Sekretariadu Jerál KSTL, José Conçeicão da Costa. Foto TATOLI/Julia Chatarina

DILI, (TATOLI) – Funsionáriu kazuál Ministériu Edukasaun, Juventude no Desportu (MEJD) na’in 273 ne’ebé nia kontratu seidauk hanaruk tanba termina ona iha 31 dezembru 2018, hamutuk ho Konfederasaun Sindikatu Timor-Leste (KSTL) marka audiénsia ho MEJD hodi buka solusaun.

Sekretáriu Jerál KSTL, José Conceição da Costa, ba jornalista sira katak KSTL sei hamutuk ho funsionáriu kazuál sira ne’e tanba bazea ba funsionáriu sira ne’e nia pedidu hodi marka audiénsia ho Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, hodi bele hasoru malu halo klarifikasaun.

“Ami husi KSTL hakarak kontribui atu bele rezolve problema ne’e porque em princípio buat ida hapara serbisu ne’e iha razaun rua de’it. Ida, serbisu mak la iha tanba osan la iha. Segundu, tanba ema halo sala mak hasai”, hateten José Conceição da Costa iha MEJD Vila Verde, ohin.

Buat rua ne’e, tuir nia bazea ba informasaun husi funsionáriu kazuál na’in 273 ne’e, durante reuniaun ho Ministra Edukasaun, ho Vise, João Zacarias Freitas Soares, katak la ko’alia maibé dehan de’it katak ne’e nu’udar diagnóstika haree ba forsa traballu.

Mas de facto, ita haree katak Ministériu Edukasaun iha diresaun hirak kedas, diresaun hirak ne’e kontinua eziste. Oitavu governu, liuliu ministra edukasaun la hamenus diresaun ruma. A não ser, hamenus diresaun ruma, diresaun ne’e taka ona, traballu funsionáriu sira ne’e taka ona. Defaktu la iha”, dehan José Conceição da Costa.

Nia hatutan diresaun balun presiza tan ema no iha organigrama MEJD, iha oitavu governu konstitusionál, iha tan departamentu ka diresaun foun, loloos desizaun ida ne’e labele foti lai.

“Sira balun serbisu kle’ur ona, rata-rata ne’e tinan tolu, lima, ba leten. Balun sanulu tan. Maibé ho kontratu pur termu sertu ne’e ne’e katak halo serbisu ne’ebé mak provizóriu de’it. Rekruta fulan ne’en. Mas agora 273 ne’e halo serbisu hanesan funsionáriu permanente sira, ne’ebé tanbasá mak ida ne’e hanesan ne’e”, kestiona sekretáriu KSTL.

“Ami hakarak, sá tan maluk sira ne’e mós serbisu kle’ur; iha esperiénsia ona, ba tuir formasaun, estadu investe osan. Loloos ne’e kontinua serbisu i governu hanesan patraun, iha setór públika, kontinua atu fó nafatin formasaun para maluk funsionáriu sira halo serbisu ho profesionál”.

Seluk, tuir nafatin sekretáriu ne’e, haktuir ba informasaun ne’ebé iha mak durante funsionáriu kazuál na’in 273 ne’e sira-nia avaliasaun dezempeñu ne’e iha; ‘muito bom’ kerdizer ema ne’e serbisu di’ak. Agora nusa mak hasai tiha.

“Ne’ebé, provizoriamente informasaun ida ne’e mak ha’u hato’o. Ami-nia audiénsia ne’e, nia objetivu hasoru malu ho sua exelénsia ministra hodi ko’alia, klarifika. Iha buat balun ko’alia ba malu para oinsá atu rezolve problema ne’e”, dehan tan.

Sekretáriu KSTL akresenta oitavu governu konstitusionál, primeiru-ministru rasik dehan governu garante ona tinan-tinan, komesa ba oin, atu loke tan kampu serbisu, 60.000 kada tinan. Ne’e signifika presiza tan ema atu serbisu.

