Negosiante Ambulante, Martinho Cabral. Imajen Tatoli/Julia Chatarina.

DILI, 05 abril 2020 (TATOLI)—Anin tasi be huu, halo katuas ne’e hetok hakmatek. Laloran tasi be lambe tasi-ibun dala-dala, la halo katuas ne’e hakfodak. Katuas ne’e toman ona tanba loron ba loron, dadeer to’o lorokraik, fatin ne’e sai fatin ba nia atu halo negósiu hodi bele halibur doit-metan (osan) balun haloot iha ninia kohe laran.

Iha baraka ka lona azul sira be hatuur iha ninia baraka iha tasi-ibun besik Largo Lecidere ne’e, balun mamuk na’in laek. Nia mesak de’it ho negosiante ida ka rua mak sei hala’o negósiu iha fatin ne’e. Nia haloot no hada loos ninia sasán ne’ebé nia atu faan.

Maski, tanba Estadu Emerjénsia be halo Jardin Largo Lecidere ne’e mamuk no fuik, nia nafatin halo negósiu iha fatin ne’e. Maski ema la duun mai vizita ona fatin ne’e maibé nia fiel nafatin faan nuu-laloir iha ninia baraka ne’e nia okos. Nia fiel ba ninia knaar nu’udar negosiante tanba hosi knaar ida ne’e mak hamoris no fó moris ba ninia família.

“Loloos ne’e Prezidente Repúblika dektreta ona Estadu Emerjénsia atu ema hotu-hotu izola-an iha uma, maibé ami hahan laiha. Entaun, ha’u kontinua nafatin mai faan nuu-laloir. Tanba nesesidade uma-laran nian no kabun ne’e mak obriga, ha’u tenke faan sasán. Tauk Coronavirus maibé tanba kabun obriga tenke faan,” dehan Negosiante Ambulante, Martinho Cabral (60), ba Ajénsia TATOLI liuhosi entrevista iha Largo Lecidere, Dili, sesta (03 abril 2020).

Imajen Tatoli/Julia Chatarina.

Maski iha situsaun Estadu Emerjénsia nia laran ne’ebé hamenus ema-nia movimentu hodi halibur malu no tuur hakmatek iha Jardin Largo Lecidere, maibé situasaun ida ne’e la hamate nia vontade hodi faan nuu-laloir.

“Loos! Agora ema hotu tuur iha uma la halo movimentu. Maibé, ida ne’e la fó impaktu ba ha’u faan nuu-laloir. Ha’u tenke mai kontinua faan tanba ami hela iha uma kost de’it. Fulan ida, ha’u tenke selu $45 ba uma na’in. Depois ha’u mós iha oan na’in haat. Ha’u tenke faan para bele fó han ba ha’u-nia oan sira,” nia haktuir.

Iha biban ema hotu-hotu sulan iha uma laran de’it, halo nia dada iis naruk be naruk. Ema sira be baibain mai sosa ninia nuu-laloir ne’e, nia hein be hein, kala tauk COVID-19 be nunka mosu. Sosa, ema la sosa ona. Osan, atu hetan osan hanesan antes Estadu Emerjénsia implementa ne’e, osan menus liu.

“Iha loron ida tomak, ha’u hetan de’it mak $1 to’o $3 de’it. Ema la halo ona movimentu tanba tauk buat moras Coronavirus (COVID-19) ne’e. Ema barak kala ba hotu foho (munisípiu) entaun vizitante ne’e menus tebes. Ne’ebé, osan mós tuir ida ne’e. Maibé antes Coronavirus no estadu emerjénsia ne’e mosu, kada loron, ha’u bele hetan rendimentu to’o $10 ba leten,” dehan katuas ne’e ho ninia dialetu Makasae (Baucau) be todan no sidi ba-mai.

Nia ko’alia onestu de’it. Maski situasaun pesti COVID-19 mosu maibé nia faan nuu-laloir kada fuan ida agora nafatin faan ba $1. Nia lakohi hasa’e folin. Se nuu-laloir hirak ne’e mak la konsege sosa hotu, lorokraaik fila ba uma, nuu-lalor sira ne’ebé dodok ona ne’e, nia ba fakar de’it iha lixeiru.

Biar nuu-laloir balun bele dodok karik ba. Maski vizitante sira menus be menus, nia nafatin fiel hala’o knaar nu’udar negosiante ambulante hodi hamatan netik ba nia oan sira-nia futuru. Maski loro-loron faan de’it nuuu-laloir maibé nia konsege fó motivasaun ba nia oan na’in haat (4) atu eskola no eskola. Nia lakohi, atu nia oan sira-nia kondisaun hanesan nia, natoon to’o de’it iha faan nuu-laloir ne’e.

“Ha’u-nia oan hamutuk na’in haat. Feto rua no mane rua. Maske ha’u faan de’it nuu-laloir maibé ha’u haruka sira-nain haat eskola hotu. Ha’u-nia oan ida, agora ne’e daudaun eskola Farmasia ninian iha Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL). Ha’u-nia oan mane ida, agora eskola amu-nian (seminarista) tama hela seminariu fatumeta ne’ebá,” dehan katuas Martinho Cabral (60) ho fiar an.

Jornalista : Osória Marques

Editór     : Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here