Bispu Eméritu, Don Carlos Filipe Ximenes Belo, SDB

INGLATERRA, 20 maiu 2019 (TATOLI)—“Tinan 17 ona! Maibé, iha rai laran, ema kasian ka ki’ak sei barak. Barak sei la’o ain-tanan de’it, kabala lipa no hatais xinelus. Ema barak nia uma sei halo ho tali tahan ka akadiru tahan no didin ho bebak. Ema barak sei moras malária, denge, tuberkulose, kulit katar, kabun halai no moras seluk tan”.

Maski bele dook ne’ebá, fuan iha Timor. Dala wa’in nia hili nonók. Rejeita fó komentáriu ba públiku liuhusi mídia. Nia foku ba ninia kna’ar própriu. Haklaken Maromak nia evanjellu ba sarani sira iha mundu-raiklaran no hakerek livru.

Ohin, liuhusi loron istóriku, loron Restaurasaun Independénsia ba dala 17, 20 maiu 2019, nia hasa’e lian. Kle’ur tebes la rona lian ida ne’e. Lian ida lakon kle’ur foin mosu. Lian kmanek ida. Lian ida povu nia lian. Lian ne’ebé idéntiku ho “Voice of the Voiceless”/lian ba ema be lian laek sira.

Nia lakon kle’ur tebes hosi Timor maibé la’ós oin foun ba timoroan sira. La seluk, nia maka Bispu Eméritu, Don Carlos Filipe Ximenes Belo, SDB. Nia kontinua defende povu kbiit laek hanesan iha tempu Indonézia. Prinsípiu ida ne’e maka nia hahí to’o ohin loron.

Hosi rai Portugal, rai ida dook ne’ebá, nia tatoli lia. Nia fó parabéns ba povu Timor ne’ebé komemora loron Independénsia ba dala sanulu resin hitu (17). Tuir nia, komemora loron istóriku ne’e, la’ós priénse de’it ho orgullu maibé apela sidadaun no Estadu tenke serbisu maka’as liu-tan.

“Ida ne’e dezafiu boot ida ba ita tomak. Ita sei hadi’a nafatin independénsia hodi serbisu badinas liu-tan. Ita sei haki’ak nafatin dame, diálogu, toleránsia no respeitu ba malu,” tenik Amu Belo ba Agência Tatoli via email hosi Porto, Portugal, segunda ne’e.

Tinan 17 Timor-Leste restaura ninia independénsia, nia hateten, seidauk iha mudansa ba povu nia moris. Povu kontinua moris iha ki’ak. Barak sei la’o ho ain-tanan. Barak nia uma sei taka ho tali-tahan.

“Tinan 17 ona! Maibé, iha rai laran, ema kasian ka ki’ak sei barak. Barak sei la’o ain-tanan de’it, kabala lipa no hatais xinelus. Ema barak nia uma sei halo ho tali tahan ka akadiru tahan no didin ho bebak. Ema barak sei moras malária, denge, tuberkulose, kulit katar, kabun halai no moras seluk tan,” dehan eis Bispu Administradór Apostóliku Dioseze Dili ne’e.

Amu Belo husu povu Timor tenki hala’o inisiativa privadu barak, povu Timor tenki hatene “ekonomiza”, rai osan hodi uza didi’ak, povu Timor tenki hatudu ba mundu rai-klaran katak nia la’ós povu ida baruk-ten, oho-dór ema, ka oho malu-dór, nauk-ten, hirus-malu-dór, laran moras ba malu, hakarak de’it funu. Ema dehan povu Timor sei kuran edukasaun!

“Ne’e duni, ita sei eduka ita aan ba ‘valores éticos’, ba ‘Direitos Humanos’, ba “Paz” no ‘Progresso/Desenvolvimento’. Ho Nai Maromak nia tulun, ho dedikasuan ukun-na’in sira nian, no ita ida-idak nia serbisu, rai Timor Lorosa’e sei la’o ba oin”. Viva Timor-Leste!,” katak Amu Belo.

 “Ne’e duni, ita agradese ba Maromak tanba Nia domin boot ba povu Timor Lorosa’e: bele iha rai, iha ema no iha independénsia. Ita fó obrigadu ba funu n’ain sira, ba foin sa’e sira, ba aswa’in sira ne’ebé la tauk mate. Ita reza mós ba ita-nia matebian sira,” hateten Bispu Belo, ne’ebé oras ne’e hakerek ona livru kona-ba istória Igreja iha Timor no sel-seluk tan ne’e.

Kontributór: Celso Oliveira (Inglaterra)

Editór: Xisto Freitas

1 KOMENTÁRIU

  1. Ukun an Tinan 17 ona, Ukun povu sira sei dauk bele muda povu nia moris, tamba ukun povu sira sei dauk bosu no riku. Ukun nain sira Riku ho bosu didiak depois mak muta oitwan ba povu.

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here