Diretór Nasional Sistema no Relatorio,Silvino Lopes, Imajen/Egas Cristovão

DILI, 09 maiu 2019 (TATOLI)- Dadus kona-ba Timor-Leste Birth Registration Baseline Assesment 2018 nian, liuliu halo komparasaun ba labarik ne’ebé rejistu no iha sertifikadu no laiha sertifikadu ne’ebé liga ba área urbana no rurál, hatudu katak, labarik iha Timor-Leste ho idade 0-4 mak rejista ona, maibé  seidauk iha sertifikadu moris iha porsentu 60.4.

Diretór Nasionál Sistema no Relatóriu Diresaun Jerál Estatístika Ministériu Finansa, Silvino Lopes, hatete bainhira haree hosi parte ne’ebé rejistu no hetan ona sertifikadu iha Timor-Leste ho totál 29.2%.

“Kuandu haree ba iha área urbana iha diferensa ne’ebé maka boot hodi halo komparasaun hosi 60.4% ne’e, iha área urbana iha 35.4% maka iha sertifikadu liuliu alin sira ne’ebé ho idade 0 to’o 4”, Silvino Lopes, aprezenta iha lansamentu relatóriu Objetivu Dezenvolvimentu Sustentavel Livru Dadus kona-ba Labarik 2018 no Timor-Leste Birth Registration Baseline Assesment, ohin, iha salaun Ministériu Finansa, Aitarak-Laran.

Silvino Lopes hatutan, labarik sira iha área rurál ne’ebé hetan ona sertifikadu iha 26.7%. Maibé, labarik sira ne’ebé rejista de’it no seidauk hetan sertifikadu, iha área rurál mak boot liu 63.9%, enkuantu rejista tiha ona iha rejistu sivíl.

Gráfiku ida ne’e hatudu kona-ba baseline iha munisípiu balu ne’ebé atinje tiha ona 60%, signifika sira liu ona baseline ne’ebé maka deside.

http://www.tatoli.tl/wp-content/uploads/2019/05/esta-300x165.jpg

“Iha Covalima, Manatuto, Manufahi, Baucau, Viqueque mak atinje ona baseline, maibé kuandu haree fali Dili, Aileu, Ainaro mak seidauk to’o iha baseline ka 60%, liuliu ita ko’alia kona-ba seksu liga ba jéneru nian, barak liu kuandu liga ba Munisípiu Covalima maioria feto ho mane labarik ho tinan lima sira rejista”.

Ida ne’e sai hanesan informasaun hodi bele haree katak saida maka bele halo bainhira iha munisípiu sira seluk labarik sira la rejistu.

Kona-ba persentajen labarik sira ho tinan lima ne’ebé iha ona sertifikadu, mas la ko’alia sobre área urbana no rurál, maibé liga ba munisípiu ida-idak hatudu katak foin atinje de’it porsentu 30 ne’ebé hetan ona sertifikadu iha Munisípiu Aileu, Dili, Oe-Cusse, Liquicá, Bobonaro, Ainaro, Lautem, maibé iha Ermera to’o Covalima seidauk atinje 30%.

“Dadus sira ne’e hatudu katak saida maka ita atu halo, liuliu ba iha rejistu labarik sira? Dadus sira ne’e husi fonte sensu populasaun uma kain 2015, ita atu sukat, haree buat sira ne’e bainhira ita halo komparasaun iha 2020 tanba dadus sira ne’e mai hosi uma kain hotu-hotu iha territóriu Timor-Leste”, esplika Silvino Lopes, hodi hatutan, labarik iha Timor-Leste mak rikusoin no oinsá mak bele investe ba oan sira tanba sira maka futuru nasaun nian.

Diretór Jerál Estatístika Ministériu Finansa, Elias dos Santo Ferreira, salienta, iha 2020 sei halo fali sensu maka foin bele halo komparasaun ida porsentu 30 labarik ne’ebé iha ona sertifikadu ne’e tun ka sa’e.

“Tun ne’e problema iha ne’ebé? Sa’e ne’e tanba iha Ázia Pasífiku to’o 2024 ne’e hotu-hotu tenke rejistu, maibé en jerál rejistu nian ne’e boot  60%”, hateten Elias dos Santos Ferreira.

Jornalista   : Maria Auxiliadora

Editór         : Francisco Simões

HAKEREK NO HATÁN

Please enter your comment!
Please enter your name here