Governu Konsidera Alterasaun Dekretu Lei Kuríkulu Nasionál Susar Atu Kumpri

0
150
Membru Parlamentu Nasional. Imajen/dok.TATOLI

DILI, (TATOLI) – Governu liuhosi Ministériu Edukasaun, Juventude no Desportu husu Parlamentu Nasionál (PN) atu halo apresiasaun ba dekretu lei nú 3/2018 14 marsu, alterasaun dahuluk husi dekretu lei nú 3/2015 14 janeiru ne’ebé aprova kuríkulu nasionál baze edukasaun pre-eskolár no dekretu lei nú 4/2018 14 marsu, alterasaun dahuluk husi dekretu lei nú 4/2015 14 janeiru ne’ebé aprova kuríkulu nasionál baze siklu dahuluk no daruak ensinu bàziku.

Ministra Edukasaun, Juventude no Desportu, Dulce de Jesus Soares, hateten razaun governu atu husu apresiasaun ba PN tanba parte ministériu susar atu kumpri.

“Apresiasaun ne’e simplismente mosu tanba iha dekretu lei nú 3 no 4/2018 ne’ebé agora dadauk halo Ministériu Edukasaun, Juventude no Desportu susar tebes atu kumpri no atu haktuir tuir baze edukasaun, kontiúdu husi dekretu lei rua ne’ebé mak halo alterasaun ne’e kontroversia no impossível atu implementa ba futuru edukasaun Timor-Leste”, intervensaun iha plenária segunda ne’e.

Nia hatutan dekretu lei rua ne’e la’os ko’alia kona-ba asuntu lian, tanba lian ofisiál tetum no portugés konsagra ona iha konstituisaun no lei baze edukasaun ne’ebé mak debate no aprova iha uma fukun.

Tuir governante ne’e, ezisténsia dekretu lei rua ne’e la tuir prosesu normal no ansi (sedu) tebes, enkuantu Ministériu Edukasaun foin hahú implementa kuríkulu 2015 husi dekretu lei 2015, maibé derepente halo alterasaun no troka ba dekretu lei 3/2018 iha 14 marsu 2018 ne’ebé hamosu implikasaun no konfuzaun barak iha prosesu apredizajem iha eskola sira.

Alende ida ne’e, nia konsidera dekretu lei foun ne’e mós halo sein baze sientífiku hanesan laiha avaliasaun, peskiza no faze seluk tan atu halo tuir nune’e bele prienxe rekezitu apropriadu hodi informa mudansa sira.

Hodi dehan, alterasaun dekretu lei kuríkulu pre eskolár mosu inkonsisténsia hanesan inkonsisténsia kona-ba métodu hanorin ne’ebé iha artigu 11 nú 1 dehan lian portugés hanesan lian instrusaun no lian tetum hanesan lian apóiu maibé artigu 13 nú 3 hatete espozisaun bilingue no simultániu iha lian ofisiál rua.

“Inkonsisténsia hirak ne’e signifika profesór sira sei labele hanorin ho meíus tékniku rua dala ida de’it hanesan, uza lian portugés de’it no iha tempu hanesan hanorin lian tetum no portugés dala ida. Ida ne’e impossível ba professor ida atu hanorin ho maneira henesan ne’e no bele dehan susar aplika ho maneira ida ne’e iha sala laran”, tenik.

Parte seluk Xefe Bankada Partidu Demokráriku (PD), António da Conceição, hateten edukasaun tenke la’o nafatin no estadu ne’e hanesan kontinuadade.

“Se ita debate de’it dekretu lei ne’ebé mak aprezenta ona, alternativa atu ita rekorre ba saida fali para Ministériu Edukasaun bele kaer hanesan baze hodi hala’o nia servisu, ka ita propoin tanba ita haree importansia ba edukasaun nesesita nia kontinuidade nafatin ka ita propoin atu realmente henesan nesesidade atu halo revizaun ba lei ne’ebé mak revistu husi VII Governu no governu. 

Tuir eis Ministru Edukasaun ne’e, Governu atuál bele hola kompeténsia atu halo revizaun mak lori debate fali, duke diskute no reaprova aktu governativu husi VII governu enkuantu ita sempre afirma governu hanesan kontinuidade.

“Ita mak tenke diskobre medidas oinsá atu hadi’a kualidade ensinu no ita nia disputa labele lori lia ne’e mak sai sentru debate, maibé hadi’a edukasaun no garante asesu ida ne’e mak ita nia asuntu. Reaprova aktu governativu la’os buat ne’ebé mak di’ak tanba ohin iha ida aban iha seluk”, katak.

Hodi hatutan: “Se ita hakarak uza ida ne’e mak sai polítika ba governu, dialetu hira mak ita iha?”.

Nia mós dehan tenke tetu lai bainhira atu foti desizaun, loos duni presiza nafatin buka forma maibé tenke prudente halo buat ida tuir nia hakat no iha ambiente ne’ebé mak loos nesessáriu, tanba governu iha meius barak atu halo populasaun aprende no labele dúvida ba labarik sira nia kapasidade.

Entretantu to’o notísia ne’e tun, seidauk iha desizaun ikus ba apresiasaun ne’ebé tama ona iha debate loron daruak ne’e.

Jornalista: Julia Chatarina

Editora: Rita Almeida

HUSIK IDA HATÁN