Reitór ISFIT Dom Jaime Garcia Goulart, Fatu Meta, Dili, Padre Domingos da Costa Alves. Imajen/Cipriano Colo

DILI, 05 jullu 2019 (TATOLI)– Reitór Institutu Superiór Filozofia no Teolojia (ISFIT) Dom Jaime Garcia Goulart, Fatu Meta, Dili, Padre Domingos da Costa Alves, rekomenda ba estadu Timor-Leste atu harii majistériu.

Majistériu katak, eskola própriu atu fó formasaun kle’an ba mestre  ka profesór sira, nune’e bele hadi’a edukasaun iha Timor-Leste iha futuru.

Tuir Amu Domingos da Costa Alves nia observasaun, katak,  to’o oras ne’e dezenvolvimentu edukasaun iha Timor-Leste  la’o hakdasak hela no kria problema.Tanba Timor-Leste kontinua halo tranzisaun, husi tempu Portugál nian mai to’o Indonézia, no independénsia ho ninia sistema rasik.

Husi tempu Indonézia, Amu Domingos  fó ezemplu katak, tenke hahú foun fali ho sistema edukasaun ida  ne’ebé Portugés sira husik hela no Indonézia  obriga ema hotu tenke tuir ninia norma sira, liuliu hotu-hotu tenke aprende lian Indonézia. Ho nune’e, timoroan sira integra aan lalais liu atu adapta aan, tanba ho fasilidade hotu ne’ebé Indonézia rasik oferese.

Too fali mai tempu independénsia, Amu dehan, ema hotu tenke hahú fali língua foun, estrutura no kuri kulu tenke foun, tanba ne’e buka tun buka sa’e, maibé seidauk iha sentru loloos.

Husi ne’e, Amu konklui katak, too oras ne’e edukasaun baze eskola primária iha Timor-Leste fraku tebetebes, halo eskola sekundáriu mós fraku, no aat liu tan mak ensinu superiór sira fraku liu tan.

Ba Ajénsia TATOLI, ohin, iha nia servisu fatin, ISFIT Fatu Meta, Amu Domingos klarifika katak, fraku iha konteúdu, estudante sira la domina língua ida. Tuir amu nia haree katak, estudante sira husi eskola primária gosta hili liu língua ne’ebé fasil liu atu aprende mak Tetun, nune’e prejudika sira atu hatene siénsia ne’ebé kuaze livru sira maioria hakerek ho lian Portugés, situasaun ne’e halo labarik sira ohin loron ne’e konfuzaun.

Liu tan ida ne’e, Amu haree katak, profesór sira mós enfrenta difikuldade boot tanba maioria sira ne’ebé oras ne’e hanorin iha eskola sira hasai kursu iha tempu Indonézia ho lian Indonézia.

Ho situasaun ne’e amu konsidera susar tebes atu hasai fali paradigma ida ne’ebé nia komunga ona ba fali paradigma seluk.

Alende ne’e, iha profesór barak mós hasai kursu jerál iha universidade sira ne’ebé la’ós apropriadu atu hanorin, nune’e impaktu maka hanorin de’it tuir buat jerál ne’ebé nia hatene, ikus mai estudante sira mós hatene uitoan-uitoan de’it ate balun mamuk liu.

Tanba ne’e amu hateten, hakarak ka lakohi estadu tenke hanoin ona atu loke eskola própriu ne’ebé hanaran majistériu, hanesan iha Indonézia nian karik Eskola Siénsia Edukasaun (Sekolah Pendidikan Guru).

Liu tan ida ne’e, Amu hatutan, tenke iha mós kursu própriu ba profesór sira, atu forma  sira hodi forma fali estudante iha eskola ensinu báziku ho di’ak liu.

Bainhira husu Kona ba Eskola Formasaun ba Profesores iha Baucau (Maristas-red), ne’e bele responde ona situasaun ne’e, Amu hateten, ida ne’e seidauk bele responde, tanba ne’e nivel Igreja Katólika nian, ne’ebé atende de’it ema uitoan liu.

Nune’e amu Domingos sujere katak, atu bele responde situasaun ne’e estadu mak tenke loke eskola própriu (majistériu) tanba estadu ne’e boot liu no bele atende ema barak liu iha nasaun ne’e.

Ho eskola ne’e Amu Domingos iha esperansa boot katak, sei bele hadi’a kualidade edukasaun iha Timor-Leste, ne’ebé oras ne’e kontinua sai problema boot.

‘‘Úniku solusaun ida ne’e mak sei bele rezolve situasaun edukasaun iha Timor-Leste ne’ebé sei hakdasak hela,’’ hateten Amu Domingos.

Jornalista     : Cipriano Colo

Editór           : Francisco Simões

1 KOMENTÁRIU

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here