Diretór Departamentu Pensaun no Subrevivente, Manuel Araújo dos Santos. Imajen TATOLI/Nelia Borges.

DILI, 5 marsu 2020 (TATOLI)–Diretór Departamentu Pensaun no Subrevivente, Manuel Araújo dos Santos hateten, Kombatete ida atu hetan validade ba nia dadus  presiza iha testamuña no balu la depende ba iha testamuña.

“Ezemplu bainhira valida kombatente ne’ebé ha’u la koñese  tenke aprezenta provas ida katak kombatete refere halo duni partisipasaun ida iha momentu ne’ebá iha organizasaun ruma,” dehan Diretór Manuel Araújo Santos haktuir ba Jornalista Ajénsia TATOLI iha nia kna’ar fatin Caicoli, Dili.

Nia hatutan, prova ne’ebé maka kombatete ida  tenke aprezenta normalmente sira-nia dokumentu guia ka delegasaun rezisténsia ruma, ida ne’e maka Kombatente ne’e nia testemuña moris ka nia responsavél.

Diretór ne’e reforsa, se bainhira Kombatete Libetasaun Nasionál ida ho nia kargu ne’ebé koñesidu entaun la rekere atu sira lori tán testamuña.

“Entaun ho ida ne’e maka ita dehan depende, la’ós kombatente hotu tenke lori testamuña,” nia reforsa.

Nia realsa, dalabarak presiza lori testamuña ba membru kombatente normál sira tanba tuir nia serbisu klandestina ne’e la’ós ema hotu nakloke ba malu ka koñese malu serbisu refere iha sanak.

“Tanba la signifika Sekretáriu Zona ka estrutura ida bele koñese nia ema hotu. Nune’e, serbisu klandestina se nuda’ar membru simples ida, sekretáriu Zona ka Nurep maka asina entaun nia mós tenke husu uluk lai kombatente refere serbisu submete ba sé. Tanba, responsavél hosi kombatente ne’e rasik maka dalaruma liga direta ba ema ne’ebé halo validasaun,” nia dehan.

Liga ho dadus validade kombatente nian, diretór ne’e informa, atu hetan direitu kombatente nian tuir lei, pensaun nia definisaun bazeia ba dadus kombatente ne’e rasik.

“Ita labele hanoin dehan ema ne’ebé valida ne’e atu simu pensaun ona, ne’e laloos,” nia haktuir.

“Pensaun ne’e hateten klaru kombatente ne’ebé iha direitu ba pensaun substénsia, iha artigu 8,14. Signifika kombatente ne’e partisipa liuhosi tinan walu to’o 14 tempu tomak maka iha direitu ba pensaun substénsia,” nia esplika.

Nia dehan, Kombatente ne’ebé nia partisipasaun hahú hosi tinan ualu (8) to’o sia depende ba sira-nia eskluzividade, tempu tomak iha sira-nia luta no tempu inteiru.

“Lei hateten klaru katak dedikasaun eskluziva ne’e bainhira kombatente nia partisipasaun tomak iha ailaran maka konta hanesan dedikasaun esklusiva. Iha vila laran mós iha esklusividade bainhira ema kaer kombatete ne’e hodi destera ka muda obrigatóriu ba fatin seluk ho intensaun inimigu atu hakotu serbisu klandestina, iha mós kastigu, sentensas no prizaun, detensaun lahó sentensa maibé obriga ba de’it kadeia. Tanba ne’e kombatente sira iha partisipasaun diferente,” nia informa.

Diretór ne’e relata, rejistrasaun ba kombatente depende ba dekretu govenu nian liuhosi pedidu ne’ebé Governu simu no estuda hosi organizasaun rezisténsia sira hafoin Governu propoin Ministériu  Kompotente hodi loke rejistrasaun.

Niah realsa liután. rejistu foufoun hahú iha tinan 2003 no 2005 no segundu iha tinan 2009 ho razaun organizasaun barak maka seidauk rejista, nune’e Governu estuda hotu pedidu sira hosi organizasaun hodi loke rejistrasaun daruak.

 “Rejistu dahuluk, ita iha ema 76 mil pedidu rejistu. Hafoin mai tan ema 124 mil, númeru bo’ot ida nune’e totál 200 mil itál pedidu rezistu,” nia dehan.

Nia dehan, pedidu jejistu ba daruak ne’e seidauk iha validasaun, nune’e ita labele hateten dehan loke tan rejistrasaun tanba ida ne’e kompeténsia politíka nian.

Notísia Relevante: Xefe Estadu Husu Loke Rejistu Ba Kombatente Libertasaun Nasionál

Journalista : Nelia Borges

Editór         : Cancio Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here