Atu hamenus no prevene moras denque neebe loron ba loron kontinua aumenta liu-liu iha kapital Dili, Ministeriu Saude orienta sira nia Funsionariu ho rutina fulan-fulan tama sai bairo hodi rega susuk iha baleta no komunidade sira nia uma, Sabadu 8 Abril 2017.Tuir dadus provisoriu neebe fosai husi Ministeriu Saude total moras Dengue iha teritoriu Timor Leste 450, Dili 320 ida Mate Bobonaro 23, Baucau 7 Ermera 50, Lospalos 42, Manufahi 3, Manatuto 1, Viqueque 4 no Munisipiu seluk sidak deteta. Foto TATOLI/Antonio Goncalves

DILI, 06 fevereiru 2020 (TATOLI)-Diretora Saúde Munisípiu Dili, Agostinha Seguradu informa katak moras dengue iha Munisípiu Dili iha 24 kazu tanba ne’e mak  sai preokupasaun ba ema hotu. Espera katak ita mantein nafatin asaun ne’ebé mak saúde halo inklui mós envolvimentu husi autoridade lokál sira liuhusi mobilizassun limpeza ne’ebé mak iha.

“Agora asaun  saúde hala’o nafatin mak ita iha fasilidade saúde sira nafatin habelar informasaun saúde sira, fó edukasaun nafatin kona-ba moras dengue inklui mós sira seluk,” Diretora Agostinha Seguradu informa, iha nia knaar fatin.

“Ita mós iha nafatin distribuisaun ba ai-moruk abate ne’ebé mak iha área afetada sira  ne’e no ita-nia voluntáriu sira hamutuk ema 45  ne’ebé mak ita fahe ba  kada postu administrativu haat iha Dili laran tuir área ne’ebé  mak iha sira hala’o hahú iha fulan janeiru to’o agora”.

Agostina Seguradu dehan ida ne’e ita la’o hela ho  hanoin ida atu bele tun direita hodi observa família sira-nia uma no mós iha papél ida atu fó edukasaun dahuluk antes sira distribui ai-moruk ne’e ba fatin ne’ebé mak risku duni no merese duni atu tau duni ai-moruk ne’e.

“Daruak fomegasaun liliu ba fulberizasaun rega masan hanesan ha’u dehan karik iha tempu liubá seidauk la’o tanba ita problema uitaan ho transporte no foin daudauk ita hetan apoiu husi Ministériu Saúde espera katak ita preparadu hodi hatan tuir fatin risku sira ne’ebé  mak voluntáriu sira halo ona distribuisaun ita sei konsentra ida ne’e. Ne’e ba iha fulberizasaun nian no makina boot ida ne’ebé mak ita prezisa  tiru husi dook,” Diretora Saùde Munísipu Dili ne’e haklaken.

Datoluk, tuir ezekutiva ne’e katak asaun ida bolu dehan fomegasaun ida ne’e mak uza makina ki’ik tenke responde direita ba kazu ne’ebé mak ema afeta ona ezemplu hanesan 24 pessoas ne’e bainhira hetan dadus husi vijilánsia ho sira-nia diresaun sira  kontaktu direita entaun sira husi ekipa fomegasaun kontaktu kedas hodi nune’e sira ba kedas ema moras ne’e nia uma.

La taka dala ba ita-nia distánsia ne’ebé mak rega husi 200 metru husi sorin ba sorin inklui mós ba edifísiu sira ne’ebé mak risku tebes ida ne’e mós ita hetan pedidu no tenke responde husi na’in ulun sira, ita tau konsiderasaun hodi bele halo fomegasaun.

Tanba ne’e mak intervensaun ida ne’e mak ita la’o hela espera katak ita-nia kazu iha tinan ida ne’e, ita nia kazu ne’e sai númeru segundu nian tinan-tinan Dili mak sai sai kazu barak tebes. “Maibé ha’u sei hanoin katak intervensaun ne’e ita mesak ita sei la kobre importante mak ita husu ema hotu nia konsiénsia kona-ba oinsá prevensaun iha ema idaidak nian liliu limpeza”.

Entaun, Diretora Saúde Munisípiu Dili, Agostinha Seguradu haktuir, sensibiliza ona ba komunidade sira katak knu’uk susuk dengue  nia fatin ne’e la hanesan ho susuk sira seluk, susuk dengue ne’e gosta moris iha fatin ne’ebé mak la moos no mós gosta bee ne’ebé mak nalihun.

Husi ida ne’e mak kna’ar ka papel Ministériu saúde tenki sosializa ita sosializa dala barak ona dalaruma komunidade balun seidauk hatene maibé ida ne’e iha direitu tomak atu bele hatoo nia argumentu.

Knuuk susuk ne’e hahú husi ita-nia uma laran mak hanesan ema ne’ebé gosta kuda ai-funan ka vazu sira ne’e mós sai susuk fatin hodi bele moris depois iha roda ne’ebé mak halibur iha fatin depois bee-nalihun ida ne’e mós sai susuk  bele tolun iha laran.

No mós bee sira plástiku sira, botir sira, kalen sira, ne’ebé  ita uza maibé ita soe arbiru entaun udan tau ona bee-nalihun iha laran entaun ida ne’e susuk bele tolun ona no ema hotu tenke iha konsiénsia ba ida ne’e.

“Ha’u atu dehan afetadu ba dengue ne’e suku sira ne’ebé mak sentraliza  iha Dili laran. Ha’u la ko’alia kona-ba Balibar no Ai-lok laran maibé  hahú husi Tasi tolu to’o iha Camea besik Bedois entaun ida ne’e tama ona ba área risku entaun husi ida ne’e mak ita fahe ekipa ne’e ba iha distribuisaun tanba saida mak suku seluk labele tanba ita haree mós ba kapasidade ne’ebé mak iha”.

“Banhira ita atu utiliza atu halo implementasaun atividade ida ita presiza haree mak dahuluk rekursu, daruak  finansa, datoluk mak matéria;  agora buat tolu ne’e mak ita tenke haree hodi bele halo implentasaun tanba ne’e mak ha’u foti deit área risku ne’ebé  mak iha voluntáriu sira ne’e hodi bele distribui”.

Notísia relevante:Prevene Dengue, Hamoos Lixu No Bee Nalihun Sira

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór       : Rafy Belo

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here