Xefe Estadu Maior Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL), Majór Jenerál, Lere Anan Timur. Imajen Mídia PR

DILI, 7 novembru 2019 (TATOLI) – Xefe Estadu Maiór Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL),  Majór Jenerál Lere Anan Timur hateten dalan ba ukun rasik-aan liuhosi prosesu moruk tanba sosa ho ruin no ran. Tanba ne’e, nia husu ba líder istóriku no foinsa’e sira atu hatuun arogánsia hodi lori nasaun ne’e ba oin.

Nia dehan, ukun rasik-aan ba Timor-Leste hakotu iha 1999, iha ne’ebé timoroan barak hili opsaun rua ne’ebé iha risku boot no todan. Maibé, hakarak ka lakohi, sé mak hili ukun rasik-aan tenke responsabiliza no sé mak hili Indonézia mós tenke responsabiliza.

“Ita-nia independénsia hakotu iha 1999 liuhosi hili opsaun rua. Opsaun rua ne’e sempre iha hotu nia risku. Risku mak hanesan balun mate tanba opsaun hakarak hili ukun rasik-aan. Agora, ukun-aan ona ita lahatene jere ita-nia ukun-aan ne’e mak ita rasik sei lori konsekuénsia todan. Ne’ebé, husu ba imi joven intelektuál sira tenke hatuun arogánsia no tenke rona malu,” tenik Lere iha Sentru Konvensaun Dili (CCD-sigla Portugés), kinta ne’e.

Nia dehan, bainhira ema hotu kontinua tau arogánsia iha oin mak nasaun ne’e nunka atu hakat ba oin.

“Agora la’ós tanba demokrasia ona entaun ita hotu ne’e hanesan de’it. Lae. Demokrasia, loos. Hotuhotu ko’alia no fó nia hanoin no liberdade atu hili maibé tenke tuir dalan ne’ebé loos,” Lere esplika.

Eis Gerrileiru ne’e akresenta hanesan jerasaun tuan nia hakarak ko’alia hodi kura kanek sira-ne’ebé liu ona atu labele kona tan ba jerasaun aban bairua nian.

Tuir nia katak krize la’ós akontese iha 2006 no Mauk Moruk nia mate maibé akontese kedas iha Komité Sentrál FRETILIN nia tempu iha tinan 1975.

“Iha tempu ne’ebá ita oho malu. Ita la taka kuak. Husik kuak sira ita ultrapasa de’it to’o ohin loron. Ne’e mak dalaruma ha’u hateten ba joven sira katak imi tenke kuidadu ho kuak sira-ne’ebé ami husik. Ne’ebé, ha’u husu ba imi juventude mak esperansa povu nian. Juventude mak esperansa nasaun nian. Seidauk tarde. Tempu sei iha atu ita ida-idak kumpre nia devér tanba ita hili ona ukun rasik-aan ita tenke responsabiliza,” ema númeru ida iha F-FDTL ne’e haklaken.

Entretantu, haree ba inserteja polítika ne’ebé daudaun ne’e akontese, eis líder rezisténsia ne’e dehan nasaun ne’e agora la’ós ema seluk mak ukun. Nasaun ne’e agora ema hosi ai-laran mak ukun.

“Primeiru-Ministru luta tinan 24 iha ai-laran. Prezidente Repúblika tinan 24 iha ai-laran, tanbasá mak la konsege jere situasaun ida agora mosu ne’e. Sira hakarak jere di’ak maibé ema ne’ebé tuur iha sorin-sorin mak lakohi,” nia subliña.

Jornalista: Hortençio Sanchez

Editór: Xisto Freitas

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here