Reuniaun Rede Apoiu Servisu Prizaun (RASP) iha Salaun Asosiasaun HAK, Faról, Dili, kuarta (23/06). Imajen Tatoli/Arminda Fonseca

DILI, 23 juñu 2021 (TATOLI)- Liuhosi monitorizasaun Rede Apoiu Servisu Prizaun (RASP) ba prizaun tolu; Becora, Gleno no Suai, nota katak ekipamentu ba prezu-sira durante ne’e mesak antigu nian de’it no kondisaun infraestrutura prizaun nian balun abandonadu ka komesa at daudaun.   

Notísia Relevante : Prezu 656 Halo Prizaun Becora “Over Capacity”

Liuhosi reuniaun RASP nian iha salaun Asosiasaun HAK, Faról, Dili,  kuarta ne’e, RASP fó sai sira-nia monitorizasaun ne’ebé hala’o hosi janeiru to’o juñu 2021, hatudu katak kondisaun infraestrutura prizaun nian ho fasilita iha prizaun nia laran insufisiente tanba sasán barak maka antigu ona no postura infraestrutura prizaun sira-nian ladún di’ak ona tanba harii kedas iha tempu Indonézia nian.

Diretór ezekutivu Asosiasaun HAK, Sisto do Santos, RASP snia monitorizasaun ba prizaun tolu ne’e, deskobre mak dezde ukun-an kondisaun prizaun ne’ebé mak uluk iha tempu tranzisaun nia-laran, haree konstrusaun prizaun nian liuliu ekipamentu sira ne’e kuaze tuan hotu ona.

“Iha prizaun Becora kondisaun bloku balu ne’ebé mak la funsiona tanba infraestrutura  ne’e konsege tuan ona entaun ida ne’e nu’udár preokupasaun boot ida ba ita-nia prezu-sira,” Xisto dos Santos afirma ba jornalista-sira.

Iha prizaun Becora  mós tuir loloos nia estandar ne’e simu ema entre 200 to’o 300 de’it, maibé faktu daudaun ema hela iha prizaun 500-resin  (over capacity).

Situasaun ne’ebé daudaun ne’e prezu-sira enfrenta mak ema ho estatutu prizaun preventiva ne’e maioria liu ona tihan haat, no ida seluk Governu seidauk haketak ema juveníl sira ka harii prizaun juvenil.

“Tuir ami-nia monitorizasaun ne’e ba prizaun ne’ebé presiza halo konstrusaun mak Tribunal iha Suai moru seidauk iha, Gleno fatin ne’ebé presiza kondisaun di’ak tanba ita-nia inan feto ida partu hela iha prizaun laran no ne’e daudaun labarik hamutuk hela ho nia inan iha prizaun laran, ida ne’e situasaun risku ida,” Sisto dos Santos tenik.

RASP nia monitorizasaun ba prizaun tolu ne’e hatudu iha mudansa balu ne’ebé akontese mak tribunal movél ne’e la’o hela, maibé tanba iha tempu serka sanitária no konfinamentu obrigatóriu la’o ladún másimu.

Nia haktuir, hosi sira-nia monitorizasaun ba prizaun tolu refere dadur-sira ne’ebé daudaun iha prizaun ne’e hamutuk 762. Tanba ne’e rekomendasaun ne’ebé sira hato’o maka husu Parlamentu Nasionál ne’ebé iha kompeténsia ba oin, oinsá atu mellora no atu fiskaliza Orsamentu Jerál Estadu nian bele hadi’a ona situasaun sira-ne’e.

Defensór Públiku Jerál, Câncio Xavier hateten, kona-ba atu hadi’a infraestrutura ba prizaun sira ne’e ligadu ho servisu Ministériu Justisa nian, tanba ne’e, administrativamente jestaun konsentradu iha Ministériu Justisa.

Atu harii infraestrutura ba prizaun ne’e, Câncio Xavier dehan la’ós MJ nian de’it, maibé ba komponente nasaun nian, hotu-hotu nia responsabilidade, tanba desizaun atu evolui hola projeta orsamentu atu tau iha infraestrutura ne’e fila ba Ministériu Obras Públiku (MOP), mak bele haree nesesáriamente bele tau orsamentu ne’ebé adekuadu atu responde ba kondisaun reál ne’ebé mak iha.

“Ha’u hanoin atu haree ba sitasaun sira ne’e la’ós iha Ministériu Justisa, prizaun, defensoria nia de’it, maibé ita konsidera kondisaun ne’e sai segimentu importante iha nasaun ida ne’e,” Câncio Xavier haktuir.

Atividade monitorizasaun RASP nian ba prizaun sira ne’e hala’o tanba hetan apoiu orsamentu hosi Gabinete Apoiu Sosiedade Civil ne’ebé halo parseria ho Asosiasaun HAK.

“Orsamentu ne’ebé ami apoiu ba servisu monitorizasaun ne’e iha 2020-2021 hamutuk $89.440,090,” jestór Orsamentu GASC-Gabinete Primeiru-Ministru, Edvin Noronha informa.

Membru RASP  kompostu hosi Defensoria Públika, Diresaun Nasionál Rede Apoiu Servisu Prizaun- Ministériu Justisa, PRADET, Amu Kapelaun Prizaun Becora, Provedoria ba Direitu Umanu no Justisa (PDHJ-sigla portugés), Komisaun Nasionál Direitu Labarik, Asosiasaun HAK, Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI)liuhosi Diresaun Re-insersaun Sosiál, Haktanek Direitu Sidadaun, Sares Haburas Comunidade, Klínika Bairru-Pité no Diretór na’in tolu hosi Prizaun tolu refere.

Jornalista       : Arminda Fonseca

Editór             : Francisco Simões

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here