Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Adalgiza Albertina Xavier Magno. Imajen TATOLI/Antonio Goncalves.

DILI, 12 fevereiru 2021 (TATOLI)–Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) Adaljiza Albertina Xavier Reis Magno, hateten aplikasaun no implementasaun konvensaun Nova Iorke sei hein preparasaun hosi Ministériu Justisa (MJ).

Notísia Relevante: PN ratifika ona konvensaun Nova Iorke 1958

Ministra Adaljiza Albertina Xavier Reis Magno hateten, konvensaun ne’e Parlamentu Timor-Leste ratifika entaun ba futuru bele implementa ona konvensaun ne’e.

“Maibé ho rai ne’ebé mak aplika konvensaun ne’e, rai ne’ebé la adere la aplika. Hosi parte Ministériu Justisa sei haree dalan ba implementasaun. Ami hein hosi Ministériu Justisa, kuandu sira preparadu ona ami sei informa ba nasaun sira-ne’ebé ratifika konvensaun ne’e,” Adaljiza Albertina Xavier Reis Magno informa ba jornalista sira hafoin hasoru ho Prezidente Parlamentu Nasionál, Deputadu Aniceto Longuinhos Guterres Lopes, iha PN, sesta ne’e.

Parlamentu Nasionál ratifika ona konvensaun Nova Iorke kona-ba rekoñesimentu no ezekusaun sentensa arbitrál estranjeira nune’e Repúblika Demokrátika Timor-Leste (RDTL) adere ba konvensaun refere.

Parlamentu Nasionál ratifika konvensaun ne’e iha loron 2 janeiru 2021 liuhosi aprovasaun ho rezultadu votasaun a-favór 31, kontra 0 no abstensaun 3.

“Konvensaun ne’e atu ajuda Timor-Leste atrai liután investidór sira tanba investidór mai investe barak iha-ne’e mak sira iha disputa, sira ladún gosta burokrasia ba iha tribunál,” nia esplika.

Xefe Diplomata ne’e fundamenta, ratifikasaun ne’e nu’udar meiu ida atu fó solusaun ba disputa komersializasaun.

“Disputa ho Governu, disputa ho kompañia seluk, entaun ita meiu arbitrál tanba normalmente arbitrajen ita halo iha Singapura. Kuandu rai sira-ne’ebé ratifika hotu konvensaun ne’e, entaun ita bele dehan dalan pás nian para halo konsiliasaun rezolve problema sira-ne’e lalika to’o tribunál,” nia dehan.

Konvensaun rekoñesimentu no ezekusaun sentensa abritrál estranjeira ne’e selebrada iha Nova Iorke, iha loron 10 juñu 1958. Iha konvensaun vigora ho versaun inglés, xinés, españa, francês no Rússia ne’ebé sai ona arkivu Organizasaun Nasaun Unida (ONU) nian.

Ezisténsia konvensaun ne’e atu regula dispozisaun legál sira hotu tanba importante liu iha sosiedade kona-ba moris no asegura protesaun legál ba parte sira-ne’ebé iha relasaun jurídika, inklui relasaun jurídika atividade ekonómika nian, maibé Parlamentu Timor-Leste nian ratifika de’it iha área komersializasaun bazea ba proposta-rezolusaun hosi Governu.

Antes ne’e, Ministru Prezidénsia Konsellu Ministru Fidelis Manuel Leite Magalhães, esplika konvensaun ne’e ba de’it área komersializasaun.

Nia fó ezemplu, sidadaun timoroan ida disputa komersiál ho sidadaun Afeganistaun maibé Afeganistaun la hola-parte iha konvensaun ne’e, bainhira sira na’in-rua lori diputa ne’e ba iha Tribunál arbitrajen Singapura, no desizaun tún husu sidadaun timoroan ne’e tenke selu.

“Depois timoroan ne’e fila tiha no lakohi selu ona maske iha inisiu voluntariamente nia hola-parte. Saida mak akontese sidadaun afeganistaun ne’e mai tuir (Timor-Leste) atu lori Timoroan ne’ebé halai sai hosi responsabilidade ne’e tuir justisa ita-nia, maibé justisa ita-nia sei rejeita tanba estadu Afeganistaun la hola-parte iha konvensaun ne’e,” Ministru Fidelis fundamenta.

Ho nune’e, Ministru Prezidénsia Konsellu Ministru ne’e afirma, nasaun hotu-hotu ne’ebé hola-parte Timor-Leste rekuñese bainhira hasoru kazu komersiál ruma maibé nasaun ne’ebé la hola parte Timor-Leste sei la rekoñese.

Notísia Relevante: Governu-PN hahú diskute adezaun konvensaun Nova Iorke sentensa arbitrál estranjeiru

Jornalista: Evaristo Soares Martins

Editór: Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here