DILI, 04 setembru 2020 (TATOLI)—Lia-na’in sira hosi zona leste, sentrál no oeste, ohin, hala’o serimónia hatuur hikas meza prezidénsia parlamentár foun ne’e serimónia kulturál ne’ebé akompaña ho lian dadolin tuir lisan Timor nian.

Notísia Relevante: Amu José husu ukun na’in sira konsidera-aan hanesan Ministru Kristu Nian

“Ohin, hatuur-hikas meza foun ho matak-malirin tuir lisan Timor nian. Lia-na’in sira mai hosi fatin dook maibé ho objetivu ida-de’it atu dignifika Parlamentu Nasionál nu’udar órgaun reprezentativu povu tomak hosi aktu brutalizmu no bandalizmu hosi própriu reprezentante povu sira rasik. Ho grasa bensaun Maromak nian Timor-Leste sei hetan prosperiedade,” dehan Prezidente Parlamentu Nasionál, Aniceto Longuinhos Guterres Lopes, liuhosi nia dikursu iha serimónia repozisaun (hatuur-hikas) meza prezidénsia PN, sesta ne’e.

Deputadu Aniceto Guterres salienta ho grasa no bensaun aman Maromak nian ne’ebé ohin hala’o hosi selebrasaun misa no serimónia kultutrál sei lori Timor-Leste ba prosperiedade.

Prezidente Parlamentu agradese ba Igereza Katólika no lia-na’in sira ne’ebé reprezenta hosi RAEOA no munisípiu 12 hanesan Lautem, Baucau, Ainaro, Aileu, Bobonaro no Dili.

Aniceto Guterres hateten, Parlamentu Nasionál labele depende ba grupu ka partidu ida-nia vontade ka sira-nia interese, saida mak akontese iha 18 no 19 maiu 2020 iha uma fukun hanesan konfrontasaun opiniaun polítika kona-ba oinsá hakotu impase polítika ne’ebé dura kleur tiha ona ne’ebé hahú kedas hosi 2017.

“Enkuantu Parlamentu Nasionál liu ona fulan-ida resin paralizadu intensionalmente hosi grupu balun, bainhira maioria deputadu Parlamentu Nasionál kaer ba rejimentu no lei ein-vigór nomos Konstituisaun Repúblika avansa atu altera meza Parlamentu Nasionál nu’udar dalan atu hasees Parlamentu Nasionál hosi paralizasaun no hakotu impase polítika, to’o ikus meza prezidénsia sai alvu,” Aniceto Guterres hateten.

Prezidente Parlamentu Nasionál relembra, akontesimentu ida-ne’e halo ema hotu preokupa, ne’e mak razaun ida ohin dadeer to’o ohin kalan ema asiste serimónia kulturál no selebrasaun misa ne’e.

Deputadu Aniceto Guterres lori deputadu sira hotu nia naran, deputádu atuál sira agradese ba Maromak, ba bei-ala sira, ba aswain sira-ne’ebé hatudu dalan no lori Timor-Leste ba ukun rasik-aan.

“Antes 18 no 19 maiu 2020 akontesimentu ida iha-ne’e, iha 10 maiu 2020, ha’u-nia Sekretáriu Jerál FRETILIN nia-oin hamutuk ho ha’u-nia kamarada deputadu sira balun, ha’u hatete kedas tiha ona bainhira kandidata no ha’u atu asume fali prezidénsia ida-ne’e, ha’u hatete prezidénsia ida-ne’e sei la fásil. Momentu ne’e ha’u hateten ba Sekretáriu Jerál FRETILIN katak nu’udar Vise-Prezidente Partidu FRETILIN, ha’u la’ós iha pozisaun ida atu rezeita kandidatura atu ba asume prezidénsia Parlamentu Nasionál,” nia dehan. 

Prezidente Parlamentu Nasionál ne’e triste no lamenta ho deputadu atuál balun la marka prezensa dezde serimónia kulturál dadeersan, selebrasaun misa no serimónia kulturál kalan nian.

“Ha’u triste no lamenta, ita-nia lia-na’in sira tomak dezde ohin loron-manas balun hatete mai ha’u sira mós lamenta no ita hotu lamenta maibé Parlamentu Nasionál nu’udar órgaun soberania ho podér desizaun polítika tenke funsiona no la’o nafatin, biar iha diferensa oin-oin, iha problema oinoin estadu ne’e tenke la’o nafatin ba-oin,” PPN ne’e hateten.

Prezidente Parlamentu Nasionál agradese ba lia-na’in sira ne’ebé disponivel mai uma-fukun hodi hala’o serimónia kulturál hodi kasu todan hodi hatuur hikas meza prezidénsia Parlamentu Nasionál ninian no haraik matak-malirin iha fatin ida-ne’e.

Prezidente PN ne’e mós agradese ba eis Membru Asembleia Konstituiente no eis deputadu lejizlatura sira seluk no konvidadu sira hotu ne’ebé marka prezensa iha serimónia refere.

Sentidu atribuisaun sira iha meza prezidénsia

1. Kaibauk nu’udar koroa ne’ebé simboliza podér ka autoridade ukun nian. Pontu tolu iha kaibauk signifika podér lejizlativu, desizaun polítika no fiskalizasaun ne’ebé atribui ba Parlamentu Nasionál. Kruz ida iha ida kaibauk nia sanak tolu ne’e katak inkluturasaun entre elementu sira fiar sarani no elementu sira fiar kultura Timor nian ne’ebé forma identidade povu Timor-Leste nian.

2. Área retángulu ho pontu neen iha leten, neen iha kraik no idak-idak iha sorin rua ne’e signifika signifika munisípiu 12 no rejiaun autonoma Oe-Cusse Ambeno no Atauro.

3. Imajen Lafaek rua iha meza ninin oin ho pozisaun ikun lulun ba laran signifika protesaun ka seguransa ba parlamentu Nasionál nu’udar órgaun soberania hodi hala’o nia kna’ar konstitusionál tolu n’e ho didi’ak no loloos, sein influénsia desnesesáriu no nefastu hosi li’ur.

Entretantu meza ne’e halo ho ai-teka ho naruk sentímteru 210, luan sentímetru 90, aas sentímetru 76, ho forma retángulu, laiha gaveta, meza leten kabeer ho kór xokolate.

Iha meza nia oin klaran hatudu área retángulu ne’ebé iha pontu 6 iha leten, 6 iha kraik no pontu idak-idak iha sorin rua ne’e. Iha área retángulu nia laran hatuur Kaibauk kinur ho kabuar tolu iha klaran no sanak tolu ba leten ne’ebé ida klaran hatudu kruz ida.

Nune’e mós iha meza oin iha sorin rua ninin hatudu imajen lafaek ho ulun ba leten ho ikun kle’uk ba klaran.

Entretantu meza ba Vise-Prezidente ho medida naruk sentímetru 180, luan sentímetru 90 no aas sentímetru 76 ho kór hanesan ho meza prezidente nian. iha meza nia oin hatudu imajen kaibauk ida iha meza Prezidente Parlamentu nian.

Jornalista: Evaristo Soares Martins

Editór: Cancio Xiemenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here