Lia-na'in Eugénio Sarmento. Imajen Tatoli/Osória Marques.

DILI, 17 marsu 2020 (TATOLI)–Lia-nain ne’ebe daudaun ne’e Serbisu iha Sekretáriu Estadu Arte no Kultura no hanesan, Eugénio Sarmento haktuir, sente triste tanba nia labele salva dokumentu istóriku antigu nian ne’ebe durante nia halibur no konserva iha nia uma ne’ebé rai iha armáriu laran.

“Ha’u sente triste tanba ha’u labele salva ha’u-nia dokumentu livru kona-ba istória antigu nian ne’e sai dodok no aat hotu,” dehan Eugénio Sarmento ba Ajénsia TATOLI iha nia rezidénsia Becora, segunda (17/03/2020).

Nia hatutan, iha akontesimentu ne’e la’os de’it nia dokumentu istóriku mak la salva maibé dokumentu nia oan sira-nia mós labele salva hotu tanba ho kondisaun pániku.

“Labarik sira-nia diploma liu tiha loron ida mak haree ba aat hotu. Ha’u triste, tuur tanis hela. Maibé depois ha’u hanoin di’ak liu ha’u la’o tiha lai atu labele stress. Maibé ha’u la’o haleu ba haree kuitadu ema barak aat liu ami balu oan mota lori no balu lakon uma tomak ne’ebé buat sira-ne’e akontese ita la espera,” nia dehan.

Lia na’in ne’e dehan, momentu akontese inundasaun nia rasik hakarak atu ba ajuda ema seluk maibé labele tanba nia oan sira kuaze atu la salva hotu tanba mota trava metin la tuir nia dalan maibé tama fali ba nia rezidénsia.

“Ha’u mós hakarak atu ba ajuda ema seluk maibé ha’u nia oan rasik kuaze atu la salva tanba mota trava metin hela iha sorin ne’ebá mota ne’e sai fali mai bee halai tuir fali bee dalan igreja Bekora nian mai mota ida Becuse ne’e sa’e mai tama fali husi uma kotuk sai fali husi uma oin ne’ebé ha’u atu salva ha’u-nia an ka ha’u-nia oan ka salva ha’u-nia dokumentu sira ne’e,” nia subliña.

Nia dehan, tinan 35 ona hela iha Bekora maibé foin dala-uluk akontese hanesan ne’e.

“Ha’u-nia vida tomak ha’u hela Bekora ne’e tinan 35 maibé foin primeira-vez akontese hanesan ne’e. Tanba ita tenke haree husi istória iha tempu bei-‘la liu, la hatene tinan saida maibé antes 1900 ne’e akontese ona inundasaun. Maibé ida-ne’e ema haktuir lisan de’it. Ita la ka’er dadus maibé inundasaun boot liu ne’ebé akontese iha Timor laran tomak ne’e iha loron 20 fulan maiu 1939. Tuir mai inundasaun mosu tan iha fulan janeiru 1972 iha Dili laran. Ne’e, ema la’o uza ho ró de’it liuliu iha Ai-tarak laran ne’e la’o ho ró de’it. Ne’e signifika katak tinan 30 ba leten, inundasaun sempre akontese,” nia haktuir.

Tanba ne’e nia dehan, inundasaun ne’ebé foin lalais akontese labele fó kulpa ba Governu ka kompañia ne’ebé kaer obra ne’e, dehan halo dreinajen la loos ne’e mak hamosu inundasaun maibé la’e tanba inundasaun ne’e mosu tuir natureza nia hakarak.

“Ita labele duun fali ba Governu no kompañia dehan halo ponte no dreinajen la metin la’e. Ida ne’e la’os kulpa Govenu nian ka kompañia nia maibe ida ne’e natureza nia Serbisu. Haree ba ita-nia istória uluk inundasaun iha ita-nia rai,” nia hateten.

Iha kontestu ida ne’e, nia dehan, ita labele fó sala ba ema dehan tesi ai arbiru no labele fó sala ba Governu dehan halo ponte ladi’ak no barajen la di’ak. Ne’e fatór la’os komunidade mak hamosu inundasaun maibé tanba natureza nia serbisu. Ita bele halo maneira prevensaun halo nusa mós, nia atu inundasaun ne’e inundasaun ona.

Vítima ne’e dehan, maske bee-mota halo bee nakonu sira-nia fatin maibé nia dehan ida ne’e la fó impaktu ba oan sira nia saúde tanba antes ne’e nia hatoman ona labarik sira ho natureza.

“Ha’u-nia oan sira ne’e toman tiha natureza. Tanba ha’u hatoman sira ho natureza. Ne’ebé, sira ne’e toba iha rai mós la moras ida. Ha’u-nia oan sanulu resin neen (16) ne’e, kompletu feto hitu no mane sia. Balu kaben ona, balu seidauk. Sira kondisaun di’ak hotu,” nia dehan.

Notísia relevante:Tulun Vítima Inundasaun, PM Taur Agradese Servisu Ekipa Konjunta

Jornalista : Osória Marques

Editór       : Cancio Xiemenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here