Imajen Espesiál.

“Di kamar ajah ah, bertapa 24 jam, biar COVID-19 jauh dari Timor-Leste.”

“Iha kuartu laran de’it ona ba, moris hanesan ema eremita iha oras 24 nia laran, biar COVID-19 dook hosi Timor-Leste.”

DILI, 31 marsu 2020 (TATOLI)—Mensajen badak ne’e, artista seniór Oggy Ozman hakerek iha ninia varanda rede sosiál (facebook) iha kinta (26 marsu 2020) iha tuku 21:00 kalan.

Maski durante tinan haat nia laran luta ba ninia moras komplikadu ne’ebé nia infrenta maibé nia mós sei fó interese no preokupa nafatin ba ema seluk nia moris no ba nia rain doben Timor-Leste nia destinu, atu surtu COVID-19 labele tama no dook hosi Timor-Leste.

Ninia mensajen no halerik ne’e la’os natoon de’it hakerek iha ninia varanda facebook nian. Maibé. Mensajen badak ne’e reprezenta nia domin ba Timor-Leste nia futuru. Tanba, nia hatene, nia moris no buras iha Timor-Leste. Nu’udar artista senior ida, nia espresa ninia domin ne’e liuhosi arte ne’ebé nia iha nu’udar kantór ida hodi halibur no hakoslok ema hotu.

Ninia preokupasaun ba surtu COVID-19 ne’e mós nu’udar espresaun domin ne’ebé nia iha ba Timor-Leste. Sente ka lae, liu tiha loron ida, Nai Prezidente Repúblika mós dekreta kedas Estadu Emerjénsia atu Evita ema-nia movimentasaun ho regra sira atu timoroan sira labele sai vítima ba COVID-19 ne’e.

Karik, nia laran haksolok ba desizaun ida ne’e. Maibé Maromak, moris ne’e nia na’in, hasolok no hadomi liu nia, entaun iha segunda (30 marsu 2020), tuku 20:42 kalan, Maromak bolu hikas nia ba Maromak Nia Uman.

Ba família no ninia kolega sira, artista Oggy “Carimbala” Ozman nia mate, sai tristeza boot ba sira. Maibé, ba Maromak, Oggy “Carimbala” Ozman nia mate, hanesan ksolok ida be rohan laek. Tanba, durante nia moris iha tinan 50 nia laran iha rai ne’e, nia sempre hananu haksolok hanesan múzika “Carimbala” (Kompozitór: Mario “Pinoqio” da Silva) ne’ebé nia hananu hanesan fraze oan ida ne’e;

Manu-fuik semo ai hosi ba ai/baku liras namlele anin leten/se ó hanoin anin nia leten/foti lensu daku ró mós liu ona//.

Ohin, ninia isin-lolon ita labele haree-hetan ona maibé ninia lian murak sira ne’e, ita sei bele rona liuhosi múzika “Carimbala” no múzika lubun ida ne’ebé halo nia famzou. Maibé, Oggy Ozman famozu no identiku ho múzika “Carimbala” ne’e;

Carimbala oh oh Carimbala
Inur be furak oh inur Carimbala. 4x

Inur leten o hateke furak tebes/tasi lulun nia laloran mutin furak/tuur ho hanoin noi tasi balun/ó-nia laran hanoin mós funan-funan//.

Manu-fuik semo ai hosi ba ai/baku liras namlele anin leten/se ó hanoin anin nia leten/foti lensu daku ró mós liu ona//.

To’o oras ne’e, bainhira nia hakotu iis, ninia belun sira sempre temi nia naran Oggy Ozman hakait ho múzika “Carimbala”. Ohin, hanesan fraze oan ida hosi múzika ida ne’e hateten “Manu-fuik semo ai hosi ba ai/baku liras namlele anin leten/se ó hanoin anin nia leten/foti lensu daku ró mós liu ona//”, ita sira be sei moris ne’e daku lensu mós ró “mate nian” lori ona Oggy Ozman ba Maromak nia horik fatin. Nia mate tiha ona.

Imajen Espesiál.

“Ha’u-nia pai, ha’u-nia maun hetan moras stroke durante tinan haat (4) ona. No, iha 9 setembru 2019, nia sofre tan moras insufisiénsia renal (gagal ginjal) entaun doutor sira dehan presiza fase raan. Horisehik, segunda (30/3/2020), ami lori nia ba Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV) hodi fase raan mak nia mate,” dehan família matebian, Leonardo Delfino, ba Aénsia TATOLI iha matebian nia rezidénsia, Bidau Masau, Dili, ohin.

Horiseik, nia hatutan, matebian atu ba fase raan mak dehan labele fase tanba matebian nia tensaun sa’e makaas. Entaun, doutór sira bolu família sira, hotu-hotu akompaiña matebian iha ospitál.

