Presiza Kompleta Lalais Reforma Fiskál

0
154
Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, nia deskursu iha Komemorasaun Proklamasaun Independénsia Timor-Leste ba dala 43 iha Prasa Proklamasaun, Palásiu Governu, kuarta ne’e.

DILI (TATOLI)—Estadu presiza kompleta lalais reforma fiskál nune’e bele kobre taxa no impostu iha rai laran.

“Reforma fiskál ne’e hahú ona maibé seidauk fó nia funan ka rezultadu tuir ita hotu nia hakarak. Ita presiza sistema finanseiru ida klaru no justu ne’ebé halo luan liu-tan baze no efisiénsia atu kobre impostu no taxa,” Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, ko’alia asuntu ne’e liuhusi nia deskursu iha Komemorasaun Proklamasaun Independénsia Timor-Leste ba dala 43 iha Prasa Proklamasaun, Palásiu Governu, kuarta ne’e.

Atu responde kestaun ne’e, nia dehan, presiza hadi’a Lei Tributária atu haree oinsá Estadu kobre impostu, pur-ezemplu, bainhira kua saláriu atu selu impostu, sei ku’a saláriu ida-idak nian—ema sira ne’ebé saláriu boot tenke selu impostu ás no hirak ne’ebé manán saláriu ki’ik selu impostu ki’ik.

Ohin loron, tuir nia, úniku fundu minarai maka garante orsamentu jerál Estadu (OJE) iha tinan-tinan tanba fundu naun petrolíferu hosi rai laran ki’ik liu.

“En-felizmente, reseita seluk iha rai laran hosi impostu no taxa la liu miliaun atus rua tuir dadus estatístiku tinan 2017 nian. Ida ne’e signifika katak diversifikasaun ekonomia rai laran sei hakdasak nafatin,” Lú Olo haktuir.

Tuir Xefe Estadu katak ekonomia bele buras ba beibeik ho fatór rua, ida, kréditu ekonomia ba setór privadu hodi substitui dependénsia ba fundu minarai, rua, investe loloos iha kapitál dezenvolvimentu hodi diversifika ekonomia.

“Bainhira halo investimentu, klaru katak Estadu gasta osan. Maibé, tenke haree uluk sá retornu ka osan hira maka sei hetan fila fali. Tan ne’e, ita tenke hatene investe fundu soberanu ida ne’e loloos, ho kuidadu, rigór no transparénsia. Ita presiza investe iha área importante no bázika ba povu nia moris di’ak hanesan saúde, bee-moos, saneamentu, edukasaun ho kualidade ás, agrikultura no turizmu,” Lú Olo informa.

Lú Olo informa katak problema dezempregu afeta maioria populasaun no maioria ne’e joven sira, katak, joven rihun ba rihun sai ba rai liur tanba la hetan serbisu iha rai laran, ne’e duni, Estadu iha devér diversifika ekonomia hodi kria empregu hodi hamenus ki’ak.

“Ita nia demokrasia labele buras enkuantu ita nia povu maioria morias iha kiak no mukit nafatin,” nia haklaken.

Iha biban ne’e, Prezidente Repúblika kondekora kombatente sira ne’ebé partisipa iha luta libertasaun nasionál liuhusi Frente Armada maka hanesan ema na’in 14 simu Kolár Órden Timor-Leste nian tanba dedikasaun eskluziva iha Frente Armada nomós kondekora kombatente na’in 30 ho saudozu na’in 1 ho Órden Timor-Leste.

Jornalista: Xisto Freitas

Editór : Manuel Pinto

HUSIK IDA HATÁN