PR Haruka Diploma Tolu Ba TR Atu Fizkaliza

0
119
Prezidente Repúblika (PR) Francisco Guterres Lú Olo ka'er liman ho Prezidente TR Deolindo dos Santos iha Palasio Prezidenti, Bairo Pite.

DILI (TATOLI) – Prezidente Repúblika (PR) Francisco Guterres Lú Olo ohin, Kuarta (12/07) haruka tan ona diploma tolu ne’ebé simu hosi Parlamentu Nasionál (PN) no Governu ba Tribunál Rekursu hodi halo fizkalizasaun konstitusionálidade no legalidade diploma hirak ne’e nian, antes PR promulga.

Tuir komunikadu imprensa ne’ebé TATOLI asesu hosi Prezidensia da repúblika haktuir, Diploma tolu ne’e kompostu hosi Dekretu Parlamentu Nasional no 46/III kona-ba Rejime jerál Floresta, Esbosu Dekretu-Lei kona-ba Rejime Jurídiku Protesaun no Konservasaun Biodiversidade no Esbosu Dekretu-Lei kona-bá Rejime Kontrolu Sirkulasaun Veíkulu molok Tama no Sai hosi Teritótiu Nasionál.

PR hato’o diploma hirak ne’e ba TR nu’udar direitu konstitusionalidade ne’ebé preve iha artigo 85 alinea e no artigu 151 Konstituisaun RDTL.

Aleinde ida ne’e, PR mós hakarak husu verifikasaun ba TR hodi hatene loloos, karik ejiste inkonstitusionalidade ka la’e bainhira PN la aprova Rejime Jerál kona-bá koima tanbá kestaun ne’e pertense ba kompetensia PN.

Artigu 151 Konstituisaun RDTL, TR bele dekreta inkonstitusionalidade, karik PN ka Governu la foti medida lejislativa ruma ne’ebé nesessáriu hodi konkretiza norma konstitusional ruma.

Nune’e mós, konaba Esbosu Dekretu-Lei kona-ba Rejime Jurídiku Protesaun no Konservasaun Biodiversidade, PR husu TR atu halo fiskalizasaun preventiva kona-bá konstitusionalidade kriasaun koima iha Esbosu Dekretu-Lei, bazeia ba artigu 85 alinea e no artigu 149, no 1 Konstituisaun RDTL.

Ba lei refere PR mós iha dúvida tamba matéria kona-bá koima pertense ba kompetensia PN maibé governu mak aprova, sein iha Rejime Jerál ruma kona-bá koima ne’ebé mak PN aprova ona.

Ikus mai, relasionadu ho Esbosu Dekretu-Lei kona-ba Rejime Kontrolu Sirkulasaun Veíkulu molok Tama no Sai hosi Teritótiu Nasionál, PR Lú Olo husu ba TR atu halo verifikasaun inkonstitusionalidade emisaun tanbá Esbosu Dekretu Lei ne’e preve matéria ne’ebé mak seidauk iha ninia Rejime Jerál mak sai nu’udar matadalan.

Nune’e, PN mak tenke aprova Rejime Jerál kona-bá taxa no koima. PR mós husu ba TR atu halo fiskalizasaun preventiva ba konstitusionalidade tanbá diploma ne’e hamosu dúvida konaba kriasaun taxa no koima.

(Jornalista: Julia Chatarina, Editór : Manuel Pinto)

 

 

 

HUSIK IDA HATÁN