DILI (TATOLI) – Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú-Olo uza nia kompeténsia konstitusionál hodi rekere ba Supreme Tribunál Justisa atu halo apresiasaun preventiva ba proposta governu ne’ebé PN autoriza ona atu foti osan hosi fundu petrolíferu.

Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Arão Noe, esplika Prezidente Repúblika, la veta proposta dekretu lei hosi Parlamentu Nasionál (PN) maibé, Xefe Estadu uza nia kompeténsia konstitusionál hodi rekere ba Supreme Tribunál Justisa atu halo apresiasaun preventiva ba diploma ne’ebé haruka ba nia atu promulga nia konstitusionalidade.

“Prezidente invoka artigu 149 Konstituisaun RDTL nian iha númeru dahuluk hateten Prezidente bele husu ba tribunál justisa nian atu halo apresiasaun preventiva kona-ba konstitusionalidade ba naran diploma ida ne’ebé nia simu atu halo promulgasaun,” PPN, Arão Noe esplika tan ba jornalista sira iha Parlamentu Nasionál, Ohin.

“Aktu ida ne’e mak Prezidente halo maibé la’ós veta. Ha’u klarifika ba públiku tanba komentáriu barak iha mídia sosiál ka mídia profisionál sira hateten prezidente veta dekretu parlamentár númeru 1/V,” Nia afirma hodi kurizé informasaun ne’ebé espalla iha públiku liuhosi mídia sosiál katak Prezidente Lú-Olo veta proposta dekretu lei ne’ebé submete hosi PN, atu autoriza governu halo levantamentu ba fundu petrolíferu.

Ulun boot PN ne’e informa katak, horisehik (31/07) tribunál rekursu notifika mai ona PN hanesan autór ba aprovasaun ba dekretu lei, no tuir lei tribunál fó ba PN ho loron haat atu fó resposta, nune’e mós ba tribunál ho prazu loron 10 nia laran.

Haree ba asuntu ne’e, iha artigu 149, iha númeru dois ne’e kompeténsia Prezidente nian atu husu ba tribunál sira ho karater urjénsia bele hamenus loron 20 hodi redús ba 10 konforme Prezidente nia entendimentu.

Iha artigu 149 Konstituisaun RDTL ne’ebé sitadu katak iha alínea daruak hateten Rekerimentu ba apresiasaun preventiva ba konstitusionalidade bele tama iha loron ruanulu nia laran hahú iha loron ne’ebé simu diploma ne’e, no Supremu Tribunál Justisa tenke fó desizaun iha loron ruanulu resin-lima nia laran, prazu ne’ebé Prezidente Repúblika bele habadak kuandu iha urjénsia.

Ho asuntu ida ne’e, PN kompromete ona katak tarde liu iha Sesta sei aprezenta resposta ka klarifikasaun ba tribunál tanba konsidera katak karater ne’e urjénsia duni. Ho lei ne’e mak sei fó autorizasaun ba governu halo levantamentu osan hosi fundu petrolíferu.

Bainhira lei ne’e mak la liu signifika nia konsekuénsia ba Estadu tomak, la’ós parlamentu ho governu de’it. Tanba ne’e, hein katak prosesu ne’e bele la’o lalais liuhosi hodi fó biban ba governu atu halo jestaun hodi prienxe jestaun finanseira ba nesesidade funsionamentu mákina Estadu.

Maski nune’e tuir PPN Arao pedidu ne’e los ka lae, aprova ou lae, ne’e depende kompeténsia tribunál nian. Devér parlamentu hanesan autór ba proposta dekretu lei tuir lei haruka.

Antes ne’e, Parlamentu Nasionál haruka proposta pedidu urjénsia governu da-ualu nian kona-ba levantamentu fundu petrolíferu nian ba Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lu-Olo hodi bele haree dokumentu refere.

“Di’ak liu tan Prezidente Repúblika promulga iha tempu badak, maibé sé veta karik, presiza tan tempu ka loron 30 hodi halo konfirmasaun fila fali,” Vice PPN, Maria Angelina Sarmento fó hanoin antes ne’e.

Enkuantu Parlamentu Nasionál liuhosi reuniaun estraordinária iha Sesta kalan (20/7), aprova proposta lei nú 1/V/1­­­­­­­­­­­a husi governu, konaba autorizasaun estraordinária ba realizasaun transferénsia husi fundu petrolíferu (FP), ho montante 140 millions hodi sustenta funsionamentu mákina estadu iha fulan Jullu no Agostu. Tanba osan iha kofre estadu atuál falta de’it US$ 20 millions, no sei la kuidadu governu bele hetan balansu negativu.

Tanba ida ne’e Parlamentu liuhosi votasaun finál global momentu ne’e, deputadu na’in 35 afavor governu atu foti osan, enkuantu na’in 25 kontra, no na’in 3 abstain.

Jornalista : Zezito Silva

Editór : Manuel Pinto

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here