Na’an-Manu Ho Marka Palmali Livre Husi Kontaminasaun

0
102
Na'an Manu ho marka Palmali. Foto/AIFAESA.

DILI, (TATOLI) – Análiza laboratoriál ba na’an-manu ho marka Palmali liuliu ba parámetru formalin no borak hatudu rezultadu produtu ne’e lakontamina ho substánsia rua ne’e, nune’e empreza Lita Cool bele reativa fali atividade komersializa produtu ne’e hafoin despaxu husi koordenadór Autoridade Inspesaun no Fiskalizasaun Atividade Ekonómika, Sanitária no Alimentár (AIFAESA) nian.

Relasiona ho keixa no liuhusi publikasaun mídia sosiál nian iha dezembru liubá tanba konsumidór sira hetan katak ayam potong ho marka ne’e fo’er iha nia kakorok (tembolok iha lia-indonézia) nune’e AIFAESA foti medida hodi halo inspesaun no hetan kooperasaun di’ak husi empreza ne’ebé ho inisiativa lori amostra produtu ne’e atu bá halo teste laborátoriu no notifika estabelesimentu labele fa’an na’an ne’e durante rezultadu análiza laboratóriu seidauk fó sai.

Diretór Departamentu Planemanetu Operasionál Risku Alimentár no Laboratóriu, AIFAESA, Ângelo Edmundo Belo, hatete na’an-manu ne’e livre husi parámetru rua ne’e no ladún fó perigu ba ema nia saúde, maibé lataka dalan ba parámetru seluk bainhira na’an ne’e fo’er presiza haree mós ba mikrobiolójiku.

“Tanba buat ne’ebé fo’er liga maka’as ho kestaun mikróbiu. Iha nia kakorok (tembolok) mak sira ladún hasai entaun fo’er sira ne’e iha laran lasignifika na’an nia isin tomak mak fo’er”, katak Ângelo iha Matadouru, ohin.

“Antes ne’e sira fa’an tiha ona kontentór lima hanesan ne’e depois kontentór rua ikus ne’e mak foin deteta na’an ne’e fo’er. Bainhira ita hetan tiha keixa ne’e no empreza rasik foti inisiativa katak karik iha buat ruma entaun sira lori amostra mai depois verifika iha fo’er entaun ami fó hatene kedan pendente nia ativdade fa’an ayam potong Palmali ne’e depois rezultadu iha janeiru ne’e di’ak entaun notifika fali atu fa’an”.

Diretór Operasionál, Gabriel da Costa, hatete tanba sai iha mídia sosiál konsumidór sira ne’ebé sosa na’an-manu marka Palmali ne’e dehan fo’er iha nia kakorok, nune’e AIFAESA halo teste laboratóriu.

“Rezultadu negativu no lakontamina formalin no boraks nune’e bele fa’an ba públiku, maibé buat hotu ami tenke tuir prosedimentu tanba Ministériu Saúde hato’o ona mai ami no ha’u rasik sei hato’o pareser ba koodernadór AIFAESA nian hodi hatún despaxu ida ba kompañia atubele fa’an filafali nia atividade liuliu ba na’an-manu”.

Durante submete tiha produtu manu ne’e ba laboratóriu, empreza Lita Cool la fa’an ayam potong to’o rezultadu sai. “Agora rezultadu sai ona hein de’it atu reativa fali liuhusi desizaun superiór”.

Sobre ijiene ba ai-han, Ângelo esplika tanba dezafiu boot ne’ebé Timor-Leste hasoru tantu distribuidór no komersiante iha estabelesimentu seidauk halo tuir prátika di’ak oinsá halo ai-han sira ne’e bele seguru nafatin.

“Ezemplu ita-nia maluk sira ne’ebé mai sosa sasán iha Dili no lori ba foho ou iha Dili laran dalabarak uza transporte ne’ebé lafavoravel ba kondisaun ai-han ne’e rasik tanba ai-han ne’e ita labele rai iha karreta truck, kazu hanesan ne’e nia temperatura iha mudansa, bele halo mikróbiu sira ne’e moris depois nia kreximentu sa’e no afeta ba ai-han ne’e rasik”.

Nune’e mós ba kioske ki’ik sira ne’ebé fa’an dalabarak foti hahán sira depois lahalo tuir nia temperatura ne’ebé hakerek depois produtu bele akontese mudansa.

“AIFAESA rasik iha obrigasaun kona-ba komunikasaun ba risku sira liuhusi sesibilizasaun no meiu oioin, maibé iha tinan kotuk liubá ita seidauk halo másimu tanba orsamentu limitadu labele halo barak liután. Ami halo sosializasaun barak liu ne’e iha fiskalizasaun depois atividade operasionál de’it, ami seidauk haree oinsá para hanorin konsumidór, emprezáriu no distribuidór sira la’o tuir dalan loloos ne’ebé iha”.

Jornalista: Maria Auxiliadora

Editora: Rita Almeida

HUSIK IDA HATÁN