Númeru Moras Malária Hahú Tun

0
71
Loron mundiál malária ba dala VIII iha Timor-Leste ho tema “Halakon malaria, di’ak ba ema hotu” ne’ebé selebra direta hosi Primeiru Ministru, Rui Maria de Araújo iha Hera, (29/4). Foto TATOLI/Zezito Silva

DILI, (TATOLI) – Tuir relatóriu Ministériu Saúde katak moras malária iha 2016, tun ba 95 kazu kompara 2006 ho 223 mill kazu, 2015 iha 80 kazu, enkuantu totál anteriór mate hamutuk 150.

“Moras malària iha 2006 hamutuk 223 mill kazu no mate hamutuk 150, infelizmente ita nia kazu malària iha 2016 hamutuk 95, maioria kazu ne’e mai hosi Rejiaun Autonomu Enklave Oe-Cusse Ambeno (RAEOA)”, informa Vise Ministra Saúde, Ana Isabel Soares iha nia intervensaun loron mundiál malària ne’ebé selebra iha Hera.

Vise-MS haktuir iha 2014 ministériu simu prèmiu hosi Organizasaun Saúde Mundiál (OMS) iha rejiaun sudeste aziátiku.

Enkuantu hosi loron mundiál malària atu hamutuk ho komunidade hodi kombate moras malària ne’e.

Ministériu Saúde iha planu estratéjiku hodi halo prevensaun primaria hanesan edukasaun saúde ba komunidade sira atu bele halo promosaun saúde, signifika saúde na família, aproveita fahe informasaun ba komunidade sira oinsà mak atu hadook-àn hosi malària.

Prevensaun sekundaria katak tenke hetan loloos kazu malària ho fò kedas tratamentu loloos, apropriadu atu moras malària labele hada’et tan ba ema seluk inklui mos prevensaun.

Planu estratéjiku nasionál setór saúde iha 2011 to’o 2030 hodi kontrola malària 2015-2020 iha vizaun atu hamutuk hodi hadi’a profesionál saúde no servisu hamutuk ho lider komunitáriu atu haboot tan populasaun nia koñesimentu oinsà atu alkansa malària ne’e la sai hanesan kauza ba mortalidade.

Entretantu, Xefe Governu, Rui Maria de Araujo iha selebrasaun hatete programa vìzita na famìlia importante bele hasa’e nafatin komunidade nia koñesimentu kona-ba asuntu malària.

Kazu malària akontese iha komunidade nia leet ho sintoma hahú isin manas, bee doko, han ladiak, muta hela de’it, kuandu mosu nune’e tenke buka pesoàl saùde atu fò tratamentu.

Jornalista: Zezito Silva

 Editora: Rita Almeida

HUSIK IDA HATÁN