Madre Joana Soares. Foto TATOLI: Felicidade Ximenes

DILI,30 outubru 2019 (TATOLI)-Prezensa Sua Santidade, João Paulo II mai Timór iha 30 outubru 1991 sai nu´udar roman ida no sunu tan naroman iha povu timoroan sira-nia fuan atu hakarak ukun rasik aan no hameer liután masin ne´ebé iha ona atu mer liután katak imi mak masin no roman mundu nian.

“Amu Papa João Paulo dehan imi mak masin no roman liafuan hirak ne’e Amu Papa foti husi Jesus nia liafuan rasik iha evanjellu saun Mateus,” dehan Atan ba Espiritu Santo, Madre Joana Soares ba Ajénsia TATOLI banhira ramata selebrasaun Jubeleu Extraordianriu Misaun no komemora tinan 30 visita Amu Papa João Paulo II iha Timor Leste iha Tasi tolu, ohin.

Nia hatutan, Iha momentu ne’ebá Maromak rona povu Timor-Leste nia sofrimentu, povu Timór loron kalan reza ho halerik atu bele hetan independensia tanba Timoroan mate loron-loron no povu atu mout ona.

Tanba ne’e mak Dom Carlos ba Roma atu husu Amu Papa atu mai vizita Timor maibé Amu Papa ne’e dehan ha’u ba Indonesia ha’u sei liu ba Timór. Ida ne’e katak Amu Papa hanoin ita Timor nia terus no susar ne’ebé durante ita iha entaun Amu Papa buka to’o duni iha Timor- Leste rai tasi tolu ida ne’e.

“Entaun Amu Papa nia presenza ne’e liu deit tinan rua akontese kedas Masakre santa krus no liu tiha tinan sia prezidente Habibie ukun no ita atu ukun an ka otonomia entaun ida ne’e hanesan dalan ba ita bele hetan liberdade,”hateten Madre Joana Soares.

Ita tama ona tinan 30 visita amu papa mai iha Timor agora idaidak hala’o nia papel ho responsavel hanesan aman ho inan oinsá eduka oan sira tuir valór kristaun. No oan sira ho idade ne’ebé joven oinsá uza didiak tempu ne’ebé hanesan joven enerjia ne’e uza ba buat ne’ebé di’ak laos hanesan realidade ne’ebé agora hatudu hanesan kiik oan sira oinsá uza tempu atu estuda aprende hanesan ema ne’ebé maduru no respeitozu tanba ne’e mak atu hamoris valor kristaun nian.

Ha’u husu ba joven sira luta nafatin naroman ne’e hodi mundu la bele halo mate no luta nafatin imi nia masin ne’ebé iha imi nia an ne’e katak imi nia hahalok di’ak ba imi nia an ne’e atu mer ne’e la bele lakon, tanba agora ne’e fiar oioin teknolojia oioin entaun oinsá hamrik metin fiar ne’e hanesan joven katolika ida joven ne’ebé fiar iha Jesus no Jesus dehan joven imi mak masin rai nian no roman mundu nian.

“Amu papa Joao Paulo II nia presenza iha tinan 1989 ne’e ho susessu ba luta ida ne’e ho esforsu boot iha igreja katolika iha Timor-Leste konsege konvense situasaun lubuk ida tanba amu papa mai iha ita nia rain atu reforsa fali fiar sarani sira,”hateten Sekretariu Komisaun Organizadora Jubeleu Extraordinariu Misaun Jose Antonio Neves ba Ajésia Tatoli ohin.

Maibe iha situasaun momemtu ne’ebá sarani nia vida sosiál vida politika ne’e iha situasaun ne’ebé difisil atu reforsa konfiansa sarani sira nian hodi bele sai husi situasaun difisil nia laran.Momentu ne’ebá sarani lubuk ida iha vida politika mos sai independenti ona tanba presenza Amu Papa ninian tinan 30 liu ba loke mundu nia intensaun mai Timor no loke odamatan atu Timor nia difikludade no susar ne’e sai ba estranjeiru.

“Bele dehan iha tempu ne’ebá visita boot internasionál mak 12 /10 /1989 aleinde eventu relijiosu iha tmpu ne’ebá iha mos eventu kiik ida ne’ebé iha sentidu politiku joven lubuk ida hamrik hatudu manifestasaun badak ne’ebé sentidu aspirasaun ba povu Timor-Leste ne’ebé iha tempu ne’ebá hakarak liberdade no indepedensia,”dehan Sekretariu Komisaun Organizadora Jose Antonio Neves.

Sentidu rua ne’e hakarak la’o hamutuk iha kualker momentu ne’ebé ita komemora visita Amu papa nian sentidu relijiosu no sentidu politiku ba Timor-Leste nia sitausaun uluk no agora ba oin sei iha nafatin sentidu ida ne’e .

Ita nia kontribuisaun ba oin mak tema boot ida mak selebrasaun jubeleu extraordinariu mak sarani enviadu “ba sarani ona ba” entaun ba ne’e ba halo saida ba sai sasin nu’udar sarani ida, ne’e hanesan kontribuisaun ida ne’ebé ita tenki halo nafatin ba ita nia an rasik nomos sai sasin ne’e dada ema seluk ho hahalok ho liafuan atu bele moris tuir sarani katolika duni.

Sentidu politiku mak vida sarani ne’e la remata ho vida serimoniál relijioza maibe aplika mos iha ita nia moris loron-loron politiku ka lider ka responsavel funsaun ruma iha estadu ita tenki sasin ita nia fiar ne’e iha vida politika lor_loron nian.

Iha Fatin hanesan Partisipante Jorje da Silva Mota Nunes hateten Amu Papa nia presenza hanesan kumpri nia misaun hodi mai visita iha Timor lori espiritu santidade katak nia mai hodi hateten imi mak masin mundu nian tanba nia liafuan ne’e sai referensia boot no nia lori mos kbiit santidade nian mai ita nia rain tanba momentu ita nia rain iha funu nia laran entaun bele hetan espiritu ida ne’e ho liafuan ida ne’e to’o ikus Timor-Leste ukun rasik an entaun ita sai duni masin no roman mundu nian.

Ha’u hanoin katak ohin ita komemora tinan 30 ne’ebé Amu Papa visita n’ee ita tenki agradese ba malu no hatudu hahalok di’ak ba malu no loron ida ne’e sai referensia ba joven sira para moris iha rai ida ne’e ita tenki hatudu buat diak ba malu.

Entretantu Konsellu Pastorál Parokia Ermera Mericio Dos Reis Marrins hateten, selebrasaun Amu Papa mai iha Timor-Leste ne’e marka istoria inportante ida ba ita Timoroan iha aspetu politika no aspetu relijiozu no hametin resistensia ba timornoan sira nomos hametin ba ita nia fiar katak esperansa ba oin presiza dezenvolve an nafatin iha uma kreda.

Nu’udar sidadaun Timoroan husu ba sarani sira atu desenvolve ita nia rain atu ita iha fiar esperansa ho karidade ba malu no atu dezenvolve mós ita nia fiar iha loron ohin no loron aban nian.

Jornalista: Felicidade Ximenes

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here