“Depois iha mementu ne’e kedas ami mós ba bolu amululik atu fó mina-sarani ba matebian nia reen-toos bá. Nune’e, iha oras 20:42 matebian iis kotu iha Ospitál Nasionál Guido Valadares Bidau, Dili. Nia mate di’ak. Ami família tenke simu realidade ida ne’e tanba Oggy Ozman mós sofre kleur ona,” nia dehan ho matan-been suli.

Nia dehan, Matebian ho naran kompletu Rogerio de Jesus Simões, moris iha Dili iha loron 30 Maiu 1969. Matebian eskola iha ensinu primária no pré-sekundária iha Becora, iha Sagrado Coração de Jesus (Sacrojes) no kontinua ninia estudu iha Ensinu Sekúndaria iha Jakarta no foti Magister of Ceremony (MC) D3 iha Jakarta, Indonézia.

Matebian ramata nia estudu iha Jakarta, Indonézia, fila hikas mai Timor-Leste iha tinan 1989. Iha biban ne’ebá, matebian haknaar an iha Rádiu LOROSA’E nu’udar LOKUTÓR ho naran anin-nian “OGGY OZMAN”

Nu’udar LOKUTÓR, iha Novembru 1991, nia mós fó ninia kontribuisaun hodi serbisu hamutuk ho maluk klandestinu seluk hodi lee sai AVIZU BA DEMONSTRASAUN 12 NOVEMRU 1991 kona-ba dermonstrasaun pásifiku ne’ebé tuir planu hala’o iha 12 Novembru 1991, ne’ebé to’o ikus hamosu trajedia ka masakre boot ida hanaran “MASAKRE SANTA CRUS 1991”.

Aleinde hala’o knar nu’udar lokutór, matebian mós kuñesidu nu’udar Master oh Cerimony (MC) iha eventu nasionál sira ne’ebé governadór Provinsia-27 Timor-Timur no militár Indonézia sira realiza iha Dili, Iha evetu sira ne’e, nia sempre mosu hamutuk ho artista lokál seluk hanesan Tonny Pereira, Anito Matos, Helder Araújo, no seluk tan.

Hosi esperiénsia hirak ne’e, OGGY OZMAN mós nia laran hahú monu ba múzika. Nia hahú hakbesik-an no husu ba Kompozitór Múzika Timor-Leste, Mario “Pinoqio” da Silva, hodi hakerek múzika “CARIMBALA” ba nia. To’o ikus, nia konsege kria album dahuluk ho múzika favoritu “CARIMBALA” ne’ebé famozu to’o ohin loron.

Imajen Espesiál.

Hafoin Timor-Leste ukun an, matebian Oggy Ozman mosu hikas ho ninia album múzika “Mate Hotu Ona”. Album “Mate Hotu Ona” mosu iha tinan 2010 no múzika ne’e ninia kompozitór mak Chico Ramelau. Oras ne’e, razaun múzika ne’e sai tiha ona realidade duni; “Ita ema moris bainhira mate hotu ona, sei hela hotu iha rai nia okos”.

Iha 2016, matebian involve-an iha kapasitasaun rekusru umanu nu’udar formadór hodi kapasita juventude timoroan sira-nia kapasidade liuhosi área Master of Cerimony (MC) ne’ebé ajuda hosi Governu liuhosi Sekretáriu Estadu Formasaun Profesionál no Empregu (SEFOPE).

Nune’e mós, iha tinan 2017, matebian fo treinamentu ba timoroan na’in 40 no konsege prodúz ona Master of Cerimony (MC) timoroan na’in 5 ne’ebé kompostu hodi feto ema na’in tolu (3) no mane na’in rua (2).

Iha Matebian nia moris tomak, matebian mós sai hanesan mestri ba serimónia iha nasaun Austrália, Indonézia no mós Portugal

Matebian nu’udar oan dalimak hosi maun-alin na’in sia (9) ne’ebé kompostu hosi feto ema na’in lima (5) no mane na’in haat (4) maibé mane ida mate tiha ona.

Tuir informasaun katak matebian sei hakoi iha aban, kuarta (01 abril 2020), tuku 10:00 dadeersan iha semitériu Bidau Santana hodi hakohi besik iha ninia inan no aman.

Aban, ita hotu, ema hotu-hotu, sei hanoin de’it artista senior Timor-Leste, OGGY ‘CAROMBALA” OZMAN, nia naran liuhosi fraze badak hosi muzika “CARIMBALA” ninian ne’e;

Manu-fuik semo ai hosi ba ai/baku liras namlele anin leten/se ó hanoin anin nia leten/foti lensu daku ró mós liu ona//. 

Adeus Rogerio “Oggy ‘Carimbala’ Ozman” de Jesus Simões!

Jornalista : Osória Marques

Editór        : Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here