Xefi Suku Ainaro, Agapito Fatima Martins, ka;er hela ezbosu Lei Kostumeiru ne'ebé hein de'it atu aprova. Imajen/ Egas Cristovão

AINARO, 19 novembru 2019 (TATOLI)— Suku Ainaro, Postu Administrativu Ainaro Vila, Munisípiu Ainaro, iha ona ezbosu lei kostumeiru (tara-bandu).

Xefe Suku Ainaro, Agapito Fátima Martins, informa, ezbosu lei kostumeiru ne’e finaliza tiha ona iha loron 18 marsu 2015, maibé oras ne’e seidauk aprova tanba enfrenta hela difikuldade finanseira. Lei ne’e rasik Xefe Suku ne’e halo ona sosializasaun ba aldeia hitu no uma-lisan 60 iha suku refere.

Nia hatutan, ezbosu lei kostumeiru (tara-bandu) ne’e presiza orsamentu rihun $6-resin tanba presiza uma lisan 60 ne’e hodi aprova lei refere liuhosi serimónia nahe biti boot.

Maske seidauk aprova, maibé oras ne’e lei aplika ba tara-bandu iha suku Ainaro, nune’e ema hotu respeita ambiente, idak-idak nia kintál, maun-maun nian, alin-alin nian.

“Konteúdu ne’e atu prevene ema-nia hahalok atu labele estraga ambiente, atu labele ba hadau ema-nia feen, atu labele halo asalta seksuál, garante pás no estabilidade iha suku laran,” informa Xefe Suku Ainaro ne’e, ohin, ba Agência TATOLI iha Sede Suku Ainaro.

Nia akresenta, moris hosi kultura ida tenke respeita mós kultura, see kontra, lei ne’e mak sei regula no nia aplikasaun sansaun ka koima hahú hosi dolar ida to’o dolar atus-lima no sansaun boot liu mak karau-ida no tua kaixa 10 hafoin halo fali re-tara bandu.

“Iha Suku Ainaro laiha ona konflitu tanba lei tradisionál ne’e kesi ema hotu iha Ainaro, buat barak mak ami formula hanesan lei tradisionál, lei igreja nia doutrina  no lei formál nasaun nian, ha’u liga hamutuk mak sai lei tara bandu ne’e,” nia hateten.

Liurai mutin no metan iha suku Ainaro, hakru’uk hotu ba lei ne’e, ne’ebé hetan konkordánsia hosi estrutura tradisionál no Xefe Suku Ainaro fó ona ezbosu lei tara bandu ne’e ba Parlamentu Nasionál, parte governu no tribunál nian.

Nia haktuir, iha 2016 Ministériu Solidariedade Sosiál lori osan rihun $2, maibé Xefe Suku nee rejeita tanba orsamentu ne’e la sufisiente ba atividade nahe biti boot hodi aprova lei tradisionál ne’e.

Tuir nia, uma-lisan 60 hosi Suku Ainaro ne’e mak sei aprova lei tradisionál ne’e iha futuru, maibé oras ne’e buka hela fundu oinsá finansia atividade ne’e.

Nia hateten, ho lei ne’e to’o oras ne’e konflitu entre grupu juventude laiha ona, tanba lei ne’e kesi ema hotu. Lei ne’e rasik ho artigu hamutuk 26 maibé bainhira uma lisan 60 ne’e aprova sei to’o artigu 37.

Bazeia ba sensu 2015, totál populasaun Suku Ainaro hamutuk 6937 kompostu hosi mane 3375 no feto 3565 ho xefe família hamutuk 937.

Suku Ainaro iha aldeia hitu (7) mak hanesan Ainaro ho totál populasaun 1,590, aldeia Sabago (1,551), Nugufu (895), Teliga  (728), Lugatu  (552), Hato-Mera (781), Bui-Lico iha totál populasaun 840.

Jornalista : Evaristo Soares Martins

Editór       : Francisco Simões

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here