Diretór Ezekutivu no Prezidente AMRT, Hamar Antoninho Baptista Alves, hatudu modelu ‘Jardim da Chama Eterna’. Imajen Tatoli/Cancio Ximenes

DILI, 27 maiu 2019 (TATOLI)Arquivo e Museu da Resistência Timorense (AMRT) aprezenta ona ba altu entidade prinsipalmente primeiru-ministru iha tinan 2015 liu-ba kona-ba modelu no konseitu ‘Jardim da Chama Eterna’.

Primeira pedra ba jardin refere lansa tiha ona iha 20 agostu 2015 ne’ebé hala’o ho serimónia rituál hosi lia-na’in hosi munisípiu 13 no hetan bensaun hosi amu-lulik ida. Asaun ida ne’e konvida responsabilidade atu implementa hodi valoriza mártir no eroi sira ne’ebé mate ba rai ida ne’e.

“Objetivu prinsipál harii jardim ne’e mak sidadaun hotu-hotu ne’ebé mai vizita muzeu obrigatoriamente tenke fó ninia omenajen ba mártir sira. Objetivu seluk katak omólogu Estadu sira ne’ebé mai, karik la to’o ba semitériu eroi Metinaro hodi presta omenajen, sira bele halo prestasaun omenajen ba mártir sira iha ne’e de’it.  Sai hosi muzeu bele ba iha ne’ebá tau hela aifunan,” dehan Diretór Ezekutivu no Prezidente AMRT, Hamar Antoninho Baptista Alves, ba jornalista TATOLI liuhusi entrevista iha nia kna’ar fatin, Dili, segunda ne’e.

Nia hatutan, iha jardim refere sei instala grupu banda múzika ba kanta ‘minutu ida silénsiu’ hodi akompaña bainaka sira hodi ba tau aifunan. Tuir planu, sei instala mós ekipa ‘guarda onra’ ida ne’ebé permanente atu halo guarda onra.

“Ha’u presiza ‘Jardim da Chama Eterna’ ida ne’ebé ho sentidu Estadu, simbolikamente ninia valorizasaun ba mártir funu ne’ebé tantu anónimu no tantu ida ne’ebé maka identifika tiha ona iha Komisaun Antigu Kombatente ne’ebé tama ona iha editál,” nia dehan.

Chama Eterna, Hamar hatutan, buat ne’ebé prinsipál tebes mak elementu simbóliku ne’ebé halo reflesaun hanesan fó onra ba matebian sira maka ema bolu ‘gas ka ahi-hara’ ne’ebé moris permanente hanesan liafuan eterna. Chama Eterna ne’e hanesan monumentu ida moris ba nafatin ne’ebé nafatin asosia ho ‘bee’ tanba malirin no hakmatek.

“Maibé ita nian, ita tenta atu ko’alia tama iha ‘Chama Eterna’ ida asosia ho fitun ida. Fitun ne’e símbolu nasionál ne’ebé ita adopta ho bandeira. Fitun ne’e mós sinál esperansa naroman ba futuru. Ahi-hara sinál eperansa moris ba nafatin. No mós iha kantu fitun lima ne’e, ita kuda ai-kameli reprezenta símbolu ita-nia riku-soin. Ai-mahon sira ne’e fó ninia lalatak di’ak maibé iha sentidu istóriku. Ida ne’e mak tenke instala,” nia esplika.

Aprezentasaun halo tinan tolu ona, nia hatutan, ida ne’e konseitu dezeñu ba finál ne’ebé submete ona ba sekretáriadu grande projetu, maibé hein Komisaun Revizaun Orsamentu ba 2020 no hein Parlamentu Nasionál nia desizaun iha 2020.

“Agora ita atu halo aprezentasaun ba tinan 2020. Ita halo aprezentasaun, nia rezultadu aprezentasaun depois maka ita haree. Se aseita tenke aseita ho orsamentu. Konteúdu de’it ema hotu gosta. Ema haree de’it imajen ne’e, ema hotu dehan di’ak. Maibé, ba implementasaun dehan seidauk prioridade, ita tenke hein. Ita aprezenta konseitu dezeñu la’os ezije estadu tenke halo,” nia esplika.

Nia informa, ‘Jardim da Chama Eterna’ ne’e sei harii iha AMRT nia oin ne’ebé nia konseitu dezeñu sei prepara hosi Muzeu Rezisténsia serbisu hamutuk ho arkitetu João Fero no Miguel hosi Portugal. Medida rai ba konstrusaun ne’e hetan medida purvolta metru rihun 2 itál kuadradu ho kustu  orsamentu ba konstrusaun fizika $4000.000 resin, inklui kustu ba unidade projetu jestaun no kustu ba supervizaun purvolta $5000.000 resin.

Jornalista: Cancio Ximenes

Editór: Xisto Freitas

1 KOMENTÁRIU

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here