Médiku Oftamolojia Sentru Matan Nasionál (SMN), HNGV, Frenky Ramiro de Jesus. Imajen: Felicidade Ximenes

DILI, 09 janeiru 2020 (TATOLI)-Médiku Oftamolojia Sentru Matan Nasionál (SMN), HNGV (Ospitál Nasionál Guido Valadares), Frenky Ramiro de Jesus hateten, moras katarata ne’e mosu liuliu ba idozu sira tanba katarata ne’e mai husi idade 50 no 60.

“Katarata mosu dahuluk mai husi ema idade hanesan 50 no 60. Entaun normalmemte sira bele dezenvolve ona moras katarata tanba moras katarata ne’e ema bolu moras ferik katuas nian,” dehan Médiku Oftamolojia SMN, HNGV, Frenky Ramiro de Jesus, ba Ajénsia TATOLI iha nia kna’ar fatin, ohin.

Daruak, tuir médiku oftamolojista timoroan ne’e tanba alimentasaun mak la adekuadu. Bainhira alimentasaun ne’ebé la adekuadu mós bele provoka hotu katuas ho ferik atu hetan moras katarata.

Moras katarata ne’e mosu ba ema hothotu no mosu maka’as liu mak ba katuas ho ferik sira. Katarata mós dalaruma mosu ba joven sira banhira trauma ezemplu tuku malu, tuda malu, ida ne’e mós provoka para moras katarata mosu, bele mós husi inflamasaun no buat barak.

“Kada tinan númeru katarata aumenta no kompara ho tinan-2018 no 2019 entaun tinan-2019 númeru aumenta maka’as tebes,” Posgraduadu Oftamolojia ne’e hateten.

Nia relata, númeru ne’ebé agora daudaun aumenta ne’e tanba ita komesa iha nivel munisipál hodi tama sai ba área rurál sira ne’e atu nune’e bele detekta pasiente ne’ebé mak ho problema matan.

Entaun sira ne’ebé mak detekta komunidade nia moras ne’e sira haruka hotu mai depois SMN detekta katak moras katarata ne’e sai moras ida ne’ebé mak ho problema ne’ebé mak aumenta daudaun.

“Hanesan mós ho labarik sira karik hetan moras katarata ne’e mai husi trauma entaun ho fatores sira ne’ebé mak hamutuk halo ita-nia númeru katarata ba operasaun nian aumenta banhira ita kompara ho tinan kotuk 2018”.

Médiku Oftamolojia, Frenky Ramiro de Jesus esplika liután katak katarata mosu mós ba labarik sira tanba trauma. Ezemplu, halimar mak baku malu, tuda malu, ida ne’e mós provoka atu katarata ne’e mosu.

Nune’e mós, labarik sira ne’ebé sei iha kabun laran kedas hanesan moras infeksaun rubéola banhira partu mak mosu katarata no mós depois partu tanba ne’e mak katarata mosu ba ema hothotu.

“Katarata ne’e la mosu ba labarikk sira ne’ebé mak halimar Game ka nonton ne’e la iha impaktu ba sira maibé ne’e bele estraga labarik sira-nia matan de’it hanesan haree malahok ka haree la moos la’ós malahok ida katarata nian tanba ne’e mak ita presiza kompara ho di’ak”.

Atu prevene moras katarata, Médiku Oftamolojia, Frenky Ramiro de Jesus fó hanoin katak katuas, ferik ninia alimentasaun tenke di’ak, labele halo serbisu ne’ebé mak todan liliu ba inan aman ne’ebé mak moris ho agrikultór sira tanba fo’er ruma, trauma ruma, bele provoka katarata mosu.

No mós joven ho labarik sira, labele baku malu ka asidente ruma no mós evita labele tuku malu no labele uza ai-moruk esteroid ho tempu ne’ebé mak naruk tanba ai-moruk ne’e halo katarata ne’e mosu lalais.

Notísia relevante:2019, Pasiente Konsulta Matan Iha SMN Hamutuk Rihun 18-resin

Jornalista    : Felicidade Ximenes

Editór          : Rafy Belo

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here