Bispu Dioseze Maliana, Don Norberto do Amaral. Imajen/Tatoli.

DILI, 30 outubru 2021 (TATOLI) — Prezidente Konferénsia Episkopál Timorense (CET, sigla portugés), Dom Norberto Amaral, lamenta ho atendimentu Governu nian ba Bispu Dioseze Baucau, Dom Basílio do Nascimento iha ospitál referénsia Suai, Covalima.

Bainhira lori Dom Basílio ba ospitál referénsia Suai, Bispu Dioseze Maliana ne’e nota ekipamentu balun ne’ebé médiku sira urza hodi halo diagnóstiku antigu liu ona.

“Durante ne’e médiku sira halo diagnóstiku kompletu, to’o kalan tuku 12:00 nia tensaun ne’e mak la normál, maibé ho esforsu oinoin tensaun ne’e fila-fali ba normál, ami mós la hatene aparelu ne’e akuza saida. Aparelu iha Suai ne’e buat antigu ida, balun la funsiona tán, osan barak maibé fasilidade iha ospitál mak sabraut hela hanesan ne’e, ne’e la’ós atu keixa maibé ne’e mak realidade,” Dom Norberto, hato’o lamentasaun ne’e bainhira konta tuir istória Dom Basílio iha ámbitu selebrasaun misa requiem iha igreja Katedral, Dili, sábadu kalan.

Bispu ne’e hateten, karik evakua bispu iha dadersan tuku 06:00 parese sei bele, tanba tuir diagnóstiku katak perigu, ne’e tanba kleur ona la bá check up tanba antes ne’e nia halo operasaun boot.

Kronolojia Dom Basílio molok husik iis

Iha loron 28 outubru Dom Basílio sei halo ordenasaun ba ninia subriñu Padre Francisco Indra hamutuk ho Zumalai-oan ida João Guterres . Festa loron ne’e la’o kapas loos, iha loron hanesan iha kalan sei ba haan kalan iha Padre foun João Guterres nia uma, no hein ema dahur to’o tuku 12:00 meia-noite hafoin ba deskansa.

Iha loron 29 outubru 2021, Dom Basílio sei prezide misa no halo kómiku halo ema hotuhotu hamnasa. Depois sira hotu han meiu-dia, hán hotu tiha Dom Norberto ba uluk deskansa, no nia sei tuur uitoan hafoin ba deskansa, depois nia hala’o fali viajen ba Suai hodi partisipa misa.

Misa hotu tiha Bispu Basílio sei hamutuk ho Padre Párokia Suai hatudu fatin ne’ebé uluk nia moris ba, nia sei dehan ba padre parókia katak fatin ne’e maka hakoi nia husar ba no sira na’in-rua sei hasai foto ida iha fatin refere, nune’e buat hotuhotu la’o di’ak hela.

Iha lokraik, Bispu Basílio nia subrinu nia aman konvida sira atu ba hán-kalan iha sira-nia uma. Momentu ne’ebá Ministru Edukasaun, Juventude no Despostu, Armindo Maia mós marka prezensa hotu. Durante hán kalan ne’e nia sei halo kómiku no konta istória.

“Iha kalan ne’e ami na’in-neen hemu tua tintu botir-rua. Hotu tiha ida-ne’e, ha’u ho ministru Armindo sei fahe hela tintu ne’e, nia husu lisensa hodi ba hariis-fatin, bainhira ami sei ko’alia hela derrepente labarik sira mai bolu hodi dehan Dom Basílio. Entaun ha’u halai ba, ha’u hanoin iha sintina maibé laiha, afinál iha li’ur maibé la’ós monu ba rai más tur iha kadeira,” Bispu Dioseze Maliana haktuir.

Iha momentu ne’e ema barak hobur maibé Bispu Norberto husu labele taka no anin tenke kona, nune’e husu atu evakua ba ospitál maibé nia dehan di’ak hela, lakleur Bispu Basílio dehan atu muta entaun Bispu Basílio deside kuandu muta ona tenke ba ospitál, nune’e obriga de’it tula iha ministru Armindo-nia karreta hodi lori ba ospitál Suai iha tuku 10.00 kalan.

Atu besik tuku 12:00 kalan ne’e, doutor ne’ebé fó tratamentu bolu Dom Norberto, ministru Armindo no Administradór munisípiu. hodi tama ba hodi fó hatene rezultadu diagnóstiku. Doutor dehan nune’e, tensaun amu nian normál maibé nia fuan ne’e perigu.

“Ho ida-ne’e halo ha’u mós hakfodak maibé ami haree nia ne’e di’ak hela, hamnasa ne’ebé ami sente nia ne’e la moras ida. Ho ida-ne’e ami na’in-tolu sai mai li’ur, ha’u husu ba sira-rua katak bele kontaktu took ba ema boot sira aviaun bele mai kedas kalan ne’e hodi transporta Amu ba Dili ka lae, maibé telefone nein ema ida foti telefone, no liutiha ne’e maka membru Governu ida mak hatán uluk katak kalan aviaun labele tanba pista la naroman,” Prezidente CET ne’e haktuir.

Nune’e membru governu ne’e promete katak tuku 06:00 dadeersan aviaun ne’e to’o iha Suai. Hetan tiha resposta nune’e, sira mós deskansa oitoan nune’e iha dadersan tuku 05:00 ba fali ospitál karik aviaun to’o tuir oras ne’e karik bele evakua kedas.

“Ha’u ba deskansa tiha no tuku 05:00, ha’u ba fali ospitál hamutuk ho ministru no administradór ami hein aviaun la mosu. Promete katak dadeer tuku 06:00 to’o ona iha Suai, maibé lae, no kontaktu fali no resposta katak tanba aviaun ne’e la’ós ita-nian, ne’ebé tuku 07:30 mak parese bele. Ami hein to’o oras ne’e mós aviaun nafatin la mosu, tuku 07:45 aviaun to’o tula ho médiku espesialista rua. Kalan ne’e halo ha’u preokupa liu ne’e mak doutór dehan ba ha’u nune’e, sorte lori nia mai lalais, sé lae oras ida tán nia mate, ida-ne’e halo ha’u fuan lakon,” nia kestiona.

Médiku espesialista na’in-rua ne’e lori ekipamentu hodi halo diagnóstiku foun durante oras ida-nia laran to’o tuku 10:00. Tanba Bispu Norberto mós enfrenta stomach entaun tenke presiza hán entaun ba hemu tiha kafe. Derrepente telefone hosi telefone katak tenke ba lalais.

“Ami na’in-tolu ba fali no doutór bolu ami ketak tiha mak dehan, bispu nia tensaun normál maibé nia fuan ne’e ami buka normaliza lai, durante minute 45 mak normal bele evakua ba Dili, durante menutu 45 mak la normál tenke hein, tanba saugate de’it evakua tanba sei mate,” Prezidente CET ne’e lamenta.

“Ha’u sente soke demais maka kuandu ninia subriñu fó bensaun dahuluk mensajen tama katak Bispu Basílio laiha (mate) ona, no atetude ida halo ha’u-nia fuan la aguenta ne’e maka padre na’in-rua ne’ebé foin ordena ne’e tanis, no sarani hotu tanis iha igreja laran,” nia triste.

Notísia relevante: Biografia Bispu Basílio no bele ko’alia lian estranjeira neen

Jornalista: Antónia Gusmão/Natalino Costa

Editór: Evaristo Soares Martins

PUBLISIDADEiklan

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here