Deputadu Komisaun A no entidade relevate sira hala’o hela diskusaun kona-ba LAC. Imajen/Mídia CAC.

AILEU, 04 juñu 2020 (TATOLI)–Koordenadór Unidade Monitorizasaun Parlamentu Nasionál ba Plenária no Komisaun A asuntu Konstitusionál no Justisa hosi Organizasaun Naun Governamentál Programa Monitorizasaun ba Sistema judisiária (JSMP, sígla Inglés), José Perreira, husu ba Governu atu iha futuru presiza investe osan makaas ba iha Instituisaun Komisaun Anti Korrupsaun tanba lei anti korrupsaun ne’ebé iha prosesu diskusaun di’ak tebes atu kombate asuntu korrupsaun iha Timor-Leste.

Notísia Relevante: LAC Konvida Sosiedade Tomak atu Partisipa iha Medida Prevensaun

José Perreira fó rekomendasaun ne’e tanba durante ne’e observa direta no partisipa ativu iha dikusaun LAK hosi deputadu komisaun A no JSMP konsidera lei ne’e serve duni atu aplika hodi kombate korrupsaun. Maibé, nia dehan, presiza atu investe osan makaas tanba KAK presiza rekursu barak liu iha implementasaun LAK ne’e rasik bainhira lei ne’e tama iha vigór.

“Bainhira lei ne’e tama iha vigór, Governu tenke  investe osan makaas iha KAK ne’e rasik. Tanba atu implementa lei ne’e, KAK presiza iha ninia rekursu umanu ne’ebé sufisienta, fasilidade no seluk tan. KAK presiza osan atu nune’e sira bele iha kbiit no forsa natoon atu bele hala’o knaar.  Se lae, ita bele iha lei di’ak maibé ita la konsege halo,” José Perreira rekomenda.

Tuir observasaun JSMP ba diskusaun LAK ne’e, liuliu iha aprovasaun ba kapítulu ida kona-ba prevensaun nian, JSMP konsidera ida-ne’e hanesan progresu estraordináriu ida ba Komisaun A Parlamentu Nasionál tanba mekanizmu diskusaun ne’e rona opiniaun hosi entidade barak.

“Primeiru ha’u atu dehan katak Parlamentu Nasionál liuliu Komisaun A halo pasu ida-ne’ebé progresivu tebes no estraordináriu. Tanba iha diskusaun ne’e la’o di’ak tebes hodi envolve nafatin entidade relevante sira ne’ebé aban bainrua sei implementa lei ne’e hanesan KAK no ministériu públiku. Sira envolve diretamente iha diskusaun no bele hato’o sira-nia hanoin, sujestaun, maski laiha kompeténsia atu foti desizaun. Maibé deputadu sira konsidera hanoin sira-ne’e hodi hadi’a, altera, hasai, muda hodi propoin tan artigu foun balun ne’ebé bele hadi’a di’ak liután lei ida-ne’e liuliu iha parte prevensaun nian,” José esplika.

Artigu sira ne’ebé  konsege diskute, nia dehan, hadi’a no aprova iha parte prevensaun nian di’ak tebe-tebes, hanesan forsa boot ida ba KAK atu bele uza hodi hala’o knaar no nia kompeténsia ne’ebé atribui ba nia liuliu atu prevene korrupsaun iha Timor-Leste.

Hosi artigu sira ne’ebé mak aprova, JSMP komprende  katak refleta duni realidade saida maka akontese iha Timor-Leste, maski iha projetu lei ne’e rasik iha ninia esbosu ne’e  iha hanoin balun ne’ebé  ninia referénsia mai hosi nasaun seluk nian maibé la totalmente adopta.

“Tanba ita hatene katak, ita iha Timor iha realiade moris sosiedade no komunidade ne’e sei la hanesan ho nasaun seluk nian. Maibé, ita hakarak adapta norma no regra sira ne’ebé bele hatán ba ita-nia relaidade no aban bainrua ita mós bele aplika katak bele fó solusaun ba ita nia problema,” José hateten.

Entretantu, progresu diskusaun Projetu Lei númeru 1/V/I- LAK, oras ne’e daudaun, Deputadu sira hosi Komisaun A Parlamentu Nasionál (PN), hamutuk ho entidade relevante sira liu-hosi diskusaun kle’an no konsege aprova ona kapítulu Primeiru (I) kona-ba medida Jerál Sira Prevensaun Nian, ho nia sesaun hitu (VII) ne’ebé kompostu hosi artigu 25.

Aleinde ne’e, konsege finaliza no aprova tan titulu I medida kombate korrupsaun,  kapitulu  II kona-ba Rejime Deklarasaun Bens no Interese ne’ebé iha sesaun VII ho nia artigu hamutuk 33.

Komisaun A mós diskute ona lei krime korrupsaun nian, ne’ebé ho nia kapitulu hamutuk VI (neen) iha artigu hamutuk 47 no prosesu diskusaun ne’e to’o ona kapitulu II kona-ba apresiasaun nian to’o artigu 25.

Jornalista : Cipriano Colo

Editór       :  Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here