Kontestante DAA-5. Foto TATOLI: Cancio Ximenes

DILI, 22 jullu 2019 (TATOLI)—Hafoin idade nakaras ona, Socrates aprende fali múzika. Depois iha ema ida husu ba nia, “Karik ita-boot la moe aprende múzika iha ita-boot nia idade be nakaras ona ne’e?” Nia hatán, “Ha’u sente moe liu sai ema ne’ebé beik-teen iha ha’u-nia idade nakaras” (Socrates, Filozofu husi Grésia).

Loron be manas. Manas be loron. Loron manas be manas, la hamate sira-nia espiritu hodi hakat rame-rame hodi hobur edifísiu ETO+ iha Bairopite, rua Hudu Laran, Aimutin, Dili, Timor-Leste. Balun mai ho sira-nia motor rasik. Hirak seluk mai ho kareta be luxu. Seluk fali, mai ho sira-nia katuas-oan. Balbalun mai hamutuk ho kareta ida tanba karik sira ne’e mai husi rai [munisípiu] ida de’it.

Objetivu ida de’it! Sira mai atu sukat no soran lian. Sira mai atu afina lian liuhusi múzika. Maske baibain sira kadi lian liuhusi festa koremetan ka kazamentu maibé ohin sira mai kadi lian iha studio ETO+ TV ba kompetisaun ida. Karik, ohin sira mai “aprende múzika” hanesan Filozofu Socrates ne’ebé hakarak aprende múzika iha ninia otas be nakaras ne’e? Lahatene! Maibé, sira wa’in haksolok hodi la husik oportunidade ne’e liu leet de’it. Sira hatene katak oportunidade ne’e mai dala ida, nia la mai dala atus ba atus iha ida-nia moris. Mai karik oinsá? la hatene! Bele mai, bele mós lae.

Sé-sé? Iha kantór lendáriu Timor-Leste, Tonny Pereira, Vidigál Pinto, Sico Ramelau, Lindo Casenube, Abito Gama, Cidalia Gonçalves, Nany Reis no kantór/a hirak seluk tan. Hanesan nehek, sira hobur  edifísiu ETO+ atu kadi lian hodi tuir audisaun “Golden Memories Asia 2019” ne’ebé atu realiza kompetisuan refere iha fulan setembru (2019) nia hahú. Iha hirak ne’e nia leet, mosu kantór lendáriu, Nino Pereira, be hatais kamizola-mean ho gola be simples tebes. Nia mós mai atu tuir audisaun ne’e?

“Loos! Ha’u mós hakarak koko atu tuir audisaun ba “Golden Memories Asia 2019” ne’e. Tanba múzika ne’e arte ida ne’ebé universál entaun ha’u hakarak tuir. Katak, husi labarik to’o ema otas nakaras mós iha direitu atu hananu. Múzika nu’udar arte ida ne’ebé bele lori ema hatene ninia lalehan (ksolok) rasik. Manan ka lakon ne’e labele tau ba kestaun. Tanba, ita ema nia moris hanesan múzika ida ne’ebé suli la kuñese tempu no múzika ne’e fronteira laek,” dehan konkorente númeru datolu (3) Audisaun “Golden Memories Asia 2019” ne’e, ba Ajénsia TATOLI liuhusi dadalia badak antes hahú audisaun, kinta (18/7/2-019) ho hamnasa midar.

Husi Studio ETO+ TV nia laran ne’ebá, rona ema bolu konkorente númeru dahuluk (1) atu tama ba laran. Hateke ba odamatan estúdio nian, kantór lendáriu Timor-Leste, Tony Pererira, hamriik firme ona iha odamatan oin, Nia hakat tama daudaun ba estúdio laran. Hirak seluk ne’ebé hamriik iha li´ur, balun dada iis naruk no balun oin mean hanesan hena-mean. “Maske ha’u kantór seniór maibé iha juri nia oin ha’u mós grogi no ta´uk. Tanba ita hasoru juri profesionál sira ne’ebé mai husi Indosiar, Indonézia,” dehan Nino Pereira.

Hafoin hatudu ninia performa iha juri sira-nia oin, Tony Pereira, hakat sai mai li´ur ho hamnasa mihis. Nia sente todan tomak iha nia kbaas leten, soe husik hela iha estúdio laran. Todan ka kmaan, ne’e la’ós ona sai kestaun tanba nia hatudu ona sá mak nia bele no sá mak nia hakarak. Prosesu tomak, nia entrega totál ba iha ekipa juri nia liman. Liu ka la liu, eleitu ka la eleitu, la’ós sai bareira atu hamate inspirasaun ne’ebé moris buras durante nia hamout-án iha mundu múzika nia laran.

“Buat ne’ebé inspira ha’u tuir audisaun ida ne’e, atu lori ha’u-nia nasaun doben Timor-Leste nia naran para Asia no mundu bele kuñese Asia no mundu,” dehan Tony Pereira hafoin sai husi estudio laran. “Ohin, ha’u hannanu ‘Kucoba Bertahan’ husi Pance Pondang, ‘Apa Salah dan Dosaku’ husi Sam D’loyd, ‘Oh Darling’ husi Jhon Lenon, ho ha’u-nia lagu ‘Aku Tak Rela’. Hafoin kanta, ha’u sente hanesan moris iha situasaun ne’ebé foun. Ha’u hetan memória Golden ida furak iha Audisaun ida ne’e, tanba bele hetan esperiénsia foun iha ha’u-nia idade be nakaras ona ne’e.”

