Poeta, kompozitór no eskritór timoroan, Abe Barreto Soares

DILI, 12 agostu 2019 (TATOLI)—Prezidente Juri Ba Kompetisaun Lee Poema Rezisténsia, Bernabé “Abé” Barreto Soares, hateten kompetisaun ne’e atu fanu fila fali foinsa’e sira liuliu sira ne’ebé moris iha 1990-1999 ne’ebé lahatene tuir prosesu luta, katak memória pasada la’ós memória aat maibé memoria ida ne’ebé timoroan luta ho ulun, fuan, laran, isin-lolon no klamar ne’ebé sai hanesan eskola poetika ida atu aprende.

“Tuir ha’u-nia haree, kompetisaun ida ne’e nu’udar kompetisaun ida ne’ebé iha razaun atu mosu. Tanba, komemora loron Konsulta Populár ba dala-20 ne’e, atu fanu fila fali liuliu foinsa´e sira ne’ebé moris iha tinan 1990 mai leten ne’e, ne’ebé lahatene prosesu katak memória pasada ida ne’e la’ós memória aat maibé memória ida ne’ebé ita luta ho ulun, fuan, laran, isin-lolon no klamar. Ida ne’e hanesan eskola poetika,” dehan Prezidente Juri, Abé Barreto, ba Ajénsia TATOLI liuhusi entrevista iha lansamentu Kompetisaun Lee Poema Rezisténsia ne’ebé hala’o iha Salaun Centro Convenção Dili (CCD), Merkadu Lama, Dili, segunda (12/08/2019).

Nia hatutan, kompetisaun ida ne’e hanesan eskola poetika ida ba jerasaun foun sira tanba hanesan eskola informál ida katak atu kompleta de’it lale’an tolu mka edukasaun formál, edukasaun naunformál no informál.

“Kompetisaun poezia ida ne’e tama iha kategoria ida iha terseira pilar edukasaun nian. Atu halo metin nasaun ne’e metin liután liuliu juventude sira tanba sira mak atu kontinua prosesu ne’e atu priense no defende ukun aan ida ne’e. Entaun, sira tenke iha referénsia istórika. Se sira-nia espiritu nasionalizmu no patriorizmu forte entaun sira sei bele lori nasaun nee ba oin. Se sira laiha espiritu ida ne’e, ita bele dehan forget it!,” nia dehan.

Kompetitór sira iha ona espiritu ida ne´e ka lae, nia hatán, husi kompetitor sira ne’ebé aprezenta ona sira-nia poezia obrigatóriu no eskollidu, iha ema na’in tolu ka haat ne’ebé internaliza duni poema sira ne’ebé sira lee tanba sira iha duni kapasidade atu espresa sentimentu ne’ebé poeta sira hakerek.

Husi lee poema sira ne’e, tuir nia, kompetitór sira hanesan aprende hela iha eskola poetika ida tanba sira bele aprende direta liuhusi kriteria avaliasaun lima hanesan oinsá hatais tais-mane no tais-feto ne’ebé di’ak (vestuariu), oinsá sira-nia apresiasaun ba poezia ida, intonasaun, artikulasaun no mímika ne’ebé sira hatudu bainhira lee poezia.

Tanba ne’e, prezidente juri ne’e fó lia-tatoli ba kompetitór no foinsa’e sira katak se hakarak duni hetan xamamentu atu mout iha mundu poezia ka mundu poetika, tenke priense kriteria sira mak hanesan rona barak, haree barak, hakerek barak (konseitu) iha kakutak no ko’alia barak kuandu tempu to’o.

Aleinde ne’e, membru juri ne’ebé ninia obra poezia rua “Oan Doben Halerik” no “Dadeersan Novembru” ne’ebé eleitu sai obra eskollidu ba kompetisaun lee poema rezisténsia ne’e, Alexandra de A. “Sandra” Tilman, sente orgullu tanba maske poeta timoroan barak maibé komisaun organizadora bele hili ninia obra rua sai obra eskollida.

“Agradese! Ha’u otgullu tebe-tebes tanba poeta timoroan barak no hau-nia obra rua mak sai hanesan obra eskollidu ne’ebé mak labarik sira uza. Entaun, pesoalmente ha’u hateten katak ha’u-nia esforsu-aan durante akompaña rezisténsia iha ha’u-nia letras la saugate. Tanba ida ne’e, fanu nafatin ha’u atu labele para iha ne’e de’it maibé tenke hakerek nafatin ha’u-nia istória liuhusi mundu poeta ba oin,” dehan Sandra Tilman.

Entretantu, prezidente juri informa, hafoin kompetitór ema 39 aprezenta ka lee ramata sira-nia poezia, ekipa juri bazeia ba sira-nia valór sumativu, deside elimina ema na’in 19 ne’ebé sira-nia valor konsidera ki´ik liu.

Husi ema na’in 20 seluk ne’ebé hakat ba faze semi-finál, tuir nia, sei kompete iha aban (tersa, 13 Agostu 2019) iha fatin Salaun Centro Covenção Dili. Husi faze semi-finál ne’e sei elimina tan ema na’in 10 no ema na’in 10 mak tama ba finál. Tuir planu, kompetisaun finál sei halo no halo transmisaun direta liuhusi TVE (Televizaun Edukasaun) iha loron 22 agostu 2019, horas 08-9.00  dader.

Poezia sira ne’ebé kompetitór sira hili no lee iha Kompetisaun Lee Poema Rezisténsia refere mak poezia obrigatóriu “Povu Maubere Sei La Sai Atan Ba Ea ida” husi Francisco Borja da Costa no poezia eskollidu sira mak Oan Doben Halerik no Dadeersan Novembru (Alexandra de A. Tilman)

Poezia Minutu Ida Hakmatek husi poeta Francisco Borja da Costa, Esperanças Rasgadas husi poeta Xanana Gusmão, Manifesto Maubere husi poeta Fernando Sylvan, Poema Ancestral no Herança Timorense husi poeta Crisódio Marcos, no  poezia Feto Timor Lorosa’e husi poeta Filomena Reis.

Ekipa juir ne’ebé komisaun organizadora fó fiar halo avaliasaun ba kompetitór sira mak poeta timoroan sira ne’ebé iha esperiénsia hakerek no lee poezia iha eventu nasionál no internasionl sira maka hanesan poeta Bernabe Barreto Soares (prezidente juri), Alexandra Tilman (membru), Cristovão Perreira (membru), Xisto Viana (membru) no Janio Tilman (membru).

Notísia relevante:Ohin, Lansamentu Kompetisaun Lee Poema Rezisténsia

Jornalista: Cancio Ximenes

Editór      : Rafy Belo

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here