Osan Dollar Amerikanu. Imajen/Espesiál

DILI, 01 setembru 2021 (TATOLI)Ezekusaun reál Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan fiskál 2021 iha trimestre datoluk atinje ona millaun $872,3, ne’ebé reprezenta 43% hosi totál orsamentu biliaun $2,1, enkuantu ezekusaun ba programa esensiál 37%.

Tuir nota ne’ebé Agência TATOLI asesu iha kuarta ne’e, dezempeñu ezekusaun OJE 2021, jeralmente fahe ba kategoria programa Boa Governasaun no Jestaun Institusionál, ho orsamentu alokadu hamutuk millaun $456,7, programa Esensiál Entidade sira ho orsamentu alokadu $1,5, hosi totál alokasaun orsamentu retifikativu finál hamutuk biliaun $2,1.

“Taxa ezekusaun reál ba programa Boa Governasaun no Jestaun Institusionál ne’ebé ho objetivu atu sustenta mákina Estadu, ezekuta ona millaun $298,1 ka reprezenta 65% hosi orsamentu alokadu millaun $456,7, enkuantu taxa ezekusaun reál ba kategoria programa Esensiál Entidade sira foin mak ezekuta millaun $574,1 ka reprezenta 37% hosi orsamentu alokadu biliaun $1,5,” nota hosi Ministériu Finansa (MF) esplika.

Deskreve mós katak, taxa ezekusaun ne’ebé tuir klasifikasaun ekonómiku, a’as liu mak iha kategoria Transferénsia Públika 70%, tuir kedan ho Saláriu no Vensimentu 58%, Bens no Servisu 31% no Kapitál Minór 9%, enkuantu Kapitál Dezenvolvimentu ne’ebé konsidera hanesan kategoria importante ida atu fó kampu traballu no jere empregu rai-laran foin mak ezekuta de’it 10%.

𝐄𝐳𝐞𝐤𝐮𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐢𝐡𝐚 𝐋𝐢𝐧̃𝐚 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐞́𝐫𝐢𝐮

Setór Turizmu no Agrikultura ne’ebé konsidera hanesan setór importante atubele fó empregu no jere kreximentu ekonomia rai-laran, ninia taxa ezekusaun reál to’o loron 31 agostu 2021, Ministériu Turizmu, Komérsiu, no Indústria (MTKI) foin mak atinje 28% no Ministériu Agrikultura no Peska (MAP) 24%.

Enkuantu, liña ministériu balun ne’ebé mak ninia taxa ezekusaun di’ak hanesan Ministériu Petróleu no Minerál (MPM) Ministériu Obra Públika (MOP), no Ministériu Asuntu Kombatente no Libertasaun Nasionál (MAKLN), maioria ezekusaun hirak a’as iha kategoria transferénsia públika tanba ministériu hirak ne’e iha Empreza Públika sira ne’ebé tutela ba iha liña ministériu hirak ne’e.

Iha parte seluk, ezekusaun iha reseita doméstika to’o iha loron 31 agostu 2021 atinje ona millaun $96,6 ka reprezent 52% hosi totál estimativa reseita millaun $187,1.

Levantamentu osan hosi Fundu Mina-rai, to’o iha fulan-agostu 2021 Governu halo ona levantamentu millaun $547,8 ka 40% hosi totál biliaun $1,3 ne’ebé mak Parlamentu Nasionál aprova ona no Governu sei hato’o pedidu levantamentu bainhira iha ona nesesidade halo reforsu ba kaixa Estadu.

𝐄𝐳𝐞𝐤𝐮𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐢𝐡𝐚 𝐧í𝐯𝐞𝐥 m𝐮𝐧𝐢𝐬𝐢́𝐩𝐢𝐮

Taxa ezekusaun OJE 2021 iha nível munisípiu hatudu progresu di’ak tebes, ne’ebé to’o loron 31 agostu 2021, iha munisípiu lima mak nia ezekusaun di’ak tebes hanesan Lautém, Ainaro, Manufahi, Covalima no Ermera.

Hosi munisípiu lima-ne’e, munisípiu Lautém mak hatudu progresu di’ak liu ho ezekusaun reál atinje ona 52%, ne’ebé progresu ezekusaun di’ak ne’e sei kontinua fasilita polítika desentralizasaun VIII Governu Konstitusionál, ne’ebé servisu desentralizasaun ne’e lidera hosi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE).

𝐄𝐳𝐞𝐤𝐮𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐅𝐮𝐧𝐝𝐮 𝐂OVID-𝟏𝟗

Fundu espesiál COVID-19 ne’ebé mak kria iha tinan kotuk atu responde pandemia, to’o iha tersa ne’e, nia ezekusaun reál atinje ona millaun $105,5 ka reprezenta 37% hosi totál orsamentu retifikativu alokadu millaun $287,6.

Tuir projesaun, taxa ezekusaun ne’e sei kontinua sa’e tanba iha tempu badak nia laran Sekretariadu Tékniku Fundu COVID-19 sei hahú realiza pagamentu suplementu remuneratóriu ba traballadór liña frente no konklui pagamentu programa Cesta Bázika ne’ebé daudaun ne’e atinje ona millaun $63,8 ka 94% hosi orsamentu alokadu millaun $68,1 no kontinuasaun ba pagamentu medidas sosio-ekonómiku sira seluk, bazeia ba alterasaun dahuluk lei númeru 14/2020, kona-ba OJE 2021.

Jornalista : Antónia Gusmão

Editora      : Julia Chatarina

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here