tékniku sira iha nasionál no munisípiu hodi kontinua garante kualidade.

Orsamentu ba Projetu 142 inklui iha Orsamentu 2018

Haktuir iha Livru 3 Fundu Infraestrutura tinan 2019, programa ba estrada konsidera hanesan programa estratéjiku ne’ebé importante tebes ba dezenvolvimentu infraestrutura, tanba ne’e karteira ba programa estrada kontein ona 336 projetu ne’ebé soma husi projetu adisionál hamutuk 135, inklui 144 projetu ne’ebé aprovadu iha KAFI iha tinan 2017.

Atuál eziste 172 projetu foun iha tinan 2019 hamutuk (37+135), projetu 181 konklui ona no 118 projetu ein kursu. Alokasaun orsamentu ba programa estrada iha tinan 2019 hamutuk millaun $127,532.

Enkuantu alokasaun orsamentu ba tinan 2019 ba Fundu Infraestrutura hamutuk millaun $367,506, inklui millaun $280,506 ba projetu Fundu Infraestrutura no millaun $87 ba projetu husi empréstimu.

Pakote 44 Husi Projetu 142 Seidauk iha Kontratu

Diretór Nasionál ne’e realsa, husi projetu 142 ne’e, iha pakote 44 ne’ebé seidauk iha kontratu, kompostu pakote estrada 31, ponte ho pakote haat no kontrolu cheia hamutuk sia ho orsamentu hamutuk $104.783.867.

“Maski seidauk iha kontratu, maibé pakote 44 ne’e ita bele dehan, ita nia kontraktór balun serbisu ona iha tereñu to’o atinje porsentu 100 ona”, nia subliña.

Husi pakote 44 ne’ebé seidauk iha kontratu, Diretór João dehan iha pakote hitu mak konstrusaun fíziku atinje ona porsentu 100, enkuantu projetu balun sei atinje porsentu 4 to’o 85 no balun laiha obra fíziku.

“Ita hein dezisaun mak ita foin bele selu bainhira laiha kontratu ita labele selu,” dehan nia.

Parte seluk, Ministru Obra Públika, Salvador Eugenio Soares dos Reis Pires, haktuir kona-ba pakote 44, daudaun ne’e iha Ministeriu Públiku atu halo hela investigasaun kriminál ba sira ne’ebé laiha  kontratu.

“Ita hein tribunál deside atu halo pagamentu ne’e ha’u hanoin VIII Governi bele realiza pagamentu”, nia afirma

Governu Selu Projetu 94 Bazeia ba Prestasaun Servisu

Molok halo pagamentu ba projetu 142, VIII Governu Konstitusionál liuhosi Gabinete Primeiru-Ministru (GPM) estabelese ekipa avaliasaun no levantamentu ba projetu, ne’ebé lidera husi GPM rasik.

Projetu emerjénsia 142 aprova husi KAFI iha 19 jullu 2017, atu implementa iha munisípiu 12, la inklui Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA).

Projetu ne’e rasik maioria konstrusaun no reabilitasaun estrada hamutuk 103, ponte hamutuk 8 no kontrolu cheia ka konstrusaun iha barajen 31 ho totál kustu $350.595.542,20

Iha parte seluk, Ministru Obra Públika, Salvador Eugenio Soares dos Reis Pires, hateten MOP halo ona pagamentu ba projetu 94 ne’ebé mak iha kontratu, maibé bazeia ba sira nia prestasaun servisu iha terenu, istalasaun fíziku no ba faktura ne’ebé iha.

“Ita halo pagamentu hafoin verifikasaun husi ami nia ekipa tékniku MOP no ADN, hafoin Ministru Bele asina atu halo pgamentu. Maibé to’o agora totál orsamentu ne’ebé ita halo ona pagamentu millaun $114-resin husi totál millaun $200,” Informa governante ne’e.

Antes ne’e, Parlamentu Nasionál liuhosi Bankada Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN) submete rekerimentu inkéritu parlamentár atu estabelese Komisaun Inkéritu Parlamentár (KIP) ba projetu 142.

KIP konsege konklui relatóriu ho dokumentu inkéritu parlamentár hamutuk 60 pájina, kompostu husi konkluzaun 34 no rekomendasaun 31, ho loron serbisu 30 dias, maibé la konsege aprova iha Parlamentu Nasionál, tanba ne’e VIII Governu foti desizaun hodi halo verifikasaun rasik ba projetu refere.

Nune’e, iha loron 28 agostu 2019, Bankada FRETILIN hato’o relatóriu KIP kona-baprojetu 142 ba Ministériu Públiku (MP) ho karatér Sijilu Justisa, tanba relatóriu ne’e la konsege aprova iha komisaun.

Jornalista: Florencio Miranda Ximenes

Editora: Julia Chatarina

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here