“Ohin ami halo ona audiénsia, aban dadersan ami sei mai fali hakarak hasoru ministra para rezolve. Ne’e bahasa dehan pemecatan massal mak ne’e. 273 ne’e, nia patraun mak governu, estadu; osan iha. Setór privadu mós, nia atu hasai ema tanba la hetan lukru mós, nia la hasai kedan, liuhusi prosesu, depois iha orsamentu, fila fali kontinua serbisu nafatin, regra ne’e la’o normál”.

“Ami hein katak hasoru ministra bele hetan solusaun ou se lae, kontinua ba hasoru Primeiru-ministru. Ne’e, ita kompara karik, kompaña karik, dirijente karik, kompaña ne’e na’in mak ita-nia primeiru-ministru, governu xefia husi ita-nia Maun, Taur Matan Ruak, ba hato’o atu bele buka dalan”, afirma.

Nia akresenta tan se serbisu iha MEJD mak la iha ona, instituisaun governu sira seluk bele presiza ema tanba konsidera diresaun balun iha maibé ema la iha. Diretór de’it, xefe departamentu de’it, oinsá mak serbisu ne’e bele la’o.

José Conceição da Costa katak KSTL sei akompaña funsionáriu kazuál na’in 273 ne’e, sei ko’alia ho MEJD hodi buka solusaun.

Ministra hanesan xefe ba ministériu ida ne’e, dirijente másimu, tenke aprezenta ba Konsellu-Ministru katak  diresaun balun taka ona, maibé nafatin tuir nia haree, organigrama Ministériu Edukasaun, oitavu governu ne’e, la iha diresaun ida mak hasai.

Diagnóstika ne’e halo hodi haree nesesidade instituisaun no haree mós rekursu umanu. Bele mós haree rekursu finanseiru ho buat ne’ebé mak sai hanesan nesesidade ministériu nian. Se, diresaun ida ne’e la presiza ona, entaun komunika ba funsionáriu sira.

“Loloos ne’e ministra kaer ministériu ne’e labele foti desizaun mesak. Agora diresaun ne’e hasai ona, mas agora ne’e, funsionáriu hirak ne’e iha ne’ebá, tenke para, levanta iha Konsellu-ministru para tenke Konsellu-ministru foti desizaun. La’ós hapara tiha ema mak halo diagnóstika ne’e, ne’e mak laduun iha lójika”, konsidera.

Nia katak funsionáriu kazuál sira ne’ebé nia kontratu la estende ne’e, tinan-tinan MEJD halo avaliasaun, ne’e diagnóstiku.

“Ha’u la hatene diagnóstiku hanesan ida ne’ebé? Agora seluk fila fali, orsamentu 2019 prevé hotu ba funsionáriu 273 sira ne’e,  kecuali se hakarak hapara, komunikasaun ne’e halo antes, para tanba diresaun hamenus, ema hapara ona, orsamentu mós labele iha”.

Sekretáriu ne’e haklaken, agora orsamentu iha hela, prezidente promulga. Se la promulga duodésimu governu iha, inklui selu funsionáriu sira ne’e. Loloos ne’e, sira ne’e ba permanente ona, la’ós kontratadu.

“Lei nú.4/2009, lei traballu, iha ne’ebá hateten klaru kontratadu ne’e másimu três anos mas liu três anos otomatikamente permanente. Ne’e setór privadu. Governu, estadu, osan iha, halo fali hanesan ne’e? ema sira ne’e hetan ona esperiénsia barak; formasaun rai li’ur, rai laran, ita halo fali hanesan ne’e? La iha solusaun, ami ba hasoru primeiru-ministru”, konklui.

Jornalista: Rafy Belo

Editora: Rita Almeida

http://www.tatoli.tl/2019/01/funsionariu-273-hosi-mejd-halo-protesta-tanba-la-kontinua-kontrata/

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here