Reitór Semináriu Menór Nossa Senhora de Fátima Balide, Pe. Angelo Salsinha

DILI, 30 setembru 2019 (TATOLI) – Reitór Semináriu Menór Nossa Senhora de Fátima Balide, Padre Angelo Salsinha, hateten modelu rekonsiliasaun iha tempu ohin loron mak tenke vizita malu.

Tuir Padre Angelo nia observasaun katak, durante tempu naruk ona, iha era ukun rasik-aan, polítiku sira halakon tiha unidade nasionál hodi ida-idak nonook iha nia fatin no la ko’alia ba malu.

Ida ne’e, nia konsidera lori tristeza boot ba rai no povu tanba povu hakarak ko’alia maibé laiha kbiit. Konsekuénsia mak povu ne’e sei kontinua hakdasak.

Situasaun refere, Amu Angelo dehan, ne’e sai preokupasaun ema hotu nian iha rai ne’e inklui Igreja Katólika rasik.

Bibi Atan ne’e mós lakohi atu situasaun ne’e kontinua beibeik, tanba ninia impaktu mak dezenvolvimentu ba rai ne’e sei hakdasak, problema barak sei la rezolve, liliu ódiu no vingansa sei kontinua buras iha futuru.

Nune’e, nia sujere ba ukun-na’in sira katak Timor ne’e nakonu ho buat ida rekonsiliasaun, maibé rekonsiliasaun iha kontestu ohin loron ne’e mak ema tenke hatene vizita malu.

Vizita malu ne’ebé Amu dehan ne’e katak tenke hakbesik-aan ba malu, hodi ko’alia no rona malu hosi fuan ba fuan.

Nia hatutan, hanesan ukun-na’in timoroan, iha ninia toman, lisan, kultura vizita malu, bainhira rona informasaun ruma hosi mídia, labele atu responde direta hosi mídia, maibé tenke hakbesik ba nia, husu nia, ko’alia ba malu.

“Modelu rekonsiliasaun iha tempu ohin loron ne’e, tenke halo aprosimasaun ba malu. Labele rona de’it ema ida ne’e ko’alia iha mídia, depois ha’u mós ko’alia tutan ka hatán hosi mídia. Ne’e la loos. Tanba dalaruma buat ne’ebé ema ko’alia, la loos. Ne’e duni, ha’u presiza vizita hodi hakbesik-aan, tuur hamutuk hanesan kominiaun ida mak bele ko’alia ba malu. Úniku modelu rekonsiliasaun ida ne’e mak bele hakotu problema hotu, inklui impase polítika”, Padre Angelo dehan ba Agência Tatoli iha ninia eskritóriu, Semináriu Menór Balide, Dili, ohin.

Hosi rekonsiliasaun ne’e, Amu Angelo dehan, ema sei fahe matenek ba malu, fahe ideia ba malu, fahe mós esperiénsia ba malu, sira ne’ebé esperiénsia natoon de’it bele hariku liután sira-nia aan.

Aleinde ne’e, hosi vizita malu ne’e mós, Amu tenik, sei halakon tiha ódiu no vingansa, halakon tiha egoizmu, halakon tiha kompetisaun ba podér ne’ebé la saudável no halakon tiha problema oioin ne’ebé buras iha rai ne’e.

Amu hatutan, oras ne’e daudaun, povu kbi’it laek tau-matan no hein hela realidade ida ne’e, katak bainhira loos mak ukun-na’in sira tuur hamutuk, bainhira loos mak ukun-na’in sira vizita malu atu hakotu tiha terus ne’ebé kontinua mosu iha ukun-aan ida ne’e.

Amu Angelo fó hanoin katak ukun-na’in sira bele banati tuir Papa João Paulo II ninia jestu ne’ebé nia hatudu bainhira sama ain iha Timor iha tinan tolunulu liubá kotuk, iha ne’ebé Amu Papa rei rai no ne’e atu dehan katak rai ne’e Santu, Terra de Santa Cruz, Terra de Santa Maria.

“Husi sinál ne’ebé Papa João Paulo II hatudu, ne’e atu hanorin ita oinsá hatene hakruuk ba malu, hatene rei Kruz, rei povu ida ne’e nia sofrimentu, haraik-aan hodi komprende didi’ak povu ida ne’e ninia sofrimentu, povu nia hanoin, povu nia hakarak, povu nia vontade tanba Maromak nia vontade no hakarak mak povu ida ne’e nia hakarak no vontade”, Amu haklaken.

“Bainhira ita rei de’it ita-nia foti aan, rei de’it ita-nia interese, rei de’it ita-nia arrogánsia, Timor sei kontinua moris iha inserteja no la folin buat ida”, Amu Angelo subliña.

Jornalista: Cipriano Colo

Editór: Xisto Freitas

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here