Médiku-sira hala’o teste temperatura ba komunidade ne’ebé tama-sai iha Ospitál Nasionál Guido Valdaderes, (10/03). Imajen Tatoli/António Gonçalves.

DILI, 10 marsu 2021 (TATOLI)— Sala Situação  Centro Integrado Gestão de Crises (SS- CIGC, rejista tan kazu pozitivu foun tolu hosi munisípiu Dili, no númeru pasiente iha sala izolamentu aumenta ba 51.

Koordenadór Forsa-Tarefa ba Prevensaun no Mitigasaun Surtu Covid-19 iha Timor-Leste, Rui Maria de Araújo,  fó sai númeru pozitivu foun tolu ne’e  iha Centro Convenções Dili (CCD), kuarta ne’e.

Notísia Relevante:COVID-19: pozitivu 13, baixa aumenta ba 48

Rui Araújo esplika, kazu pozitivu tolu ne’e SS-CIGC rejista, hafoin ekipa konjunta saúde buka-tuir kontaktu-besik kazu foun rua iha bairru BTN II, Tasi Tolu, Suku Madohi, Postu Administrativu Dom Aleixo, ne’ebé deteta iha 7 marsu.

“Atividade buka-tuir kontaktu-besik, hahú 7 marsu ne’e kedan, to’o ohin meiu-dia, totál iha amostra 472 no hosi amostra hirak ne’e, totál iha 24 pozitivu. Hosi horisehik mai ohin, iha tan kazu pozitivu hamutuk na’in-tolu,” nia ko’alia ba jornalista-sira liuhosi konferénsia imprensa.

Iha sorin seluk, hosi mós atividade rastreiu aleatóriu ka random screening, ne’ebé hala’o hosi 6 marsu, to’o ohin iha Dili laran, ekipa konjunta saúde rekolla amostra  1.281.

Hosi totál amostra ne’e, 528 negativu, 752 iha prosesu hela no seidauk iha ida maka pozitivu.

Kazu detetadu ka pozitivu iha Dili, fahe ba foku ka agrupamentu ka cluster hanesan tuir mai, BTN II-Terra Santa kazu 6, Ministériu Finansa ka aldeia 4 Setembru Comoro kazu 4,  SEFOPE  9,  Bebonuk 2,  Ministériu Transportes no Komunikasaun  kazu 2, Ospitál Nasionál Guido Valadares 1.

Médiku ne’e informa mós katak, hosi 3 marsu to’o ohin, ekipa saúde iha munisípiu 10 no Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-cusse Ambeno (RAEOA) rekolla amostra 789 vizilánsia sentinella.

“Hosi totál ne’e 545 negativu, 244 sei iha prosesu no laiha ida mak pozitivu,” nia subliña.

Dadus jerál ohin-nian, kazu foun 3, kazu rekoperadu 0, kazu ativu 51, hosi 1 to’o 10 marsu totál entrada hosi fronteira terrestre regulár 75 no irregulár 7.

Esplikasaun adisionál

Doutór Rui Maria de Araújo aproveita oportunidade atu esplika ba públiku konseitu kona-bá kontaktu besik.

Nia dehan, bainhira deteta kazu konfirmadu ida,  primeiru, presiza buka-tuir ema hotu-hotu ne’ebé hala’o kontaktu-besik ho kazu ne’e. Tama iha kritériu kontaktu-besik ema hotu-hotu ne’ebé iha kontaktu, ka hasoru-malu ho ema ruma ne’ebé rezultadu teste pozitivu, durante ka liu minutu 15, iha distánsia menus hosi metru 1, bele iha uma-laran, ka bele mós iha liur.

Segundu, moris hamutuk iha uma ida ho ema ruma ne’ebé rezultadu teste pozitivu.

Terseiru, tuur iha distánsia kadeira rua ho ema ruma ne’ebé teste pozitivu, iha transporte públiku terrestre, iha ró-ahi ka iha aviaun.

Kuartu, hamutuk iha fatin sira hanesan uma-laran, ka fatin sorumutu ho ema ne’ebé iha rezultadu teste pozitivu durante liu oras rua nia-laran.

Kintu, halo kontaktu fíziku ho ema ne’ebé rezultadu teste pozitivu, sein uza ekipamentu protesaun individuál halo loloos.

Sestu, halo atendimentu ba pasiente pozitivu sein uza ekipamentu protesaun individuál halo loloos.

“Ekipa konjunta saúde iha terrenu agora foku-liu iha rekolla amostra hosi kontaktu-besik, tuir kritériu ne’ebé deifini iha leten, hodi nune’e bele hakotu korrente transmisaun iha foku ka agrupamentu ka cluster hirak ne’ebé temi ona iha leten. Ita sei iha amostra rihun ida resin mak hein ninia rezultadu,” nia deklara.

Tanba ne’e, laboratóriu presija foku ba ema ne’ebé kontaktu-besik ho sira ne’ebé pozitivu no sira ne’ebé la prienxe kritériu 6 iha leten, doutór Rui Araújo husu favór ida lalika preokupa-demais.

“Importante mak nafatin pratika métodu ijiéne no protesaun pesoál ne’ebé esplika bebeik ona,” nia hameno.

Apelu

SS- CIGC  husu ba populasaun iha Dili atu nafatin kalma, lalika pániku, halo tuir regra konfinamentu domisiliáriu jerál, ba populasaun rezidente iha Munisípiu Dili, fó tempu ba ekipa saúde buka tuir kontaktu-besik sira hotu-hotu.

Maski Governu deside ona atu hakotu serka sanitária, hakarak apela ba populasaun iha Covalima, atu nafatin disiplina iha medida protesaun no ijiéne pesoál no evita hakat ba-mai iha fronteira.

Apela mós ba populasaun Timor-Leste tomak, liu-liu iha munisípiu sanulu seluk ho RAEOA tuur hakmatek iha fatin, atu nafatin matan-moris ne’on na’in, pratika nafatin medida sira ne’ebé iha hanesan uza maskara, fase liman beibeik ho sabaun ka dezinfetante ruma, evita kose liman ba matan, inus ho ibun, bainhira kumprimenta-malu, la presiza ka’er-liman, bensa-liman, rei-malu ka haku’ak-malu, evita halibur-malu barak, hamri’ik ka tuur dook hosi ema seluk, mínimu metru ida ho balun.

Jornalista: Felicidade Ximenes

Editór: Cipriano Colo

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here