Ilustrasaun matéria eskola. Imajen hosi google

DILI, 18 setembru 2019 (TATOLI)—Koordenadór Gabinete Jurídiku iha Ministériu Edukasaun, Hermenegildo Magno, aprezenta ona problema sira ne’ebé halibur husi Diretór no Kordenadór eskola sira iha rejionál ba Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD) atu bele resolve.

Problema sira ne’e fundamentu tebes tanba ajente estadu sita ne’ebé Governu koloka ba eskola sira atu aselera dezenvolvimentu Edukasaun Báziku no Sekundáriu iha rejionál ka Munisípiu sira nunka hetan atensaun.

Bainhira hala’o desiminasaun kona-ba dekretu lei tolu iha rejionál, problema ida mak Ministériu Edukasaun foin mak fasilita de’it motorizadas ba Diretór Eskola Ensinu Báziku sira maibé Diretór Ensinu Sekuandáriu to’o agora seidauk hetan. Mororizada sira ne’e mós desde 2012 to’o agora la hetan orsamentu manutensaun entaun transporte sira ne’e barak mak kondisaun la di’ak.

“Ami tenta hato’o ona ba dirasaun kompotente Ministériu nian maibé sira dehan orsamentu atu aloka ba manutensaun motor sira ne’e mak la preve,” dehan Koordenadór Gabinete Jurídiku iha Ministériu Edukasaun, Hermenegildo Magno, ba Ajénsia TATOLI iha Gabineti Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD), Vila Verde, Dili, kinta (18/09/2019).

Agora Diretór Ensinu Sekundáriu sira ne’ebé to’o agora lahetan apoiu transportasaun husi Ministériu Edukasaun, nia informa, tuir Diretór Nasionál Ensinu Sekundáriu nia esplikasaun katak orsamentu mak laiha no atu sosa karik tenke liu husi kapitál menór.

Nia hatutan, kestaun seluk ne’ebé sai mós problema ba eskola sira mak kona-ba mandatu kargu xefia sira. Problema ne’ebé iha, nia dehan, iha diretór balun hahú husi 2012 mai to’o agora sei nafatin asumi hela kargu nu’udar diretór eskola.

“Loloos tuir lei, diretór ida asumi kargu ne’e periodu ida tinan rua de’it. Depois kuandu hetan konfiansa atu ekstende tan ba periodu tuir mai, lei fó dalan. Maibé diretór balun husi kedas 2012 to’o agora sei nafatin asumi kargu diretór, ida ne’e mós tanba Ministériu Edukasaun mak la heree didi’ak,” nia dehan.

Kestaun seluk, nia hateten, kona-ba retroativu to’o agora profesor barak mak seidauk hetan. Nune’e mós, tanba to’o agora Dirasaun eskola sira nunka halo avaliasaun ba serbisu ne’ebé mak orienta husi diretores sira, atu nune’e bele haree diretór ne’ebé mak serbisu di’ak no ida ne’ebé la halo serbisu ho di’ak.

Entretantu, nia informa, Gabinete Jurídiku mós simu tan problema seluk mak kona-ba Infrastrutura no fasilidade eskola hanesan biblioteka no materia prátika ba eskola Tekniku Vokasional nian ne’ebe to’o agora seidauk reponde nesesidade estudante sira nian.

Problema ikus liu, nia dehan, mak Rejime Jerál kona-ba saláriu báziku no sálariu espesiál ba diretór sira la transparansia. Husk kestaun sira ne’e, nia konsidera to’o oras ne’e nível edukasaun sei infrenta problemas barak ne’ebé tenke tau iha konsiderasaun atu nune’e iha tinan 2020 bele rezolve ona asuntu sira ne’e.

Nia esplika, Gabinete Jurídiku Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (GJ-MEJD) liu husi ninia planu no programa desimanasaun ne’e konsege habelar ona dekretu lei tolu ba eskola sira mak hanesan Dekretu Lei Nú. 23/2010, Dekretu Lei Nú. 7/2010 no Dekretu Lei Nú.  33/2011.

Desiminasaun ne’e, nia hatutan, atu ajuda diretór responsavel no profesor eskola sira atu komprende tanba kada eskola sira iha konsellu profesor. Ne’eduni, sira iha obrigasaun atu tenke hatene dekreitu lei tolu refere.

Tuir nia, Dekretu Lei Nú. 7/2010 ne’e ko’alia kona-ba Rejime Jurídiku Ba Administrasaun Jestaun no Sistema Ensinu Báziku nian. Siginfika nia esplika, knaar husi diretór sira hamutuk ho professor sira inklui koordenadór filial sira atu tau matan ba atividade sira ne’e kada loron.

Nia hatutan, Dekretu Lei Nú. 33/2011 ko’alia kona-ba Rejime Jurídiku Administrasaun Jestaun  no Sistema Ensinu Sekundáriu Jeral no Tekniku Vokasional nian, ne’ebé atu fó kompoténsia ba Diretór, Koordenadór atu hatene tuir ida-idak nia serbisu. Tanba, dekretu ne’e rasik fó kompoténsia Autónomia ba responsavel sira atu jere ho didi’ak atividade iha eskola refere.

Nune’e mós, tuir nia, Dekretu Lei Nú. 23/2010  ko’alia kona-ba Estatutu Kadeiras ba Edukadores Infánsia kona-ba Profesor Ensinu Báziku no Ensinu  Sekundáriu liiu ba dosente sira.

Ho desimnasaun lei hirak ne’e, Gabinete Jurídiku Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu  iha esperansa katak ba futuru entidades Eskola Báziku no Eskola Sekundáriu sira bele komprende ho didi’ak, atu nune’e ba oin sira bele serbisu hamutuk hodi aselera liután  progresu eskola nian.

Jornalista : Tomé Amado

Editór: Rafi Belo

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here