Logotipu SAMES. Imajen/Espesiál

DILI, 20 janeiru 2020 (TATAOLI)-Diretora Servisu Autonomo Medikamentu Ekipamentu Saúde (SAMES), Odete Maria Freitas hateten, orsamentu duodésimu ba SAMES hamutuk $400.000

“Duodésimu ba dahuluk ne’e $300.000 ne’e, ami halo kedas vasina ho orsamentu $100.000 no $200.000 atu atu haree ba reajentes sira ne’ebé mak uza makina. Ezemplu ba makina vitrus nian ba makina minrey ne’e $100.000 entaun ita la bele hola aimoruk no labele halo buat ruma. Maibé ami haree uluk ba makina rua ne’e,” dehan Diretora SAMES, Odete Maria Freitas ba Agénsia TATOLI iha nia knaar fatin, ohin.

Nia hatutan, agora daudaun orsametu ne’ebé mak la pasa iha Parlamentu Nasionál ne’e nia implikasaun ba ai-moruk tanba ai-moruk ne’e ita la bele hola musan ida ka musa rua maibé  ita tenke loke tender boot no orsamentu tenki kompletu.

Se orsamentu duodésimu ne’e, nia dehan, la ajuda ita atu loke konkursu banhira ita ba hola ai-moruk uitoan, ninia problema ne’e ba ita mak aimoruk ne’e nia folin sei aas liu signifika ita hetan ai-moruk uitoan de’it.

“Espera katak ezekuasaun orsamentu duodésimu ne’e fasilita maibé bele karik orsametu ba ai-moruk ne’e tenke 50%  bele aprova labele halo ba tinan ida. Se bele 50% ne’e bele aprova hanesan duodésimu tinan kotuk nian hanesan ba ai-moruk sira ne’e, ita la halo ba duodésimu ai-moruk nian ne’e sira fó kompletu,” nia dehan.

Tanba, tuir nia, ho ida ne’e mak bele fasilita SAMES hodi bele kompras no loke konkursi no mos labele loke osan ho $200.000 ne’e. Se $200.000 ita sosa kaixa ida-rua, ema mai husu lori ba sentru saúde sira tanba ne’e mak agora nia implikasaun ba aimoruk.

Nia informa, bainhira sira rona kona-ba osan duodésimu sira haree fali ba stock ne’ebé mak iha 14% ne’e ki’ik-oan. Ai-moruk ne’e ita bele dehan uza ba fulan ida ka rua maibé duodésimu ne’e labele naruk.

Tanba, nia dehan, sira sura banhira duodésimu mak lori ba to’o iha fulan tolu entaun sira-nia stock out aimoruk ne’e bele sa’e fali ba 23%. Ida ne’e, nia dehan, tuir sira-nia estimasaun dadus ne’ebé  mak iha.

Nia haktuir, karik duodésimu mak ba fulan neen (6) entaun nia bele sa’e to’o 30% hanesan ne’e ba leten. Signifika ita-nia ai-moruk laiha ona no ida ne’e mak sira-nia serbisu haree ba kondisaun estadu nian liu-liu liga ho ita-nia orsamentu ne’ebé mak sei prepara ba faze tuir mai.

“Stock 14% ne’e item esensiál mak ai-moruk Albumin ne’e ai-moruk esensiál no mós ba item balu hanesan aimoruk ba Hepatiti sira. Ba inan sira ne’ebé mak hepatitis banhira hahoris ita bele dehan hepatitis ne’e ita bele dehan bele da’et ba oan.  Ai-moruk rejista iha esensiál lista ai-moruk Timor-Leste nian maibé ampola ida de’it nia folin karun. Ai-moruk sira ne’e mak stock out,” nia dehan.

Ba distribuisaun ai-moruk ne’e, tuir nia, laiha impaktu husi duodésimu maibé kada fulan ita hetan osan ba ativdadade ba distribuisaun nian maibé nia impaktu boot liu mak ba serbisu aprovizonamentu ne’e ita labele halo aprovizionamentu ho osan ne’ebé mak ki’ik.

Stock ai-moruk ne’e, nia dehan, ita iha orsamentu tinan tolu liubá (2017-2019) nian ne’ebé SAMES propoin no mós orsamentu adisional ne’ebé SAMES husu.

“Orsamentu adisionál ne’ebé ita iha provisoria, ita asegura hela stock aimoruk bele dehan aimoruk ne’ebé mak rejista esensiál iha Timor-Leste nian ne’e hamutuk 14% mak stock out. Ai-moruk báziku sira hanesan Paracetamol, Amocilin, aimoruk sira ne’e mak báziku tebes ba ita-nia pasiente sira iha postu saúde,” nia informa.

Nia dehan, SAMES bele asegura ai-moruk sira ne’e no nia stock out iha ne’e mak 64% entaun SAMES haree para sosa hodi kompleta. SAMES iha osan adisionál hamutuk $2 millaun ne’e iha tinan 2019 ninia, SAMES la hola ai-moruk iha tempu ne’ebá hanesan  vasina, osijenio ba reajente sira la sosa iha tempu tanba osan la sufisiente entaun osan $3.5 millaun mak SAMES sosa ai-moruk.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór        : Rafy Belo

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here