Xanana, Marí no Horta Fó Garantia Ba Kompañia Esplora Tasi Timor

0
942
Primeiru-Ministru, Marí Alkatiri, akompaña husi membru Governu kontinua hala’o diálogu ho lider komunitáriu no komunidade Postu Administrativu Maubisse, Munisípiu Ainaro hodi esplika kona-ba programa Governu nian. Foto GPM

MAUBISSE, (TATOLI) – Lider rezisténsia hanesan Prezidente Conselho Nacional da Resistência Timorense (CNRT), Kay Rala Xanana Gusmão no lider frente diplomátiku Marí Alkatiri no José Manuel Ramos Horta, asina surat ida iha Darwin, Austrália 1999, hodi fó garantia ba kompañia internasionál sira iha tasi Timor.

Primeiru-Ministru, Marí Alkatiri, hato’o informasaun ne’e liuhusi konsultasaun programa Sétimu Governu Konstitusionál ne’ebé hala’o iha salaun  Parókia Maubisse, Postu Administrativu Maubisse, Munisípiu Ainaro, sesta, (9/3).

Nia haktuir konteúdu hosi surat ne’e dehan bainhira Timor-Leste ukun án, sei la duni sai kompañia hirak  ne’ebé antes ne’e halo ona esplorasaun iha Tasi Timor no fó garantia mós katak sei la aumenta tan impostu ba kompañia sira, maibé kontinua de’it ho impostu ne’ebé sira hetan hosi Indonézia no Austrália iha altura ne’ebá.

“Iha tempu ne’ebá, iha ona kompañia internasionál balun ne’ebé hahú ona serbisu iha Tasi Timor bazea ba akordu ne’ebé sira hetan uluk ho Austrália no Indonézia”, haktuir Marí.

Nia hatutan konteúdu hosi surat ne’e mós  mensiona asuntu ida ne’ebé esensiál tebes maka tenke iha negosiasaun foun ho Austrália para haree ka define didi’ak halo nusa maka hahú halo esplorasaun iha Tasi Timor, tanba uluk akordu ho Indonézia, Austrália simu pursentu 50 no Indonézia pursentu 50 hosi royalty, maibé Timor-Leste rejeita ida ne’e tanba la rekuñese lejitimidade Indonézia atu halo akordu.

“Tanba ne’e maka Timor-Leste hahú fali negosiasaun ho Austrália no hosi negosiasaun ne’e Timor-Leste hetan pursentu  90 no Austrália hetan pursentu 10 ho kadoras Bayu Undan ba Darwin. Kadoras ba Darwin tanba define ona iha surat ne’e entaun dada fila susar tebes”, afirma.

Kona-ba baliza, Marí tenik, nia rasik simu mandatu hosi Prezidente CNRT, Xanana Gusmão iha Cipinang, Jakarta, Indonézia, tinan 1998, halo diálogu ho Governu Austrália atu diskute tasi Timor, liu-liu baliza entre TL no Austrália.

Akordu ne’ebé asina ona, akordu fronteira de’it maibé la inklui akordu esplorasaun minarai iha kampu Greater Sunrise.

“Uluk ita nia espetativa ne’e atu asina dala ida (baliza no kadoras tenke mai TL), maibé seidauk konsege maske ONU mós halo esforsu, tanba kompañia sira ne’ebé atu halo esplorasaun mina iha Greater Sunrise la simu ida ne’e ho razaun dada mai Timor lori kustu ne’ebé boot. Maske nune’e, Estadu TL hakarak kadoras mai TL”, hateten.

Bainhira akordu ne’e kompletu, tuir Xefe Governu tenke iha akordu esplorasaun Greater Sunrise no ida seluk tenke halo akordu ho Indonézia atu baliza hosi liman karuk no liman loos bele definidu, tanba uluk Indonézia halo akordu ho Austrália define oin seluk.

Jornalista: Xisto Freitas

Editora: Rita Almeida

HUSIK IDA HATÁN