Ministru Negósius Estranjeirus no Kooperasaun (MNEK), Dionísio da Costa Babo Soares. Imajen/Egas Cristovão

DILI, 22 jullu 2019 (TATOLI)—Prokuradór Jerál Repúblika (PJR), José da Costa Ximenes, informa ona rezultadu enkontru ho Ministru Justisa no Direitu Umanu Indonézia nian, foin lalais ne’e, ba Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres Lú Olo.

PJR informa rezultadu enkontru ne’e iha Palásiu Prezidente Nicolau Lobato, Bairru Pité, Dili, liuhusi enkontru mensál, segunda ne’e.

Hafoin enkontru, PJR haktuir, durante enkontru iha Jakarta, ko’alia kona-ba asuntu kooperasaun entre Timor-Leste ho Indonézia nian iha ámbitu matária pená (hukuman mati-termu Indonézia), espesífikamente ko’alia kona-ba kazál timoroan ne’ebé oras ne’e iha hela sela detensaun Polisia Atambua Indonézia, tanba deskonfia lori droga.

José da Costa konta tuir katak, durante enkontru ho autoridade Indonézia nian, fó hanoin  katak Timor-Leste respeita sistema judisiál Indonézia ne’ebé la’o hela.

Aleinde ne’e, informa mós kona-ba prosesu ne’ebé la’o hela iha Timor-Leste, relativamenete liga ho timoroan ne’ebé Indonézia kaptura, tanba iha Indonézia timoroan na’in rua ne’e hanesan autór prinsipál ba droga.

Kona-ba kazu ne’e rasik, Prokuradór informa katak oras ne’e sei iha hela faze inisiasaun, no prosesu investigasaun hela, no sei aprofunda liu-tan maka bele ko’alia ba faze tuir mai.

Tanba ne’e, hosi parte rua konkorda atu aprofunda iha investigasaun no la ko’alia kona-ba akordu estradisaun, tanba seidauk iha kooperasaun ba ida ne’e, enkuantu durante ne’e seidauk iha transferénsia kondenadu ho Indonézia no Ázia.

José Ximenes hatutan, oras ne’e, Indonézia suspeita hela kazál timoroan, katak, ema kaer, detein hela no kontinua halo investigasaun.

José esplika, ko’alia kona-ba arguidu, iha kualkér nasaun, Ministériu Públiku maka akuza, maibé independentemente prosesu investigasaun ba kazu droga iha Indonézia la’o hela.

Kona-ba konstestu papél Ministériu Públiku nian, sei serbisu hamutuk atu aprofunda iha investigasaun, tanba lei Timor-Leste no Indonézia ne’ebé ratifika hotu Konvensaun Internasionál kona-ba krime trans nasionál. Signifika, parte rua bele fó informasaun ba malu atu bele haree kona-ba administrasaun justisa ida ne’ebé di’ak liu atu haruka mai iha ne’e, ka mantein iha ne’ebá, ne’e depende aprofundamentu investigasaun.

Durante periudu investigasaun, PJR hateten, Timor-Leste tenke respeita sistema Indonézia nian, no Indonézia mós tenke respeita Timor-Leste ninia sistema, tanba sidadaun Indonézia lubuk ida mós suspeita hela iha Timor.

Reforsa Serbisu Integradu iha Portu-Aeroportu

Kestaun seluk ne’ebé Prokuradór informa ba Prezidente Repúblika Lú Olo maka, tenke komesa halo ona prevensaun hodi haree katak sasán sira tama sai hosi Timor liuhosi fronteira, ne’e atu dehan katak, halo avaliasaun ba sistema integrada fronteira sira, halo mós avaliasaun ba aeroportu sira.

Asuntu ne’e sai mós preokupasaun PJR liliu konsidera aeroportu no portu sira maka sai odamatan boot no fásil hodi hatama sasán sira ne’e.

Durante  ne’e, PJR observa katak pesoál hosi instituisaun relevante sira ne’ebé halo kontrolu ba ema ne’ebé tama sai aeroportu, pesoál sira dalaruma ba tuur tiha fatin seluk no ema la’o liu tiha de’it.

Tanba ne’e, Ximenes esplika, envezde sasán sira ne’e to’o tiha ona ne’ebá maka ita hakfodak, di’ak liu autoridade seguransa sira hanesan PNTL,  Alfándega, di’ak liu double check, ezemplu de’it hanesan iha Indonézia, no nasaun sira seluk, atu tama iha sira-nia rai, ema check dala barak. Se lae ema lori ho kuantidade boot hanesan akontese ona.

Kona-ba kestaun ne’e, Prezidente Repúblika husu, primeiru katak Timor-Leste ho Indonézia hanesan nasaun viziñu, haree hosi apetu rua, aleinde nasaun viziñu, iha istória konsege hamutuk ho Timor,  tanba ne’e oinsá bele esforsu, serbisu hamutuk ho autoridade Indonézia atu aprofunda investigasaun no faze tuir mai ita bele haree, no Prezidete Repúblika rasik hateten, tenke respeita sistema judisiál Indonézia nian.

Informa mós ho asuntu seluk tan, ne’ebé sai preokupasaun no bele loke dalan ba estabelesimentu kooperasaun judisiáriu iha futuru, entre Timor-Leste ho nasaun sira iha Aziátiku.

Jornalista: Cipriano Colo

Editór: Xisto Freitas

 

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here