Sukaer hun. Sub rejiaun Nitibe, sukaer sira moris iha fatin-fatin, komesa hosi tasi ninin to'o foho lolon sira. Imajen Jogerjo Guterres

OEKUSI, 17 outubru 2019 (TATOLI) – Tinan rua liubá (2018) to’o ohin loron, folin sukaer iha sub rejiaun Nitibe, Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambenu (RAEOA) tun husi sentavu 50 ba sentavu 20.

Situasaun ne’e sai preokupasaun ba komunidade tanba úniku produtu lokál ne’ebé potensiál liu iha sub rejiaun ne’e mak Sukaer.

Xefe Aldeia Manan, suku Beneufe, sub rejiaun Nitibe, Marcos Obe. Imajen Jogerjo Guterres

Xefe aldeia Manan, suku Beneufe, sub rejiaun Nitibe, Marcos Obe, hateten iha sub rejiaun ne’e sukaer moris barakliu, no tinantinan komunidade ku’u hodi tetu atu bele sustenta moris, maibé tinan rua ikus ne’e la folin.

Nia konta antes ne’e ema sira maihusi Dili hodi tetu ho folin sentavu 30 kada kilograma, maibé ikus ikus ne’e tun ba sentavu 15 kada kilograma.

Ida ne’e mosu tanba laiha desizaun ruma husi parte autoridade kona-ba padraun folin ne’ebé bele aplika ba fatin hotu.

Tanba ne’e nia husu autoridade atu halo desizaun ida hodi termina folin sukaer, nune’e ema labele manipula tuir nia hakarak.

Autoridade lokál ne’e fó hanoin katak, loos duni sukaer moris arbiru iha ai-laran, maibé molok atu tetu, komunidade tenke la’o dook, hodi ku’u no loke kulit hafoin bele lori ba tetu.

Tanba ida ne’e mos, nia dehan, hanesan servisu todan ida ne’ebé komunidade halo atu oinsá bele hetan osan.

Antes ne’e, nia hatutan, komunidade ba tetu sukaer iha Oepoli Indonezia, tanba ema selu limaribu rupiah kada kilograma, maibé ikus mai komunidade labele uza osan  ne’e rasik iha rai laran.

Abitante seluk, Cosmas Olin (47). Imajen Jogerjo Guterres

Preokupasaun hanesan hato’o husi Cosmos Olin, durante ne’e ema idaidak mai tetu sukaer husi komunidade ho ninia hakarak.

Tanba ne’e nia husu atu oinsá mak bele tau matan ba asuntu ne’e hodi fó folin di’ak liután ba sukaer iha rejiaun ne’e.

Mateus Ufe hanesan mos komunidade ppreokupa ho situasaun ne’e tanba fa’an sukaer mos ajuda tebes nia atu selu oan  sira ba eskola.

Tanba ne’e, autoridade presiza halo asaun lalais oinsá buka meius atu loke kooperativa ruma ou hatuur padraun folin ida ne’ebé bele aplika ba RAEOA tomak.

Komunidade Aldeia Manan Halerik ba Sirkulasaun Dolar

Jornalista: Cipriano Colo

Editora: Rita Almeida

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here