Ministru Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun, Dionisio Babo Soares. Imajen/Egas Cristovao

DILI, 07 abríl 2020 (TATOLI)–Governu liuhusi Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Dionísio Babo Soares, husu ba timoroan sira ne’ebé mak oras ne’e sei iha rai-li’ur, atu labele mai ona Timor-Leste durante fulan balun nia laran, hodi evita surtu COVID-19 da’et mai Timor-Leste. 

Dionísio husu ne’e, hafoin akompaña embaixadór foun Japaun mai Timor-Leste, Kinefuchi Masami, entrega karta kredensiál ba Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres “Lú Olo” iha Palásiu Prezidensiál Bairru Pité, Dili, ohin.

“Ha’u lori Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) no Governu nia naran, husu atu maluk sira ne’ebé hela iha li’ur, favór ida mantein iha ne’ebá, fiar sistema saúde iha ne’ebá, buat ruma kona karik, ba kedan ospitál. Sira atu bele halo teste no tratamentu tanba moras ida-ne’e, surtu mundiál. Tanba ne’e, nasaun hotu iha mundu sira iha polítika ka desizaun ne’ebé maka fó apoiu gratuita ba moras ida-ne’e. Dala ida tan, ho respeitu no hadomi tomak ba ita-nia maluk sira ne’ebé mak sei iha rai li’ur, atu prevene nune’e labele iha ameasa ba ita-nia saúde públika,” Dionísio Babo hateten.

Nia apela ho haraik an katak agora la’ós tempu atu la’o bá-mai, liuliu atu tama mai Timor-Leste.

“Agora ne’e favór ida hela hotu iha ne’ebá. Kuidadu an. Governu sei haree meiu oinsá, husi embaixada sira atu ajuda fó apoiu. Favór ida labele fila mai Timor, hela iha ne’ebá tanba ita prevee katak iha semana ida ka rua tan, ita sei taka kompletamente ita-nia fronteira sira hotu,” nia apela.

To’o oras ne’e, nia dehan, MNEK dezenvolve hela planu ida-ne’ebé mak atu rekolla naran komunidade iha rai-li’ur no iha fatin balun MNEK la konsege rekolla hotu tanba sira ba pesoál.

“Balun mós harii tiha familia iha ne’ebá, harii uma no seluk tan. Sira halo nafatin serbisu no sira laiha problema. Iha balun mós tanba iha kooperasaun, hanesan iha Austrália ne’ebé hetan apoiu makaas tebe-tebes hosi Governu rai ne’e nian. Maibé Ita rekolla ona sira-nia dadus detallu,” nia dehan.

Nia informa, nune’e mós iha Indonézia, Xina no Filipina, Portugál, Cabo Verde, Moçambique, iha país-sira kuaze mundu tomak, ita rekolla hotu dadus sira-ne’e hotu maibé ita mós tenke rekoñese katak iha fatin balun ne’ebé mak ita labele.

“Hanesan iha Indonézia kuaze estudante ka ema timoroan rihun ualu. Sira-ne’e hela namkari, balun ba ne’e liuhusi eskema bolsu estudu hosi Governu ho Governu, fásil atu kontrola. Maibé, sira ne’ebé ba mesak difísil atu kontrola tanba namkari iha fatin barak. Tanba ne’e, ita iha de’it mak dadus ne’ebé iha,” Dionísio esplika.

Ministru ne’e mós informa katak, bazeia ba dadus ne’ebé mak iha, MNEK halo klasifikasuan depois MNEK hato’o ba Konsellu Ministru. Karik aprova, sei halo tuir buat ne’ebé diputadu sira ko’alia ona katak Governu presiza apoia maluk sira iha li’ur ne’ebá, tanba surtu Coronavirus ninia dezenvolvimentu ne’e makaas loos tiha ona.

“Entaun, hela iha ne’ebá, no Governu sei buka meiu no medida oinsá mak bele apoia, tuir ita-nia kapasidade hanesan mós buat ne’ebé deputadu sira no mós sosiedade tomak ko’alia no ezije. Ita husu para timoroan sira-ne’e lalika la’o, tanba dalaruma bele sai hosi fatin ne’ebé mak infetadu hela ka dalaruma sai mai iha dalan mak hasoru ema ne’ebé mak kona ona buat ne’e. Duké lori fali buat ne’e mai iha Timor, di’akliu hela iha ne’ebá. Ita sei buka meiu oinsá mak bele suporta. Situasaun kuandu normál ona, ita sei halo fali sirkulasaun normál hanesan baibain,” governante ne’e apela tan.

Tuir dadus husi MNEK hatudu katak, timoroan ne’ebé namkari iha mundu tomak hamutuk rihun lima nulu resin (50.000 resin).

“Balun fila ona hanesan husi Indonézia. Estudante sira ne’ebé fila mai besik ona rihun ida no falta rihun hitu mak iha ne’ebá. Ita husu atu sira hela iha ne’ebá, la sura ho timoroan sira ne’ebé mak iha ne’ebá nanis ona. Nune’e mós iha Inglaterra, Korreia, barak tebes ne’ebé ita rejista,” nia dehan.

Jornalista : Cipriano Colo

Editór      : Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here