Kantór lendáriu Timor-Leste ne’e, nia iis mak múzika no ninia  moris mak múzika ne’e rasik. Maske otas nakaras ona maibé ninia lian ema ida la koko. Nia iha karakter vokál ida ne’ebé familiarizadu iha ema wa’in nia tilun. Ninia lian idéntiku ho lian aas no kro´at ne’ebé iha beran boot bele haborus ema wa’in nia aten no fuan. Lian idade otas nakaras be biban nafatin mós “buras” iha otas foun nia leet no hetok sei “buras” iha mundu nia lala´ok be hanaran globalizasaun.

“Timor-Leste ne’e, kuñesidu ho kontestante sira ne’ebé iha karakter vokál ne’ebé di’ak no furak. Konkorente sira hotu hatene hananu. Tanba sira ne’ebé tuir audisaun Golden Memories ne’e, mesak kantór lokál sira ne’ebé kuñesidu tanba sira iha ona album-múzika no iha ona single. Sira-nia vokál, mesak didi’ak de’it no defisil ba ami atu hili tanba sira hotu hatene hananu, lian la fals no iha karakter,” dehan General Manajer no Juri Audisaun Golden Memories Asia 2019 husi Indosiar, Linda Wibisono, ba Ajénsia TATOLI iha Estúdio ETO+ TV hafoin break audisaun, sesta (18/7/2019).

Objetivu kria programa Golden Memories Asia 2019, juri ho toáda java orijinál ne’e hateten, atu halo nasaun Asia sira sai unidu iha arte ida liuhusi arte-múzika no arte-hananu. Programa ne’e inspira husi programa Dangdut Academy Asia (DAA) ne’ebé bele lori ema husi nasaun Asia ne’ebé difente dalen no diferente kultura ka tradisaun. Maibé ho programa Golden Memories Asia bele lori sira hamutuk iha arte no kultura hodi bele himihis diferensa sira ne’ebé mak iha.

“Iha nasaun Asia hothotu ne’ebé envolve, sira ida-idak iha beran keta-ketak. Ita haree, iha Malázia no Brunei Darusalam no nasaun sira ne’ebé hatene dalen maláiu, sira-nia beran ka kbiit diferensa ho Timor-Leste ho Filipina ne’ebé ninia populasaun sira gosta hananu no baibain of air atu hananu múzika POP sira ne’e. Karik diferensa oituan maibé sira iha kbiit ne’ebé atu hanesan,”  nia informa.

Maske diferensa dalen, tuir Linda, kontestante Timor-Leste sira domina tebes dalen Indonézia ho di’ak tebes. Husi kontestante hothotu mesak domina múzika POP sira husi tinan 1970-2000 ne’e di’ak tebe-tebes. Iha ne’e, ekipa juri husi Indosiar mós hakarak atu kontestante sira bele hananu múzika inglés, tanba ami hakarak hatene sira-nia kapasidade iha múzika inglés alende múzika POP. Maibé, lahaluha, kontestante sira mós iha biban atu esplora múzika lokál Timor-Leste nian tanba nasaun idaidak iha ninia múzika lokál ne’ebé kuñesidu iha tempu ne’eba.

Rezultadu avaliasaun, nia haktuir, sei anúnsia liuhisi koordendór nasaun idaidak nian. Iha Timor-Leste, Indosiar hili ona Jerente ETO+, Edmundo Freitas Lopes, atu hala’o audisaun  no anúnsia rezultadu avaliasaun. Audisaun ida ne’e ba étapa dahaat ona, Indosiar fó sai avizu rezultadu avaliasaun liuhusi koordenadór sira, sira mak sei kontaktu konkorente sira ne’ebé eleitu hodi reprezenta Timor-Leste ba tuir kompetisaun “Golden Memories Asia 2019” iha Indonézia.

“Audisaun iha nasaun idaidak, juri sei deside no halo selesaun ba konkorente sira be barak ne’e, hafoin iha Jakarta-Indonézia, ami halo aprezentasaun ba ami-nia rezultadu selesaun no hafoin ne’e mak ekipa Indosiar mak sei deside sé-sé mak bele eleitu. Ami iha ne’e (TL), halo gravasaun no halo selesaun de’it. Ne’ebé, husi ema na’in 10 ne’ebé mak ami hili, iha Jakarta mak ami sei ko’alia ida ne’e. Ninia rezultadu ikus, ami sei hili kada nasaun idaidak hili ema na’in haat (4). Kantór Timor-Leste nia lian atu hanesan ho kantór Indonézia sira. Sira-nia karakter vokál forte tebes,” nia konfesa.

Atu manan ka lae, atu eleitu ka lae, kantór lendáriu Timor-Leste, Tony Pereira, hatudu hirus-matan hodi simu rezultadu avaliasaun ne’e ho fuan boot. “Ha’u tenke simu. Ha’u tenke fuan boot atu simu, tanba ida-ne’e kompetisaun. Se Maromak tulun manan karik, ha’u tenke prepara di’ak liután tanba ita lori nasaun Timor-Leste nia naran. Entaun ha’u tenke prepara no buka múzika ne’ebé pas ho ha’u-nia karakter vokál,” dehan artista lendáriu, Tony Pereira, ho oin-midar.

Notísia relvante: http://www.tatoli.tl/2019/07/timor-leste-sei-tuir-kompetisaun-golden-memories-asia-2019-iha-indonezia/

Jornalista: Cancio Ximenes

Editór      : Rafy Belo

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here