Prezidente Autoridade RAEOA, Arsénio Paixão Bano. Imajen/Mídia RAEOA-ZEESM.

OÉ-CUSSE, 13 jullu 2021 (TATOLI)—Prezidente Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), Arsénio Paixão Bano, hateten autoridade informa ona razaun ba Primeiru-Ministru (PM) Taur Matan Ruak kona-ba ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2021 ne’ebé foin atinje 7%.

Notísia Relevante: PN aprova millaun $127 ba RAEOA inklui millaun $14 finaliza Ró Haksolok

“Iha semana rua kotuk, iha jornada orsamentál RAEOA ninian relatóriu ba ezekusaun OJE foin mak atinji 7% ne’e, ema barak kritika. Tanba saida mak ezekusaun ne’e la la’o no nusa mak foin atinje to’o iha ne’e de’it. Razaun foin atinje 7% ne’e, ami hatoo ona ba Primeiru-Ministru nomós ba públiku,” Prezidente Autoridade RAEOA informa ba Agência Tatoli iha nia servisu fatin, bairru Oé-Bau, Oé-Cusse, tersa ne’e.

Autoridade ne’e fundamentu, osan 7% ne’e uza ba bens servisu halo pagamentu ba saláriu no operasionál de’it, seidauk tama ba infraestrutura tanba projetu barak sei la’o hela no seidauk halo pagamentu.

Guvernu sentrál aloka ba RAEOA hamutuk millaun $127, ba bens servisu iha millaun $29 no restu ne’e osan tranzitóriu ne’e Estadu nian, maibé osan ne’e mai hosi primeiru Prezidente Autoridade Mari Alkatiri bainhira sei lidera RAEOA.

Razaun haat (4) ne’ebé autoridade RAEOA hato’o ba Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak mak hanesan;

  1. Tanba Oé-Cusse desde tinan hirak liuba, ezekusaun orsamentu ne’e uza sistema manuál no tinan ida-ne’e Oé-Cusse tama ona sistema free balance, entaun hahú hosi janeiru ne’e hahú ona aplika sistema ne’e. Maibé janeiru to’o marsu ne’e, preparativu depois tama mós Guvernu sentrál tama iha situasaun COVID-19, loloos ne’e foin hahú iha fulan marsu-abríl tanba halo ajustamentu. Ne’e maka Oé-Cusse foin tama sistema free balance iha fulan haat (4).

Iha preparativu sira-ne’e Ministériu Finansas(MF) mai fulan ida fó formasaun ba tékniku finansa sira iha RAEOA, no tuir loloos iha fulan ida de’it ne’e la sufisiente tanba sistema free balance iha nasionál de’it. Iha tinan hirak liubá kuandu aplika ne’e sira persiza to’o tinan maibé Oé-Cusse ne’e tenke lais entaun ekipa tékniku sira halo adaptasaun bainhira pagamentu hahú.

  1. Tanba Oé-Cusse projetu barak no projetu sira-ne’e uluk Mari Alkatiri nia tempu, tanba tenderizasaun barak halo iha nasionál depois mak entrega ba RAEOA. Entaun, iha sistema free balance ne’e husu dokumentasaun barak. Dokumentasaun balun tenke hein hosi nasionál atu define fila-fali, atu rejista vendedór no rejista sasán seluk inklui dokumentasaun ba aprovizionamentu ba kontratu no seluk tán.

Entaun, sistema ne’e sei iha ligasaun no koordenasaun ho nasionál mós persiza, dala ruma Ministéiu Finansa nia ema sira iha Dili lockdwn entaun RAEOA tenke hein tanba dalaruma mós koneksaun liña internet falla.

“Ha’u iha konfiansa katak ezekusaun ne’e sei sa’e maka’as tanba iha semana oin pagamentu la’o daudauk, rejistu vendedór no rejistu dokumentasaun sira-ne’e konklui ona no pagamentu komesa la’o ona. Ha’u fiar katak setembru-outubro 2021 ne’e, ezekusaun ne’e sei sa’e to’o 50%,” nia dehan.

  1. Tenderizasaun barak foin hahú iha fulan maiu-juñu nia laran, ne’e tuir preparativu ne’ebé mak Oé-Cusse halo mak hanesan infraestrutura nian ba gabiaun, eskola, agríkultura, nomós semana oin hahú halo tenderizasaun ba infraestrutura ba estrada rurál sira.

La’ós ne’e de’it maibé projetu boot rua (2) ne’ebé mak Oé-Cusse sei halo tenderizasaun iha fulan jullu-agustu ne’e mak estrada hosi Ponte Noefefan, sub-rejiaun Pante Makasar ba Oénunu to’o Citrana, sub-rejiaun Nitibe, no hosi barajen Tono sub-rejiaun Pante Makasar ba sub-rejiaun Oésilo

  1. Iha Oé-Cusse ne’e dalaruma kompañia sira husu pagamentu bainhira kompleta ona sira-nia obra projetu. Ida-ne’e hanesan ezemplu ida kona-ba ezekusaun ba cesta bázika agora konklui 80% ona, pagamentu la’o ona ba prosesu maioria 50% simu ona osan.

Projetu prioritáriu sira ba tinan ne’e hanesan perfurasaun sistema bee-moos, progresu servisu la’o daudauk, empreza sira balun re-tender husu pagamentu ne’e depois konklui orsamentu hanesan projetu perfurasaun bee-moos iha fatin hitu (7), sira empreza ne’e sedauk husu sira-nia pagamentu.

Ne’e hatudu iha sistema bainhira pagamentu ne’e lala’o ka empreza husu pagamentu maibé servisu la’o hela. Importante iha Oé-Cusse ne’e osan selu ba progresu servisu, halo servisu to’o porsentajen hira sei empreza husu, autoridade tenke selu. Se empreza pre-tender husu depois de obra ne’e mós, empreza nia hili importante katak asegura kualidade no selu tuir progresu servisu.

Programa prioridade sira mak hanesan bee-moos, fasilidade COVID-19, fasilidade eskola, no kuarentena sira balun finaliza ona no prosesu pagamentu foin mak hahú to’o pagamentu konklui.

Prezidente Autoridade RAEOA nia kompoimisu ida mak to’o fulan-dezembru 2021, ezekusaun OJE 2021 bele alkansa sei atinje to’o 80%.

“Ha’u fiar katak to’o dezembru 2021 nia rohan ne’e, ita bele atinje to’o 80% bainhira servisu hotu-hotu la’o di’ak ne’e bele to’o 100%. Maibé 80% ne’e, ha’u fiar, importante mak ezekusaun orsamentu ne’e la’ós hasai de’it osan gasta de’it, maibé rezultadu ne’e mak públiku tenke haree,” nia hateten.

Jornalista : Abilio Elo Nini

Editór       : Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here