Prezidente Agência TATOLI, I.P, José da Costa
DILI, 18 dezembru 2019 (TATOLI)-Papél media, tantu privadu no públiku, mak informa, eduka no diverte maibé mós iha papél atu influénsia.

“Esperiénsia sira hatudu iha ita-nia rai, iha ita-nia pasadu oinsá media influénsia, internasionaliza ita-nia prosesu luta, lori ita-nia informasaun sira, ita-nia povu nia situasaun no komunika iha rai li’ur ne’e hanesan mós buat ne’ebé kontinua sai hanesan funsaun media nia iha era agora,” Prezidente Agência TATOLI, IP, José da Costa hateten, iha Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), Liceu, Dili, ohin.

Nia katak, Se media nia papel importante iha prosesu luta iha istória hotu ohin loron mós sei hakarak atu dehan media kontinua asume papel ida ne’e, atu nia bele kontribui liután iha prosesu dezenvolvimentu ita-nia rai nian. Media importante tanba iha mós poder, poder informasaun. Katak, konsiente ka la konsiente informasaun iha poder influénsia mós situasaun.

“Imajina, se media la iha, media konvensionál ka media online sira la iha, iha mak Facebook de’it. Ita-boot sira bele imajina ita lori ita-nia situasaun ne’e ba iha ne’ebé? Ida, ita moris de’it iha info falsu, ita komunga lorloron mak informasaun sira ne’ebé ita lakohi rona kedas, ita haree situasaun sira ne’ebé oioin deit. Iha tempu sira ne’e mak atu dehan katak, papel média mais importante liu tanba nia fornese informasaun loloos ba sidadaun sira ne’ebé iha”.

Prezidente TATOLI, IP salienta, papél media ida mós mak importante tebes, tenke fó informasaun ho loloos no tenke kredivél. Ida ne’e mak asosia maka’as ho media estadu sira, média estadu-nia iha obrigasaun konforma lei hateten no nia iha obrigasaun própria atu tenke fó informasaun loloos.

Se media estadu mak la konsege fó informasaun loloos ne’e katak nia sai ona husi reál ida ne’ebé fó ba nia hanesan media estadu ida, media estadu iha tan papel ida mak nia tenke kredivel no sai fontes ne’ebé halo referénsia ba informasaun.

Ezemplu, se ita lee informasaun hotu iha Facebook, ita mós ajuda share (partilla) tutan, ita la haree se informasaun ne’e verdade ka lae, informasaun ne’e hoax (bosok) ka tebes, ita mós la chek ita mós share no komunga dadauk ita mós simu dadauk informasaun ne’e mai lakle’ur notísia seluk sa’e fali mai, entaun media konvensionál sira mai tan ho tan informasaun seluk.

Buat ne’ebé importante ba media estadu tenke halo mak nia tenke verifika no hato’o informasaun ne’e ho loloos.

“Se media estadu mak la fó sai informasaun kredivel no loloos ita-boot sira imajina, ita atu halo cross check informasaun ne’e ho se fali? To’o iha pontu ne’e ita konkorda katak media estadu iha papel importante ida ne’e. Nia tenke fó informasaun loloos no nia tenke kredivel atu ita bele akompaña, ita bele fiar”.

Serbisu Nobre

Jornalista sira, tantu serbisu iha media privadu ka estadu, tuir Prezidente TATOLI, IP, José da Costa katak serbisu ida nobre, serbisu ida “lulik”. Katak, nia atu iha estadu ka privadu profisaun ida jornalista ne’e ita labele negosia.

Nia akresenta, iha estadu, lei dehan ba ita espetativa estadu dehan ba ita atu iha valor ekstra mak alende ita ko’alia, informa situasaun, iha obrigasaun morál ita nian atu ajuda konsolida estadu no ajuda neutraliza situasaun bainhira presiza.

Ezemplu, se notisia hothotu loron ida ko’alia de’it maka baku malu, oho malu iha bairru ida. Media estadu iha obrigasaun atu halo tan exstra ida haree husi oklu seluk, para depois ajuda dehan seraké informasaun kona-ba akontesimentu importante ka iha info seluk ne’ebé ita la haree iha akontesimetu ne’e públiku sira presiza haree.

Iha pontu tolu ne’ebé importante hakarak partilla nia save mak ne’e. “Informasaun ne’e iha poder, informasaun ne’e bele influénsia, informasaun ne’e bele lori ita ba di’ak bele lori ita ba aat, iha obrigasaun atu tenke garante katak informasaun ne’e loos no informasaun ne’e kredivel no iha kualidade”.

Autoridade másima TATOLI, IP ne’e esplika tan, media estadu iha papel seluk maka tenke ajuda konsolida estadu, ajuda konsolida pás, ajuda promove estadu ba liur, ajuda relata situasaun sira ne’ebé ita-nia país enfrenta. “Ne’e asuntu ida ne’ebé lulik, ne’ebé nobre ne’e tenke asume hanesan media estadu”.

Nia reforsa, relasaun ho ida ne’e, media estadu tenke sai “clearing house”. Kuandu media hothotu fó ona informasaun sira ne’ebé oioin, TATOLI ka média estadu sira, iha obrigasaun atu ba haree tuir fali haree fali husi oklu seluk atu ajuda halo loos infomasaun sira ne’ebé ita-nia sosiedade ka sidadaun sira komunga liu ona.

To’o iha ne’e, hanoin ita bele iha konkordánsia katak, ita-nia país iha hela faze ida konstrusaun estadu.

“Faze ida ne’ebé ita-nia nasaun foin dezenvolve aan, media presiza ajuda atu tulun hodi prosesu sira ne’ebé ita-nia rai ne’e ultra passa ho di’ak, ita-nia rain iha situasaun ida ne’ebé ita la’o hela daudauk iha hela tensaun politíka oioin, media iha papél ida ne’e atu ajuda para konsolida informasaun ne’ebé loso no ajuda ita-nia estadu ba hakmatek,” Prezidente TATOLI konklui.

Entertantu, tem aba semináriu nasionál ne’e mak “Halibur Opiniaun Públika Relasiona Ho Papél Media Iha Dezenvolvimentu Nasionál Timor-Leste. Semináriu ne’e partisipa husi akadémiku no estudante universitáriu UNTL.

Notísia relevante:Media Estadu Ajuda Konsolida Estadu No Promove Pás

Jornalista    : Nelia Fernandes

Editór          : Rafy Belo

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here