Sekretáriu Estadu Ambiente, Demétrio do Amaral de Carvalho. Imajen Tatoli/Antnio Gonçalves

DILI, 03 fevereiru 2020 (TATOLI) – Sekretáriu Estadu Ambiente (SEA), Demétrio do Amaral de Carvalho, husu ona Konsellu Ministru (KM) atu re-ajenda dekretu lei kona-ba eliminasaun, importasaun, no produsaun saku plástiku uzu úniku, embalajen no objetu husi plástiku.

“Ha’u kontinua rejiste iha Konsellu Ministru (KM) atu re-ajenda fali”, SEA Demétrio dehan bainhira halo monitorizasaun no kuda ai-oan iha resintu EBC Esperansa da Pátria, Becora, ohin.

Hodi dehan husu ona atubele ajenda iha KM semana ida ne’e nia laran hodi bele halo aprovasaun hodi bele fasilita serbisu SEA nian.

“Ha’u espera bele aprova iha tinan ne’e, nune’e ha’u husu ona Konsellu Ministru atu re-ajenda iha semana ida ne’e”, espera.

SEA aprezenta ona dekretu lei ne’e ba KM, maibé KM husu informasaun adisionál, ne’ebé ekipa SEA hatama hotu ona no hein re-ajenda atu halo diskusaun no aprovasaun, nune’e bele iha forsa hapara importasaun plástiku uzu úniku sira.

Dekretu lei ne’e, aprezenta ona ba Konsellu Ministru iha maiu 2019 nia laran, maibé iha hela observasaun no seidauk aprova.

Diploma ida ne’e rasik atu prevene no hamenus impaktu hosi rezíduu iha ambiente, no haree kle’an liu, prinsipalmente ba produtu plástiku sira ne’ebé labele resiklavel hodi prevene no bandu atu fa’an, inklui importasaun husi determinadu objetu husi plástiku.

Diploma ne’e hakarak estabelese mós prinsípiu fundamentál sira maka hanesan prekausaun, prevensaun ba dezenvolvimentu sustentavel, seguransa ambientál globál, poluidór no re- utilizasaun resiklajen valorizasaun no enerjétika.

Eliminasaun saku plástiku uzu úniku relasiona ho alternativu sira ne’ebé maka halo balu ona maka halo saku plástiku husi ai-farina ne’ebé empreza balun intervene ona, maibé alternativa seluk hakarak atu enkoraja operadór ki’ikoan sira bele prodús husi matéria orgánika hanesan kohe, bote, saku sira ne’ebé bele halo ho matéria orgánika.

Antes ne’e, SEA informa mós sobre dekretu lei ida ne’e boot uitoan to’o artigu 80, tanba nia esplika husi definisaun aspetu sira ne’ebé kontein iha lei ne’e inklui mós dokumentu aneksu ida kona-ba lista sira ne’ebé bele importa mai Timor-Leste ka prodús iha Timor- Leste.

Lista ne’e iha tipu plástiku 800 ne’ebé bele autoriza. Entretantu tipu sira ne’ebé la tama iha lista ne’e labele, más ba kondisaun exesionál ba ema ka entidade ruma importa nia sei hetan taxa husi kustu báziku porsentu 30 husi valór ne’ebé nia sosa iha merkadu.

Kona-ba lista plástiku sira ne’ebé bele haruka mai Timor-Leste ne’e kímiku hotu, maibé nia prinsípiu maka sasán sira ne’ebé bele tama mai iha prinsípiu haat; dahuluk mak matéria ne’e bele dodok iha rai katak soe ba rai fulan tolu hanesan ne’e bele nabeen, daruak, kutun sira rai bele han ka biodegradavel, datoluk, bele rahun rasik iha natureza no ida importante maka la kontein materiál kímika sira ne’ebé fó perigu ba saúde públika no ambiente.

Notísia relevante : SEA Espera KM Aprova Dekretu Lei Eliminasaun no Importasaun Saku Plástiku

Jornalista : Florencio Miranda Ximenes

Editora : Maria Auxiliadora

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here