Evolusaun surtu COVID-19 iha Timor-Leste hahú 21 marsu 2020 to’o 27 juñu 2021. Imajen/CIGC

DILI, 27 juñu 2021 (TATOLI)–Sala Situasaun, Sentru Integradu Jestaun Krize (CIGC, sigla portugés), iha domingu ne’e, rejista kazu pozitivu COVID-19 hamutuk 56, rekuperadu 30 no ativu 838.

“Kazu ativu foun mai hosi Dili 33 no munisípiu seluk tolu, no hosi kazu ativu, mane 35 no feto 21,”  Kordenadór Forsa-Tarefa ba Prevensaun no Mitigasaun Surtu COVID-19 iha Timor-Leste, Rui Maria de Araújo, informa liuhosi nota imprensa, ne’ebé Agência TATOLI asesu.

Hosi kazu detetadu foun ohin, idade 12 mai kraik laiha, idade entre tinan 12-59 na’in-52 (92,8%), idade 60 ba leten na’in-haat, ho asintomátiku ka la hatudu sintoma 98,2% no seluk sintomátiku.

Nune’e, kazu konfirmadu kumulativu sura hosi loron 21 marsu 2020 to’o ohin loron hamutuk hamutuk 9.035.

Hosi horiseik mai ohin, teste ne’ebé Laboratóriu Nasionál Saúde halo hamutuk 382 teste PCR iha Dili, kompostu hosi vijilánsia sentinel laiha, rastreiu ba kontaktu ka contact tracing tolu,  rastreiu aleatóriu ka random screening 34,  Viajen sai hosi Serka Sanitária hosi Dili 330, viajen internasionál haat, no follow up iha kuarentena 11.

Totál testes PCR ne’ebé halo loron 26 juñu iha munisípiu sira seluk, Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-cusse Ambeno (REAOA) no Hospital Nacional Guido Valadares (HNGV) hamutuk 192, kompostu hosi Baucau 67, Ermera laiha, Bobonaro (Maliana) lima, Ainaro (Maubisse) na’in-rua, RAEOA laiha, Covalima (Suai) 55, Viqueque na’in-sia, no HNGV 54.

Uza insidénsia hanesan indikadór

Aleinde ne’e, matenek-nain epidemiolojia sira uza insidénsia hanesan indikadór ida atu hatene surtu ida ninia evolusaun no surtu ne’e aumenta ka diminui.

“Konvensionalmente insidénsia sukat totál kazu foun, kada loron pur abitante 100.000 no hatudu risku ne’ebé populasaun iha atu hetan da’et moras ida. Nune’e hosi insidénsia COVID-19 iha Timor-Leste,  durante loron hitu ikus maka abitante 3,6/100.000, enkuantu ba de’it munisípiu Dili abitante 8,2/100.000,” Koordenadór esplika.

Maski insidénsia nasionál no iha munisípiu Dili, Baucau ho Manatuto redús ba beibeik, maibé insidénsia ohin hatudu katak munisípiu Dili nafatin iha risku boot liu atu populasaun hetan da’et no hada’et tutan vírus SARS-CoV-2.

Informasaun hosi izolamentu

Iha 27 juñu 2021, izolamentu Vera Cruz halo tratamentu ba kazu detetadu na’in-13, iha área obstetrisia na’in-rua no iha medisina interna nain 11.

Iha obstetrisia na’in-rua kategoria leve hotu no hosi área medisina interna na’in-11, na’in-tolu grave ka krítiku ho kondisaun uza ventiladór na’in-ida no na’in-rua uza oksijéniu, enkuantu na’in-ualu seluk ho kondisaun leve.

Atubele prosesa autorizasaun esesionál, tenki hatudu ‘Sertifikadu Alta’ hosi izolamentu, ne’ebé Ministériu Saúde (MS), liuhosi ninia pilar hitu fó ba ema rekuperadu.

Ba kestaun prevensaun, CIGC apela ba populasaun iha Dili laran no iha munisipiu seluk, atu aprezenta-an iha fasilidade saúde públiku hanesan Sentru Saúde ka Ospitál ne’ebé besik, bainhira sente isin-manas, kakorok moras, inus-been, ka mear, hodi bele hetan atendimentu hosi profisionál saúde sira.

“Bainhira sedu liu hatene vírus ne’e kona ita ka la’e, di’ak liu, hodi nune’e bele hetan atendimentu sedu liu, no prevene tama ba iha situasaun hanaran sindroma insufisiénsia respiratória aguda (SIRA) ka susar dada-iis,” Portavós CIGC fó hanoin.

Sala Situasaun apela mós ba populasaun iha Timor-Leste laran tomak, maski simu ona vasina kompleta, maibé tenke respeita nafatin regra prevensaun no ijiene individuál ne’ebé Governu hatuur ona atu prevene moras COVID-19 da’et ba mai.

“Regra sira ne’e, mak hanesan uza máskara, fase liman beibeik ho sabaun ka dezinfetante ruma, evita kose liman ba matan, inus ho ibun, bainhira kumprimenta malu la presiza kaer liman, bensa-liman, rei-malu ka haku’ak malu, evita halibur malu barak, hamriik ka tur dook hosi ema seluk mínimu metru ida ho balun,” Koorenadór apela.

Jornalista : Antónia Gusmão

Editora     : Julia Chatarina

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here