Deputada CNRT, Carmelita Caetano Moniz. Imajen/Dok. TATOLI

DILI, 10 juñu 2021 (TATOLI)—Membru Komisaun A, Deputada Carmelita Caetano Moniz, observa proposta-alterasaun ba lei resensiamentu eleitorál, órgaun administrasaun eleitorál no proposta-lei eleitorál ba Prezidente Repúblika ne’e Governu halo melloramentu di’ak maibé sei diskute kle’an iha debate espesialidade.

Notísia Relevante: Komisaun A finaliza ona audiénsia públika ba pakote eleitorál tolu

“Em jerál alterasaun ba lei eleitorál tolu ne’e inklui lei eleitorál Prezidente Repúblika ne’e, Governu halo melloramentu balun di’ak maibé só ké iha tán sentru votasaun paralelu ne’e. Agora, sentru votasaun paralelu ne’e ba estudante sira-ne’ebé iha eleisaun labele husik Dili, tanba de’it razaun edukasaun nian. Sentru votasaun paralelu ne’e hamosu fatin tolu iha Dili kompostu hosi leste, oeste no sentru maibé la aplika ba munisípiu sira seluk,” Deputada Carmelita Caetano Moniz, informa ba Agência TATOLI, iha resintu Parlamentu Nasionál, kinta ne’e.

Deputada Bankada CNRT ne’e nota, iha artigu balun estrañu uitoan tanba regulamentu sira kona-ba observadór no ba komunikasaun sosiál nian ne’e aprovadu hosi dekretu-lei liuhosi rekomendasaun paresér CNE nian, ne’ebé ke la vinkulativu signifika Governu la obriga atu tuir paresér ka rekomendasaun CNE nian.

“Ita haree katak CNE ne’e nu’udar órgaun independente ida, Governu ne’e órgaun podér polítiku. Ami opozisaun nia hanoin artigu ida-ne’e deznesesáriu. La presiza tau tanba atu iha eleisaun ida-ne’ebé ke kredivel atu ema hotu-hotu fiar, ita tenke fó kompeténsia maka’as ba órgaun independente sira tanba STAE mós iha Governu nia okos. Agora CNE laiha podér ida-ne’ebé ke vinkulativu entaun rezultadu eleisaun ema bele kestiona,” nia dehan.

Nune’e mós proposta-alterasaun ne’e prevee STAE no CNE iha liña koordenasaun ba prosesu eleitorál tomak. Intemu tékniku kona-ba dadus CNE no STAE tenke iha kooperasaun nomós Supremu Tribunál ba Justisa (STJ).

Tanba, só STAE mak iha dadus maibé la presiza tau iha lei tanba iha kazu balun, CNE nu’udar órgaun supervizaun ka kontrola STAE nia hahalok no partidu polítiku sira-nia hahalok.

“Iha kazu balun CNE ho STAE iha dezintendimentu ne’e normál tanba se STAE halo laloos entaun CNE dehan laloos. Tanba, CNE mak nu’udar órgaun independente atu superviziona katak prosesu eleitorál ne’e la’o tuir nia dalan ka lae,” nia hateten. 

Nune’e mós, CNE mak tenke superviziona STAE nia atendimenti ho imparsiál no independente duni ka lae, garante duni igualdade ba tratamentu ba kandidatura sira ka lae.

“Ne’ebé iha kazu balun mozu dezintendimentu entre STAE ho CNE ne’e normál tanba CNE superviziona STAE nia lala’ok,” nia dehan. 

Presiza diskute kle’an sentru votasaun paralelu

Deputada Carmelita Caetano Moniz hateten, iha sentru votasaun paralelu ne’ebé aplika de’it iha munisípiu Dili ne’e previstu ba estudante sira no ema-ne’ebé moras ne’e presiza diskute kle’an .

Nia fundamenta, iha proposta Governu nian dehan, loron 50 antes tenke aviza ona ba STAE nune’e STAE hamosu lista ida kona-ba ema hirak ne’ebé ke tenke halo votasaun iha Dili liuhosi sentru votasaun paralelu ne’e.

Notísia Relevante: Governu propoin aplika sentru votasaun paralelu iha eleisaun prezidensiál

“Se ba estudante sira karik ita bele, maibé ba ema moras ne’e susar tanba sé mak hatene aban nia moras. Ba ema sira-ne’ebé moras ho tempu naruk laiha buat ida, maibé ba ema sira-ne’ebé ba rejista tiha maibé antes loron 50 médiku mai fó alta tiha nia, agora nia ba fali nia munisípiu nia labele vota iha nia hela-fatin ona, tanba nia naran ne’e hasai tiha ona hosi unidade jeográfika ne’e,” nia argumenta.

Maibé, tuir nia, ema-ida moras ne’e ema ida la hatene tanba se moras ho atakasaun derrepente ruma, ema ne’e mai menus hosi loron 50 entaun ema ne’e laiha direitu ba vota, maske ema hakarak vota.

“Ida-ne’e iha diskusaun espesialidade ami tenke haree didi’ak no Governu mós tenke nakloke. Maibé ami haree Ministru Administrasaun Estatál nakloke, nune’e hodi halo diskusaun ida di’akliu. Tanba ita hotu hakarak eleisaun ne’e tenke garante nia imparsialidade, nia independénsia no nia kredibilidade, nune’e ema hotu fiar ba rezultadu hosi eleisaun ne’e,” Eis Prezidente Komisaun A ne’e akresenta.

Deputada Bankada CNRT ne’e subliña, se estudante sira-ne’ebé ke lakohi fila no sira hakarak vota de’it iha Dili entaun sira bele hetan de’it rekomendasaun ida hosi Ministériu Edukasaun Juvenude no Despostu (MEJD).

“Agora ita ta’uk mak rekomendasaun ne’e la bazea ba faktu ka realidade. Ne’ebé, ami sei tetu didi’ak ba ida-ne’e. Ami reseiu liu mak ema sira-ne’ebé moras ne’e, tanba realidade hatudu ema moras iha ospitál barak mak la vota iha eleisaun 2018,” Eis Prezidente Komisaun A ne’e hateten.

Jornalista: Evaristo Soares Martins

Editór: Cancio Ximenes  

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here