Prezidente Asosiasaun Eis Prizioneiru Polítiku (ASEPPOL), Jacinto Alves. Imajen/Espesiál.

DILI, 07 dezembru 2021 (TATOLI)—Prezidente Asosiasaun Eis Prizioneiru Polítiku (ASEPPOL), Jacinto Alves, hateten ASEPPOL sei lori eis prizioneiru polítiku ne’ebé sira rekolla kuaze 10.000 nia lian ba Governu atu tau konsiderasaun no bele hetan tulun hosi Gvernu.

“Prizioneiru polítiku ne’e lubuk ida, maibé ita iha ona dadus ne’ebé rekolla hamutuk 10.000. Ita kontinua buka tuir ho neineik atu bele halibur hotu dadus sira-ne’e. Iha komemorasaun loron indonézia invade Timor ne’e katak misaun ASEPPOL nian mak atu lori lian hosi eis prizioneiru sira-nian hato’o ba Governu liuhosi Gabinete Apoiu Fundu Sosiedade Sivíl atu bele loke netik espasu hodi tau matan ba ema sira-ne’e,” Prezidente ASEPPOL, Jacinto Alves, hateten iha mini semináriu ne’ebé hala’o iha salaun CNC, Antigu Komarka, Balide, Dili, tersa ne’e.

Tanba, nia dehan, servisu boot ne’ebé ASEPPOL halo mak buka rekolla istória prizioneiru sira-nian, ASEPPOL lakohi husik hela promesa ba jerasaun foun sira ho buat ida-ne’ebé laiha tanba bainhira atu ko’alia istória tenke iha faktu ka evidénsia, nune’e bele konvense jerasaun foun sira.

Ne’eduni, ho transmisaun istória ida-ne’e mak ASEPPOL iha programa ida hanaran Memória Viva, maske balun mate ona hanesan fundadór ASEPPOL Saudozu Fernando La Sama, Filomeno Pereira no Abesi, maibé sira-nia istória bele konserva nafatin atu jerasaun foun sira bele haree no lee.

Koordenadór Apoiu Fundu Sosiedade Sivíl, Filipe da Costa, hateten dezde Xanana Gusmão nia governasaun iha 2008, Governu apoiu ona fundu ba organizasaun masa rezisténsia, ne’ebé ninia natureza diferensa ho sosiedade sivíl sira.

“Ha’u hakarak hateten, fundu ida-ne’e tau ketak loos ba sira. No fundu ba organizasaun rezisténsia ne’e hetan apoiu másimu hosi estadu tomak. Signifika iha PN, deputadu 56 mak vota apoiu atu fundu ne’e tenke tau ba organizasaun rezisténsia sira,” nia dehan.

Enkuantu organizasaun sira kuandu hetan ona apoiu hanesan ne’e hosi estadu dalan importante maka tenke iha atividade ne’ebé benefisia ba estabilidade sosiál.

ASEPPOL lakohi tan dadur polítiku iha TL  

Aleinde ne’e Prezidente Asosiasaun Eis Prizioneiru Polítiku (ASEPPOL), Jacinto Alves, hateten  ba futuru lakohi haree tán jerasaun foun ida atu sai prizioneiru polítiku iha nia rain rasik. Tan ne’e sira sei servisu hamutuk ho Estadu no Governu atu ajuda jerasaun patriota sira bele prepara an iha futuru.

“Estadu buat ida boot. Nia iha podér atu halo lei, nia iha podér atu obriga ita kumpre lei, nia iha polisia no forsa atu bele impoin lei, aumezmu tempu nia mós halo servisu públiku hodi bele serve sidadaun sira. iha komemorasaun loron Indonézia invade Timor ne’e katak sai prizioneiru polítiku ne’e tanba impozisaun hosi Estadu. Tanba ne’e, ASEPPOL nia pozisaun ne’ebé hatuur ona lakohi iha tan prizioneiru polítiku ba timor foun ida-ne’e,” Jacinto Alves hateten.

ASEPPOL konsidera dala barak sidadaun mós sempre halo buat ruma la apár ho lei, entaun Estadu iha forsa no kompeténsia atu impoin tuir le ne’ebé iha. Maibé atu impoin lei ne’e mak la bele viola fali direitu sidadaun nian ne’ebé hakerek ona iha konstituisaun.

“Ita husu ba Estadu no Governu labele limita liberdade ba ninia povu sira. Liberdade ba povu tenke iha no ema hotu tenke respeita liberdade ida-ne’e,” nia dehan.

ASEPPOL ne’e forma hosi eis prizioneiru polítiku lubuk ida hahú iha loron 2 fevereiru 2000. ASEPPOL mak sai sasin ba prizioneiru hotu nian la halo buat barak, tanba ninia servisu hotu maka entrega ona iha servisu ne’ebé CAVR halo daudaun.

Tanba bainhira CNRT halo ninia kongresu iha 2000, kuandu rezisténsia sira rekomenda hari komisaun verdade ida ba rekonsiliasaun, ASEPPOL involve an ona iha servisu ne’e hodi estudu halo dezeñu oinsá CAVR atu funsiona tuir kontestu no situasaun ne’ebé Timor moris ba.

Depois halo tiha estudu ba komisaun 15 iha mundu, CAVR halo dezeñu ida hodi sai matadalan atu hala’o servisu rekonsiliasaun hamutuk ho CAVR.

Eis Komisáriu Nasionál CAVR ne’ebé kaer Asuntu Rekonsiliasaun no Lia-Loos ne’e esplika, hanesan sasin ba eis prizioneiru polítiku hotu nian iha momentu ne’ebá elabora submisaun boot ida, koalía kona-ba tempu ne’ebé prizioneiru sira liuhosi prizaun ligadu ho família prizioneiru ne’ebé inimigu sira trata, oinsá inklui violasaun hotu ne’ebé militár indonézia halo, submete hotu ba CAVR.

Liu tiha ne’e maka mosu fali Komisaun Verdade no Amizade (CVA, sigla portugés) hodi loke espasu servisu hamutuk ho maluk balun hosi Indonézia hodi hatuur nafatin lia-loos no rekonsiliasaun. Maibé lia-loos tenke hamriik metin nafatin hodi obriga Indonézia tenke rekoñese tomak buat aat hotu ne’ebé sira halo iha Timor.      

Jornalista : Tomé Amado

Editór       : Cancio Ximenes

PUBLISIDADEiklan

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here